Co to dziś znaczy nauczać języka medycznego?

Numer JOwS: 
str. 73

Nauczanie języka medycznego ma na celu przygotowanie zarówno studentów, jak i praktykującej kadry medycznej do efektywnego funkcjonowania zawodowego w środowisku anglojęzycznym. To oznacza, że nadrzędnym celem kształcenia w zakresie English for Medical Purposes - EMP jest doskonalenie kompetencji komunikacyjnej oraz pogłębianie znajomości słownictwa specjalistycznego z zakresu nauk medycznych.

W zakresie doskonalenia języka komunikacji pisemnej programy nauczania powinny się koncentrować na umożliwianiu zapamiętania struktur charakterystycznych dla języka medycznego oraz kształceniu umiejętności sporządzania dokumentacji medycznej, z naciskiem na użycie akronimów i skrótów medycznych powszechnie stosowanych w jej przygotowaniu. Wśród dokumentów, których analiza stanowi nieodłączny element szkolenia, należy wymienić karty informacyjne leczenia szpitalnego, historie choroby, skierowania na badania diagnostyczne i specjalistyczne oraz wyniki tych badań, orzeczenia i opinie lekarskie, karty leków czy wypisy ze szpitala.

Wybór typów tekstów podyktowany jest profilem zawodowym grupy docelowej oraz jej specyficznymi potrzebami językowymi, gdyż przedstawiciele różnych profesji mają odmienne potrzeby w zakresie prowadzenia i rozumienia zapisu dokumentacji medycznej. W realiach pracy zawodowej z innymi dokumentami stykają się lekarze, a z innymi pielęgniarki, ratownicy medyczni czy farmaceuci.

Doskonalenie umiejętności komunikowania się z pacjentem odbywa się głównie poprzez angażowanie uczących się w symulowaną, choć w miarę możliwości jak najbardziej autentyczną, komunikację osadzoną w realnym kontekście medycznym. Najczęściej przybiera ona formę dialogu na osi pacjent – personel medyczny lub pacjent – pacjent, ale także interakcji pomiędzy pracownikami medycznymi. Kształcenie sprawności komunikacyjnych jest realizowane z wykorzystaniem autentycznych materiałów źródłowych i zadań typowych dla środowiska pracy personelu medycznego. Za ich pomocą uczący się ćwiczą funkcje językowe niezbędne w kontaktach zawodowych. Spośród tych funkcji najbardziej charakterystyczne, wraz z przykładowym kontekstem sytuacyjnym, obejmują:

  • zadawanie pytań (wywiad z pacjentem, zbieranie historii choroby, pytanie o objawy, prowadzenie rozmowy telefonicznej z pacjentem lub innym pracownikiem personelu medycznego);
  • relacjonowanie wydarzeń (przekazywanie danych o pacjencie jego bliskim, przekazywanie raportu na temat stanu pacjenta i przebytego leczenia członkom zespołu terapeutycznego);
  • wyjaśnianie (formułowanie diagnozy i leczenia, informowanie pacjenta, jego rodziny i bliskich o przygotowaniu do badań diagnostycznych, ich celu oraz przebiegu, przedstawianie informacji na temat planu opieki i przebiegu procesu terapeutycznego);
  • wydawanie poleceń (instruowanie pacjenta podczas badania, udzielanie informacji dotyczących zażywania leków lub przestrzegania diety, wydawanie poleceń innym członkom personelu medycznego);
  • udzielanie porad (omawianie działań w zakresie umacniania zdrowia, profilaktyki chorób, zachowań prozdrowotnych, postępowania w trakcie choroby);
  • definiowanie (objaśnianie terminologii medycznej, wyjaśnianie działania leków);
  • opis procesu (wybrane zabiegi i procedury medyczne, czynności zawodowe w miejscu pracy, czynności pielęgnacyjne);
  • opis struktury (anatomia człowieka);
  • działania i funkcje (fizjologia ciała ludzkiego, obsługa urządzeń lub aparatury medycznej).

