Audiodeskrypcja i napisy jako techniki uczenia się języka – projekt ClipFlair

Numer JOwS: 
str. 106

Materiały audiowizualne stają się coraz częściej podstawowymi tekstami kultury odbieranymi przez młodzież, która ogląda je dla rozrywki lub w celu poznania kultury języka docelowego. Opracowanie technik pracy dydaktycznej z takimi materiałami do nauczania i uczenia się języka zostało podjęte przez partnerów projektu ClipFlair: Foreign Language Learning Through Interactive Revoicing and Captioning of Clips.

Projekt ClipFlair

Projekt ClipFlair to kontynuacja projektu Learning via Subtitling. Jest finansowany przez Komisję Europejską w ramach programu „Uczenie się przez całe życie”.

Celem projektu jest kształcenie:

  • kompetencji językowej w mowie (i w piśmie);
  • kompetencji międzykulturowej obejmującej wiedzę, sprawności i postawy wobec kultury innej i własnej;
  • kompetencji cyfrowej (narzędzia e-learningu);
  • postawy innowacyjności przyszłych nauczycieli języków;
  • technik pracy w projekcie językowym.

Partnerzy

W projekcie bierze udział 10 instytucji z ośmiu krajów. Są to:

  • Universitat Pompeu Fabra, Hiszpania;
  • Computer Technology Institute, Grecja;
  • Universitat Autònoma de Barcelona, Hiszpania;
  • Imperial College London, Wielka Brytania;
  • Universitatea Babeş-Bolyai, Rumunia;
  • Universidad de Deusto, Hiszpania;
  • Tallinn University, Estonia;
  • Universidade do Algarve, Portugalia;
  • National University of Ireland, Irlandia;
  • Uniwersytet Warszawski, Polska.

Narzędzia

W ramach projektu tworzona jest platforma, która zapewnia uczącym się przyjazne warunki dodawania napisów, audiodeskrypcji oraz materiały dydaktyczne dotyczące ich wykorzystania. Będzie także skupiać nauczycieli i uczniów różnych języków, którzy chcieliby wykorzystywać proponowane narzędzia w pracy nad językiem w klasie lub samodzielnie.

Materiały

Materiały opracowane w projekcie w 15 językach są dostępne na platformie. Zawierają one filmy oraz ćwiczenia językowe dla wszystkich poziomów biegłości A1-C2 w językach projektu. Ponadto przygotowane są scenariusze lekcji oraz wskazówki do tworzenia zadań językowych i ich ewaluacji. Nauczyciele mają więc wybór: albo skorzystać z gotowych materiałów przedstawionych na platformie, albo samodzielnie stworzyć zadania dla swoich uczniów.

Społeczność ClipFlair

Jednym z celów projektu jest zbudowanie społeczności nauczycieli i uczniów, ok. 1500 osób, zainteresowanych wykorzystaniem materiałów audiowizualnych w nauczaniu języków. Portal ClipFlair zawiera moduł społecznościowy umożliwiający prowadzenie dyskusji na forach, wymianę wiadomości między użytkownikami itp.

Techniki pracy z materiałami audiowizualnymi na lekcji językowej

Techniki pracy z materiałami audiowizualnymi znane i stosowane przez nauczycieli na lekcjach językowych obejmują:

  • szybkie przewijanie – zadaniem uczniów jest odgadnięcie, co zdarzy się na filmie;
  • oglądanie z wyciszonym dźwiękiem;
  • stopklatka – zatrzymujemy film i robimy ćwiczenie;
  • oglądanie częściowe – nauczyciel zasłania fragment ekranu i pyta uczniów o to, czego nie widać;
  • oglądanie filmu bez dźwięku przez połowę grupy, podczas gdy druga połowa słucha ścieżki dźwiękowej, po czym obie grupy razem rekonstruują, co wydarzyło się na filmie;
  • pokazanie materiału audiowizualnego stymulujące do aktywności językowej: interpretacji, zadawania pytań, spekulowania odnośnie przeszłych lub przyszłych wydarzeń.

Techniki nauczania i uczenia się języków wypracowane w projekcie ClipFlair, które wykorzystują opisane wcześniej dodawanie napisów i głosu, obejmują następujące działania uczniów:

  • oglądanie klipu i łączenie przygotowanych wcześniej w projekcie ClipFlair napisów ze scenami z filmu;
  • tworzenie ścieżki dźwiękowej w postaci wersji lektorskiej do klipu;
  • oglądanie filmu niemego, czytanie planszy między scenami, a potem wcielanie się w role bohaterów;
  • oglądanie filmu z dialogami, a następnie opracowanie własnych napisów, po czym odgrywanie ról bohaterów filmu;
  • oglądanie filmu bez dialogów, a później tworzenie dialogu i wymyślanie, co może się wydarzyć w kolejnej scenie,
  • oglądanie filmu w jednym języku, a następnie opracowanie napisów w innym.

Jako przykłady zadań językowych z wykorzystaniem dogrywania głosu można wskazać:

  • biografie – uczniowie przygotowują biografię słynnej osoby przed przyjściem na lekcję, a potem opracowują film na podstawie zebranych materiałów;
  • gotowanie – uczniowie przygotowują obco- lub polskojęzyczną wersję ścieżki dźwiękowej w postaci dubbingu lub wersji lektorskiej; mogą też opracować audiodeskrypcję z opisem przygotowania danej potrawy dla niewidomego kolegi/niewidomej koleżanki;
  • pokaz mody – uczniowie opracowują ścieżkę dźwiękową do pokazu mody, opisując, jak ubrane są modelki;
  • pisanie listu – po przygotowaniu klipu w formie pokazu slajdów ze słynnych miejsc (np. zabytki Krakowa) uczniowie piszą list do przyjaciela, opisując miejsca, które zwiedzili (przedstawione na klipie). Potem można do klipu dograć ścieżkę dźwiękową, odczytując napisany list;
  • zwiedzanie – uczniowie przed lekcją przygotowują tekst do klipu przedstawiającego słynne miejsca warte odwiedzenia w ich miejscowości, a potem dogrywają do niego ścieżkę dźwiękową na platformie ClipFlair;
  • prognoza pogody – uczniowie opracowują własną wersję prognozy pogody do wybranego klipu.

Natomiast przykłady zadań wykorzystujących dodawanie napisów są następujące:

  • sfilmowana literatura – uczniowie oglądają krótkie fragmenty filmu nakręconego na podstawie dzieła literackiego, np. Pan Tadeusz, następnie wybierają z listy krótkie fragmenty tekstu oryginału i dopasowują je do obejrzanych scen;
  • instrukcje – uczniowie dopasowują zdania opisujące czynności do oglądanych obrazów;
  • tańce narodowe – uczniowie dopasowują nazwy tańców narodowych do oglądanych fragmentów filmów;
  • regionalizmy w języku – uczniowie dopasowują do oglądanych przedmiotów nazwy w odmianach regionalnych języka.