Profil absolwenta politechniki w świetle potrzeb otoczenia społeczno-gospodarczego – rola Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej

Numer JOwS: 
str. 54

Dyplom szkoły wyższej coraz rzadziej jest dzisiaj gwarancją zdobycia dobrej pracy. Ważna jest renoma uczelni, jakość kształcenia, a nade wszystko dobre przygotowanie absolwentów do wejścia na rynek pracy. Na studiach technicznych oprócz kompetencji inżynierskich niezwykle istotne stały się też inne: skuteczna komunikacja i znajomość języka obcego (czy nawet kilku języków obcych), przygotowanie do uczenia się przez całe życie i do pracy w zespole oraz do podejmowania pracy w różnych środowiskach.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Politechnika Warszawska dostosowuje się do tych wymagań, m.in. poprzez powołanie do życia rektorskiego zespołu ds. innowacyjnych form kształcenia, który wdraża nowe sposoby nauczania, np. kształcenie problemowe czy kształcenie przez projekt, wspiera też wykorzystywanie nowych technologii w nauczaniu. Niezmiernie istotna jest również współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym mająca na celu poznanie potrzeb pracodawców. Ta współpraca odbywa się na poziomie uczelnianym oraz wydziałowym. Studenci biorą udział w realizacji różnych projektów i odbywają praktyki w firmach, które mogą się stać ich przyszłym miejscem pracy. Studium Języków Obcych (SJO), jako jednostka kształcąca studentów wszystkich wydziałów, nie może pozostać obojętne wobec zachodzących zmian. Studenci przychodzą na uczelnię z coraz lepszą znajomością języka obcego (przede wszystkim angielskiego), można więc sobie postawić za cel nauczenie ich języka specjalistycznego, co pozwoli na korzystanie z obcojęzycznej literatury fachowej oraz na podjęcie pracy w firmach międzynarodowych . Aby to było możliwe, SJO bacznie śledzi zmieniające się wymagania stawiane przez pracodawców.

Źródłem wiedzy na ten temat są m.in. badania pracodawców i ofert pracy zrealizowane w ramach V edycji projektu Bilans kapitału ludzkiego, przeprowadzone przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w 2015 r.[1], a odnoszące się do lat 2010-2014. Ogólne wymagania pracodawców, takie jak m.in.: wykształcenie, doświadczenie, zawód wyuczony czy płeć, nie zmieniały się w tych latach w sposób istotny, jednak można stwierdzić, iż w 2014 r. na czoło wysuwają się doświadczenie, wykształcenie oraz znajomość języka obcego.

Te wymagania znajdują odbicie w ofertach pracy[2]. Poza określeniem zawodu poszukiwanego pracownika w roku 2014 ważne były kompetencje (72 proc.), poziom wykształcenia (62 proc.), kwalifikacje i doświadczenie (po 60 proc.), znajomość języków obcych (21 proc.).

Przez określenie kompetencje rozumiane są: samoorganizacja, kompetencje zawodowe, interpersonalne, kognitywne i językowe, które – jak pokazuje badanie pracodawców BKL[3] – od kilku lat pozostają na tym samym, dość wysokim poziomie.

Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości objął także badania kompetencji brakujących u aktualnie zatrudnionych pracowników[4]. Wśród najczęściej wymienianych pojawiają się właśnie wspomniane kompetencje zawodowe, samoorganizacyjne, interpersonalne, biurowe i językowe. Jak widać, przeważają tzw. kompetencje miękkie, które w związku z tym powinny być lepiej rozwijane podczas studiów.

Podobne badania przeprowadza regularnie Biuro Karier Politechniki Warszawskiej. Jest to badanie losów zawodowych i edukacyjnych absolwentów, a głównym jego celem jest ocena dostosowania programu kształcenia do potrzeb rynku pracy. Wyniki badania są corocznie prezentowane w raporcie Monitoring karier zawodowych absolwentów Politechniki Warszawskiej. W Tabeli 1. przedstawiono wyniki badania z Raportu 2014. Badanie zostało zrealizowane w okresie luty 2014 – kwiecień 2014 w ramach współpracy Biura Karier PW oraz Sekcji Wspierania Badań Społecznych Biura Rozwoju i Projektów Strategicznych PW.

Tabela. Wyniki badania

W badaniu wzięło udział 1278 absolwentów z 19 wydziałów i jednego kolegium Politechniki Warszawskiej, a wyniki zostały przedstawione z podziałem na rodzaj zatrudnienia absolwentów. Oceniali oni poziom rozwinięcia poszczególnych kompetencji w skali 1 do 6.