Symulowane sytuacje komunikacyjne przedstawiają autentyczne problemy, z którymi personel medyczny spotyka się w codziennej pracy. Przyjmują formę odgrywania ról, gier symulacyjnych, dyskusji na plenum, studium przypadku lub metody pracy projektem, i w każdym przypadku są określane przez cele i potrzeby występujące w naturalnej komunikacji medycznej.

Mając na uwadze fakt, że komunikacja nie ogranicza się do słów, ale obejmuje także szerokie spektrum komunikatów niewerbalnych, do zadań realizowanych w ramach kursów zawodowego języka medycznego należy także dodać rozwijanie kompetencji interkulturowej, pojętej jako przybliżanie kultury kraju języka docelowego i uświadamianie różnic międzykulturowych. Wśród elementów nieodzownych w pracy kadry medycznej znajduje się bowiem wiedza na temat funkcjonowania systemów ochrony zdrowia w kraju docelowym, praw i obowiązków personelu medycznego, praw pacjenta, organizacji służb społecznych oraz szeroko pojęte interpretowanie sygnałów niewerbalnych. Wiedza ta obejmuje także znajomość praktyk prozdrowotnych, pojmowania zdrowia i choroby oraz stosunku do leczenia w docelowej grupie kulturowej. Jak zauważa Wilner (2007:14), świadomość różnorodności światopoglądów poszczególnych grup kulturowych jest niezbędna w trakcie zbierania wywiadu lekarskiego i leczenia pacjenta, gdyż wartości i przekonania kulturowe odnoszą się do stylu porozumiewania się, podejmowania decyzji, nawyków higienicznych i żywieniowych, stosunku do farmakoterapii, stosowania się do zaleceń medycznych czy decyzji dotyczących kresu życia.

Podsumowanie

Nauczanie języka medycznego ma na celu przygotowanie zarówno studentów, jak i praktykującej kadry medycznej do efektywnego funkcjonowania zawodowego w środowisku anglojęzycznym. Kursy EMP obejmują w głównej mierze kształcenie umiejętności niezbędnych do porozumiewania się w mowie i piśmie z pacjentami i ich rodzinami oraz z personelem medycznym i paramedycznym. To oznacza, że nadrzędnym celem nauczania EMP jest doskonalenie kompetencji komunikacyjnej oraz rozwój znajomości specjalistycznego słownictwa w zakresie nauk medycznych, co jest realizowane poprzez stawianie uczących się przed koniecznością rozwiązywania zadań osadzonych w kontekście ich (przyszłej) pracy. Kursy specjalistycznego języka medycznego obejmują szkolenie w zakresie nauczania języka do celów akademickich lub zawodowych. Należy jednak podkreślić, że nauczanie w obrębie obydwu nurtów czasami stawia sobie podobne cele i może być w pewnym stopniu zbliżone. Wynika to z faktu, że zdecydowana większość absolwentów uczelni medycznych rozpoczyna karierę w wyuczonym zawodzie medycznym, a umiejętności językowe, które wykształciła w trakcie studiów, są przez nią wykorzystywane w pracy zawodowej.

Bibliografia

  • Antic, Z. (2007) Forward in Teaching English for Medical Purposes. W: Medicine and Biology, nr 14(3), 141-147.
  • Belcher, D. (2009) What ESP is and can be: An Introduction. W: D. Belcher (red.) English for Specific Purposes in Theory and Practice. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press, 1-20.
  • Dudley-Evans, T., St. John, M. (1998) Developments in ESP: A Multi-disciplinary Approach. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Ferguson, G. (2013) English for Medical Purposes. W: B. Paltridge, S. Starfield (red.) The Handbook of English for Specific Purposes. UK: John Wiley & Sons, 243-262.
  • Hwang, Y., Lin, S. (2010) A Study of Medical Students’ Linguistic Needs in Taiwan. W: The Asian ESP Journal, nr 6(1), 35-58.
  • WHO (2006) The World Health Report 2006 – Working Together for Health. Geneva. [online] [dostęp 7.05.2013].
  • Wilner, L. K. (2007) Communication Skills Training Programs for IMGs. W: Academic Internal Medicine Insight, nr 5(3), 14-15.