COMENIUS – program z ambicjami

Numer JOwS: 
str. 70

Comenius to jeden z czterech programów sektorowych unijnego programu „Uczenie się przez całe życie”, cieszący się ogromną popularnością w wielu krajach europejskich, także w Polsce. Warto się przyjrzeć bliżej jego dotychczasowym efektom oraz możliwościom, jakie daje polskim nauczycielom.

Polskie szkoły na miarę XXI wieku

Szkoły muszą być gotowe na to, by stale przystosowywać się do zmieniających się okoliczności i potrzeb swoich kluczowych partnerów: uczniów, pracowników, rodziców.

W wielu krajach rola inspekcji szkolnych zmienia się z kontrolnej na wspierającą i zachęcającą do doskonalenia. Współpraca między szkołami (na przykład partnerstwo szkół w programie programu Comenius) może przyspieszyć proces innowacji.

Od lat polskie szkoły bardzo licznie ubiegają się o dofinansowanie międzynarodowej współpracy w ramacha kcji Partnerskie Projekty Szkół, która przygotowuje Europejczyków do uczenia się przez całe życie. W 2011 roku ponad 1000 naszych szkół wnioskowało o dofinansowanie swoich działań, z czego około 500 zostało zakwalifikowanych do realizacji partnerskich projektów. Do udziału w programie staramy się szczególnie zachęcać te placówki, które nie współpracowały jeszcze z europejskimi szkołami, zależy nam także na udziale przedszkoli, bo to przecież od nich wszystko się zaczyna.

Jak polskie szkoły zmieniają się dzięki udziałowi w projektach europejskich? Wzmocnienie jakości i europejskiego wymiaru kształcenia oraz upowszechnianie najlepszych metod dydaktycznych i sposobów zarządzania szkołami, a także kontakt z instytucjami i nauczycielami pracującymi w różnych systemach edukacji pozwalają na wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań pedagogicznych, zdobycie nowych umiejętności, rozwój zawodowy kadry, zacieśnienie współpracy z rodzicami i społecznością lokalną. Jest to jednocześnie dla szkoły szansa na wzbogacenie i uatrakcyjnienie oferty edukacyjnej. Partnerskie Projekty Szkół zakładają współpracę uczniów i nauczycieli z różnych krajów nad jednym lub kilkoma obszarami wspólnych zainteresowań. Opracowane razem materiały dydaktyczne, przygotowane przez uczniów prezentacje, słowniki, międzyszkolne warsztaty, seminaria i konferencje to namacalne rezultaty projektów.

Aby poszerzyć krąg odbiorców i realizatorów projektów partnerskich, Komisja Europejska wprowadziła Partnerskie Projekty Regio, które wzmacniają europejski wymiar w edukacji, umożliwiając współpracę między lokalnymi i regionalnymi władzami oświatowymi w Europie. Realizacja dwustronnych projektów w ramach akcji Comenius Regio pomaga lokalnym władzom oświatowym rozwiązywać problemy i poszerzać ofertę dotyczącą edukacji szkolnej. Dzięki zaangażowaniu szkół, przedszkoli i innych partnerów w regionie, mogących wesprzeć realizację projektu, oraz dzięki współpracy międzynarodowej udaje się osiągnąć znakomite rezultaty.

Partnerstwa w ramach programu Comenius Regio dają możliwość wzajemnego uczenia się, wymiany najlepszych praktyk, rozwijania struktur współpracy międzynarodowej w ramach tzw. konsorcjów, których inicjatorami są jednostki władz lokalnych i regionalnych odpowiedzialne za edukację w dwóch krajach europejskich. W Polsce do udziału w programie uprawnione są jednostki samorządu terytorialnego na poziomie gminy, powiatu czy województwa oraz kuratoria oświaty we współpracy z co najmniej jedną szkołą lub przedszkolem oraz co najmniej jedną instytucją lub organizacją działającą w danym regionie i mogącą wesprzeć realizację projektu (między innymi: kluby młodzieżowe, sportowe, stowarzyszenia rodziców i uczniów, lokalne placówki doskonalenia nauczycieli, przedsiębiorstwa, muzea, domy kultury).