Jak widać, najwyżej oceniają swoje kompetencje osoby samozatrudnione. Niemniej jednak, niezależnie od formy zatrudnienia, najlepiej jest oceniany stopień opanowania takich kompetencji, jak: analityczne myślenie, umiejętność pracy w zespole, komunikatywność, otwartość na zmiany, umiejętność przyswajania wiedzy, samorozwój. Nieco niżej oceniana, jest umiejętność posługiwania się językiem obcym, co pokazuje, że cały czas istnieje potrzeba dbałości o rozwój kompetencji językowych studentów uczelni technicznej.

Badanie satysfakcji absolwentów Politechniki Warszawskiej przeprowadzane przez Studium Języków Obcych

W badaniu pytamy o to, jakich języków absolwent uczył się podczas studiów na Politechnice Warszawskiej, czy uczestniczył w zajęciach języka specjalistycznego, jak ocenia swoje umiejętności językowe, pytamy też o kontakty z obcokrajowcami w trakcie pracy zawodowej i o to, jak znajomość języka obcego wpływa na przebieg kariery zawodowej. Poniżej prezentujemy wyniki ankiety, przeprowadzonej w 2015 r. na grupie 21 absolwentów.

Wykresy. Wyniki badania

Prezentowane powyżej wyniki obu badań utwierdzają w przekonaniu, że staranne kształtowanie umiejętności językowych studentów powinno być jednym z priorytetów uczelni technicznej. Dotyczy to zarówno pierwszego języka obcego, który powinien być opanowany jak najbardziej gruntownie, jak i nauczania kolejnych (drugiego, trzeciego itd.) języków obcych, których znajomość, mimo że najczęściej na niższym poziomie, może stanowić dodatkowy atut w karierze zawodowej. Ponadto w świetle przeprowadzonych badań działalność Studium Języków Obcych jako jednostki międzywydziałowej i „nietechnicznej” powinna nabierać nowego wymiaru poprzez integrowanie z zajęciami językowymi innych pożądanych w pracy zawodowej elementów. To właśnie m.in. na zajęciach językowych studenci wypracowują umiejętność komunikowania się w języku obcym, pracują w zespole, poznają inne kultury, poznają techniki uczenia się języka obcego, wykonują prezentacje w języku obcym oraz nabywają wiedzę pozatechniczną. W ten sposób Studium Języków Obcych przestaje być jednostką stricte językową. Oprócz zwykłych lektoratów SJO oferuje studentom zajęcia kulturoznawcze, uczy języka akademickiego (sztuka prezentacji, robienie notatek), organizuje spotkania klubów filmowych (kino hiszpańskie, francuskie, włoskie oraz planowane brytyjskie i amerykańskie), prowadzi warsztaty translatoryczne i przede wszystkim lektoraty języka specjalistycznego technicznego.

Aby jak najlepiej dostosować ofertę do potrzeb studentów w kontekście późniejszego zatrudnienia, Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej prowadzi ankietę wśród absolwentów, którzy mogą się wypowiedzieć na temat ich odczuć co do przydatności tego, czego nauczyli się na zajęciach języków obcych, a także badania potrzeb potencjalnych pracodawców w odniesieniu do znajomości języków obcych.

Studium Języków Obcych od kilku lat prowadzi także ankietę wśród potencjalnych pracodawców absolwentów Politechniki Warszawskiej. Są to firmy, które biorą udział w Inżynierskich Targach Pracy organizowanych dorocznie na naszej uczelni.

Wyniki ankiety 2014

W ankiecie SJO w roku 2014 wzięły udział 24 firmy obecne na Inżynierskich Targach Pracy na Politechnice Warszawskiej. Jest to najlepsza droga dotarcia do firm. Ankiety wysyłane przez Studium Języków Obcych pocztą pozostały bez odpowiedzi. Pokazuje to chyba jeszcze małą świadomość pracodawców na temat możliwości realnego wpływania na profil absolwenta szkoły wyższej.

Udzielone odpowiedzi dały następujący obraz: dla wszystkich firm znajomość języka obcego była ważnym kryterium przy rekrutacji pracowników, przy czym najbardziej pożądanym językiem był angielski, chociaż pojawiły się też języki niemiecki, rosyjski, francuski i hiszpański.