¿Qué ropa llevas?

Numer JOwS: 
str. 123

Wprowadzanie materiału leksykalnego nie musi się wiązać z wypisywaniem listy słówek. Można to zrobić, wykorzystując elementy dramy i pantomimy. Poniższe opracowanie dotyczące nazywania w języku hiszpańskim poszczególnych elementów ubioru może zostać z powodzeniem zastosowane w odniesieniu do innych języków.

Następnie nauczyciel zdejmuje z siebie szal i mówi: Pues me quito la bufanda [Zdejmuję szal], a potem go zakłada, mówiąc: Ahora me pongo la bufanda [A teraz zakładam szal]. Kolejny raz wykonuje te same ruchy, podając bezokolicznik: quitarse, ponerse, i znowu: quitarse, ponerse. Upewnia się, czy wszyscy zrozumieli znaczenie tych słów, pytając uczniów po hiszpańsku o polski odpowiednik. Zaraz potem zadaje pytanie: ¿Cómo decir „załóż”, „zdejmij”? [Jak powiedzieć „załóż”, „zdejmij”?].

Uczniowie próbują utworzyć formy trybu rozkazującego od podanych czasowników: pon, quita itp. Nauczyciel podaje poprawną wersję, wypowiadając ją wraz z towarzyszącym jej ruchem: ¡Quítate la bufanda!, ¡Ponte la bufanda! i zaprasza uczniów do powtarzania rozkazów. Zachęca, by wypowiedzieli rozkaz ¡Quítate la bufanda! i dopiero po nim zdejmuje szal i kładzie go na ławce, pytając jeszcze raz: ¿Qué es esto? [Co to jest?] i uczniowie odpowiadają: La bufanda.

W podobny sposób nauczyciel wprowadza hiszpańskie nazwy kolejnych części garderoby, które ma na sobie, kilkakrotnie zdejmuje je i zakłada – zgodnie z poleceniami wypowiedzianymi przez uczniów. Każdy element odzieży układa w widocznym dla wszystkich miejscu, np. na ławkach. Ważne jest, by za każdym razem wracać do poprzednio poznanych słów, tzn. zawsze po odłożeniu na ławkę kolejnego ubrania nauczyciel wskazuje dłonią na szal, rękawiczki, chustkę, płaszcz, i podaje ich nazwę po hiszpańsku, a uczniowie powtarzają. Po serii powtórzeń już tylko wskazuje na poszczególne rzeczy, a uczniowie sami wypowiadają nazwę. Jeżeli jakieś słowo okazuje się trudne do zapamiętania, nauczyciel wraca do niego, prosi o powtórzenie, podaje skojarzenia ułatwiające jego zapamiętanie, po czym ponownie o nie pyta.

W momencie rozpinania płaszcza, marynarki, kamizelki, koszuli nauczyciel wprowadza i powtarza słowa: abrir – rozpinać, cerrar – zapinać, i również czeka na rozkaz ze strony uczniów ¡abre! ¡cierra!

Prezentując daną rzecz, nauczyciel wprowadza również hiszpańskie odpowiedniki nazw jej elementów składowych, np. przy płaszczu – guziki, kieszeń; przy koszuli męskiej – rękaw, kołnierzyk, mankiet; przy spódnicy – frędzle, rozcięcie; przy bluzce – falbanka; przy bluzie dresowej – zamek błyskawiczny itd.

Po pozbyciu się odzieży, którą miał na sobie, nauczyciel otwiera walizkę i w podobny sposób wprowadza hiszpańskie określenia na pozostałe części garderoby. Wskazane jest, aby niektóre rzeczy znajdujące się w walizce zadziwiały lub rozśmieszały. Można zaprezentować męski podkoszulek w żółte rybki, przesadnie duży, co wywołuje dużo śmiechu; sukienka wyjściowa dla dziewczynki jest różowa, z tiulem i kokardkami, co wywołuje u uczennic zachwyt i miłe skojarzenia z dzieciństwem. Tego typu emocje wpływają pozytywnie na proces zapamiętywania.

Rola nauczyciela polega nie tylko na prezentowaniu odzieży i podawaniu hiszpańskich odpowiedników jej nazw, ale również na wspomaganiu procesu zapamiętywania poprzez ruchy, gesty, mimikę, zmianę tonu i szybkości wypowiedzi oraz stosowanie mnemotechnik. Poniżej podaję kilka przykładów skojarzeń pomagających zapamiętać słowa w języku hiszpańskim:

  • szlafrok – la bata – skojarzenie ze słowem wata, co powiążemy ze szpitalem, a szpital ze szlafrokiem;
  • beret – la boina – skojarzenie ze słowem wojna, a żołnierze noszą berety;
  • zamek błyskawiczny – la cremallera – skojarzenie ze słowem krem; gdy posmarujemy zamek kremem, będzie lepiej działał;
  • dres – el mono, el chándal – skojarzenie z hiszpańskim słowem el mono, co znaczy małpa, lub z polskim słowem skandal (To skandal! Przyszedł na swój ślub w dresie!);
  • koszula męska – la camisa – skojarzenie z piosenką pt. Tengo la camisa negra;
  • kieszeń – el bolsillo – skojarzenie z hiszpańskim słowem el bolso, co znaczy torebka: mała torebka przy płaszczu lub spodniach;
  • kamizelka – el chaleco – skojarzenie ze słowem daleko, np.: Pojechałem daleko, żeby kupić kamizelkę.

Skojarzenia może podawać nauczyciel, chociaż bardzo często sami uczniowie zaczynają wymyślać nowe sposoby na zapamiętanie trudniejszych wyrazów.