Konsorcja w ramach Partnerskich Projektów Regio zazwyczaj nie są dziełem przypadku, powstają w odpowiedzi na rozpoznane, konkretne potrzeby. Podobnie jak w innych projektach partnerskich i tu diagnoza problemów oraz potrzeb pozwala na sformułowanie wspólnych celów, przyjęcie najbardziej optymalnych działań, które doprowadzają do wymiernych, korzystnych dla społeczności lokalnej efektów.

Warto w tym miejscu wspomnieć o możliwościach nawiązania współpracy przez nauczycieli i dyrektorów z całej Europy, zainteresowanych realizacją Partnerskiego Projektu Szkół, pracowników samorządu terytorialnego i kuratoriów oświaty zastanawiających się nad realizacją Partnerskiego Projektu Regio oraz pracowników instytucji uprawnionych do udziału w akcjach centralnych w programie Comenius. Wszyscy ci potencjalni uczestnicy europejskich projektów edukacyjnych mogą skorzystać z dofinansowania udziału w wizycie przygotowawczej lub seminarium kontaktowym.

Wizyta przygotowawcza to oferta dla przedstawicieli szkół i instytucji, którzy mają już pomysł na projekt i znaleźli potencjalnych partnerów do współpracy, a chcieliby spotkać się z nimi i wspólnie wypełnić wniosek o dofinansowanie na realizację przyszłego projektu. Wizyty przygotowawcze mogą być realizowane w krajach uprawnionych do udziału w programie Comenius, muszą odbyć się przed terminem składania wniosku na przyszły projekt i trwają od 1 do 5 dni roboczych. Seminarium kontaktowe to z kolei propozycja dla przedstawicieli szkół/instytucji, którzy nie nawiązali jeszcze współpracy z partnerami zagranicznymi, a są zainteresowani realizacją projektu. Są to spotkania organizowane przez Narodowe Agencje programu, pod szyldem tematycznym i dla danego poziomu edukacji. Mają na celu zebranie w jednym miejscu osób zainteresowanych zawiązaniem partnerstwa i realizacją projektów. W czasie kilkudniowego spotkania (4-5 dni roboczych) uczestnicy poznają się, wymieniają doświadczenia i pracują nad przygotowaniem projektu, który będą wspólnie realizować. Pomagają im pracownicy Narodowej Agencji.

Ściśle powiązane ze szkolnymi projektami partnerskimi, ale adresowane do uczniów Wyjazdy Indywidualne Uczniów Comeniusa, to nowa oferta skierowana do młodzieży w wieku od 14. roku życia ze szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, które realizowały w przeszłości lub aktualnie realizują, wspólnie ze szkołami zagranicznymi, Partnerskie Projekty Szkół Comeniusa. Celem nowej akcji jest umożliwienie uczniom szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych możliwości nauki w krajach europejskich, a więc spędzenie od 3 do 10 miesięcy w szkole przyjmującej i rodzinie goszczącej za granicą, a co za tym idzie – zwiększenie zrozumienia różnorodności kultur i języków europejskich oraz pomaganie im w kształtowaniu umiejętności potrzebnych dla rozwoju osobistego.

Udział w akcji Wyjazdy Indywidualne Uczniów Comeniusa rozwija trwałą współpracę pomiędzy szkołami oraz wzmacnia europejski wymiar edukacji szkolnej. Jest wsparciem w uznawaniu nauki odbywanej w szkole partnerskiej za granicą. Taka mała forma znanego w całej Europie, umożliwiającego odbycie części studiów za granicą, programu Erasmus, pomaga już od najmłodszych lat przygotować młodych ludzi do mobilności, która w przyszłości powinna stać się stałym elementem kształcenia, nie wyjątkiem.