Używając tego typu strategii uczenia się, wskazujemy uczniom techniki, przy pomocy których łatwiej i skuteczniej można przyswoić wiedzę. Należy zauważyć, że podczas lekcji żadne z wprowadzanych słów nie jest zapisywane na tablicy, a uczniowie nie robią notatek. Strategia ta jest celowa. Dążymy do tego, by jak najwięcej wyrazów zostało rzeczywiście zapamiętanych, ćwiczymy pamięć oraz przygotowujemy uczniów do sytuacji realnych np. gdy nie znają słowa i pytają o nie lub w luźnej rozmowie słyszą nowe słowa i muszą je zapamiętać.

Powtórzenia chóralne mają na celu oswojenie uczniów z danym słowem, dźwiękiem, akcentem, co sprawia, że uczniowie nie boją się mówić i odważnie starają się porozumiewać w języku obcym. Pozytywne nastawienie uczniów, wywołane dobrymi emocjami, wpływa na ich koncentrację oraz sprawia, że zapamiętują dużą liczbę słów w krótkim czasie. Lekcja pozostawia trwałe ślady pamięciowe w ich mózgu.

Utrwalenie materiału lekcyjnego

Utrwalenie materiału lekcyjnego odbywało się naprzemiennie z wprowadzaniem nowych słów, ponieważ po każdym wprowadzeniu i przećwiczeniu nazwy kolejnej części garderoby nauczyciel przypominał brzmienie wszystkich poprzednich słów, a następnie robili to uczniowie poprzez chóralne powtórzenia nazw odzieży, na którą wskazywał nauczyciel.

Za każdym razem uczniowie powtarzali również czasowniki abrir, cerrar, ponerse, quitarse oraz odpowiednio formy trybu rozkazującego, prosząc nauczyciela o zdjęcie czy zapięcie poszczególnych części garderoby. Na własny użytek nazywam to formułą N+1, czyli po opanowaniu N słów wprowadzamy kolejne słowo, powtarzamy wszystkie już wprowadzone i znowu wprowadzamy następne itd. Ważne jest, aby cała procedura przebiegała szybko, sprawnie i dynamicznie.

Wykorzystanie materiału lekcyjnego (ok. 15 min)

Wykorzystanie materiału lekcyjnego odbywa się na kolejnych lekcjach, kiedy to opisujemy odzież: tę, którą przeważnie nosimy, tę, którą mamy na sobie w danej chwili, tę, którą mają na sobie modelki na zdjęciach, albo gdy w sklepie odzieżowym będziemy przymierzać, kupować, wymieniać ubrania, oraz gdy rozmawiamy o modzie.

Na opisywanej wstępnej lekcji wykorzystujemy opanowany materiał jedynie do krótkiej zabawy. Przez cały czas wszystkie ubrania leżą na ławkach. Każdy uczeń staje na środku sali. Jego zadaniem jest wskazanie tych części garderoby, o które prosi najpierw nauczyciel, a następnie pozostali uczniowie. W ten sposób uczniowie siedzący w ławkach muszą przywołać z pamięci nazwę danej odzieży w języku hiszpańskim, a uczeń stojący na środku musi to słowo rozpoznać i wskazać ubranie, o którym jest mowa. Każdy uczeń jest chwalony przez nauczyciela: ¡Perfecto! ¡Muy bien! ¡Bravo!

Następnie nauczyciel wprowadza pytania: ¿Qué ropa llevas hoy? ¿Qué ropa vistes hoy? [Jakie ubrania masz dzisiaj na sobie?], a uczniowie w parach zadają sobie te pytania i odpowiadają na nie, wymieniając nazwy garderoby, jaką mają na sobie.

Ewaluacja (ok. 12 min)

Pod koniec zajęć nauczyciel rozdaje materiał ze wszystkimi słowami, których uczniowie nauczyli się na lekcji. Nazwy wszystkich elementów garderoby widnieją tam tylko w języku hiszpańskim, bez podania polskiego odpowiednika. Kartka powinna być czytelna, słowa wypisane w logicznej kolejności, np. podzielone na odzież damską i męską. Logiczne uporządkowanie nowo poznanych wyrazów ułatwia ich zapamiętanie oraz odnalezienie na długiej liście podczas samodzielnej powtórki w domu.

Można zastosować także podsumowanie polegające na czytaniu przez nauczyciela na głos wybranego słowa i powtarzaniu go przez uczniów. Dzięki temu uczniowie mają możliwość konfrontacji znanych już dźwięków z pisownią. Po każdych dziesięciu przeczytanych wyrazach uczniowie samodzielnie podają ich polskie odpowiedniki i zapisują je.

Jest to ewaluacja indywidualno-grupowa, bez stawiania ocen. Z jednej strony, jest to autoewaluacja, ponieważ każdy uczeń sprawdza, ile słów zapamiętał, ile części garderoby potrafi nazwać. Z drugiej strony, nauczyciel może ocenić, w jakim stopniu grupa opanowała wprowadzane słownictwo. W praktyce okazuje się, że ten moment jest jednym z najbardziej satysfakcjonujących zarówno dla nauczyciela, jak i dla uczniów. Uczniowie sami zauważają i dziwią się, że pamiętają tak dużą liczbę słów. Obie strony są nieco zmęczone, ale naprawdę zadowolone!

Bibliografia

  • Grzelak, A. (2014) Ci, co robią swoje. W: „Głos uczelni. Pismo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika”, nr 2 (336), luty 2014, 24-25.