Działania Ośrodka Rozwoju Edukacji na rzecz doskonalenia nauczycieli języka niemieckiego

Numer JOwS: 
str. 38

Ośrodek Rozwoju Edukacji w ramach realizacji krajowych priorytetów edukacyjnych oraz zadań statutowych od początku swojej działalności wspierał nauczycieli języka niemieckiego. Dzięki współpracy z partnerami zagranicznymi możliwy był nie tylko transfer najnowszej wiedzy metodyczno-realioznawczej do polskiego systemu oświaty, ale także wymiana doświadczeń i upowszechnianie dobrych praktyk.

Pobierz artykuł w pliku PDF

W ciągu ostatnich 20 lat dzięki współpracy z Goethe-Institut zrealizowano szereg projektów, których podstawowym celem było podniesienie jakości pracy nauczycieli języka niemieckiego. Na potrzeby tego artykułu chciałabym przybliżyć kilka inicjatyw realizowanych do tej pory.

DELFORT

Ogólnopolski program doskonalenia nauczycieli języka niemieckiego DELFORT powstał na początku lat 90. ubiegłego stulecia. Był on odpowiedzią na ogromną potrzebę wzmocnienia systemu doskonalenia nauczycieli języka niemieckiego. Główne cele programu obejmują stworzenie i rozwój ogólnopolskiego systemu doskonalenia zawodowego germanistów, efektywne podniesienie jakości nauczania języka niemieckiego w szkołach wszystkich typów oraz utworzenie sieci profesjonalnej współpracy liderów i edukatorów języka niemieckiego. Ważnym elementem doskonalenia są działania na rzecz wzmocnienia kompetencji merytorycznych edukatorów, doradców metodycznych i nauczycieli – konsultantów języka niemieckiego. Aby zapewnić spójną realizację założeń programu, został on podzielony na dwie części: DELFORT Centralny i DELFORT Regionalny.

DELFORT Centralny skierowany jest do edukatorów, doradców metodycznych, konsultantów oraz tych nauczycieli języka niemieckiego, którzy chcą rozwijać swoje kompetencje merytoryczno-dydaktyczne w zakresie prowadzenia seminariów doskonalących dla nauczycieli. Część regionalna obejmuje swoim zasięgiem całą Polskę podzieloną na osiem regionów. W każdym z nich działa koordynator regionalny programu DELFORT, który planuje i organizuje formy doskonalenia zawodowego w zależności od zdiagnozowanych potrzeb. Uczestnikami szkoleń są nauczyciele języka niemieckiego pracujący we wszystkich typach szkół. Przygotowywana dla nich oferta szkoleniowa obejmuje różne obszary tematyczne, takie jak: wczesnoszkolne nauczanie języka niemieckiego, nowoczesne technologie na zajęciach językowych, nowe metody uczenia się i nauczania języka niemieckiego, wykorzystanie elementów kulturowych na lekcjach języka niemieckiego, nauczanie dwujęzyczne. W celu zapewnienia najwyższej jakości wszystkie oferowane szkolenia są przygotowywane zgodnie ze standardami opracowanymi wspólnie przez ekspertów Goethe-Institut i ORE oraz na bieżąco monitorowane i ewaluowane. Potwierdzeniem jakości oferowanych szkoleń jest również nagroda European Language Label przyznana programowi DELFORT w 2002 r. Warto również dodać, że przez ostatnie 12 lat trwania programu przeszkolono w nim ponad 27 tys. nauczycieli, czyli statystycznie każdy nauczyciel języka niemieckiego wziął w nim udział (dane na podstawie sprawozdań rocznych CODN/ORE z lat 2001-2012).

Zmieniająca się szkoła (Schule im Wandel)

Projekt Zmieniająca się szkoła to projekt programu Comenius, realizowany w latach 2007-2010 przez Goethe-Institut z siedzibą w Monachium. Ośrodek Rozwoju Edukacji jako jeden z sześciu europejskich partnerów aktywnie włączył się w jego wdrażanie. Głównym celem projektu było stworzenie, przetestowanie oraz próbne uruchomienie kursu doskonalenia zawodowego dla nauczycieli języka niemieckiego jako obcego w szkołach ponadpodstawowych. Inne cele dotyczyły rozwijania kooperacyjnych form uczenia się, w tym także kompetencji medialnych, poprzez wykorzystanie rozmaitych narzędzi oraz zadań. Ważne, zwłaszcza w związku z potrzebą zapewniania jakości pracy szkoły, było rozpoczęcie dialogu na temat kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli języka niemieckiego oraz zainicjowanie dyskusji na temat koncepcji szkoły i projektów szkolnych.

Materiał wyjściowy do przygotowania kursu powstał na kanwie ponad 50 krótkich filmów zrealizowanych w 10 niemieckich szkołach. Filmy poświęcone są 3 nurtom tematycznym: szkoła, prowadzenie zajęć oraz koncepcje i projekty pedagogiczne. Kurs doskonalenia zawodowego został zbudowany z kilku modułów, które można realizować w formacie blended learning. Moduły umożliwiają przeprowadzenie całościowego kursu doskonalącego, skupiającego się na problemach, z którymi nauczyciele stykają się w praktyce. Przedstawiane przykłady stanowią idealną podstawę do krytycznej refleksji, dyskusji oraz formułowania opinii odnośnie do zagadnień związanych z pracą zawodową uczestników (Nauczanie języka niemieckiego w Polsce –raport przeglądowy 1990-2010, materiał przygotowany przez ORE na zlecenie MEN). Od jesieni 2010 r. Ośrodek Rozwoju Edukacji w ramach wdrażania projektu Zmieniająca się szkoła w Polsce oferuje kurs doskonalący dla nauczycieli języka niemieckiego w formie blended learning. Wysoka ocena materiałów szkoleniowych i zastosowanych metod pracy skłoniła ORE do przygotowania polskiej wersji językowej kursu, który będzie skierowany również do nauczycieli innych języków obcych oraz jako materiał promujący kooperacyjne formy uczenia się i przedstawiający nową rolę nauczyciela w erze wiedzy i nowoczesnych mediów. Na sukces projektu składają się także dodatkowe działania, takie jak konferencje promujące innowacyjne rozwiązania w szkole (Autonomiczny uczeń w autonomicznej szkole) czy konkursy dla uczniów i nauczycieli (Lernen durch Lehren). Więcej informacji można znaleźć na stronie programu.

Stypendia hospitacyjne w Bawarii

Od 2001 r. w ramach współpracy pomiędzy Bawarskim Ministerstwem Nauki i Kultury a Ministerstwem Edukacji Narodowej przyznawane są stypendia hospitacyjne dla polskich nauczycieli języka niemieckiego oraz dla nauczycieli reprezentujących mniejszość niemiecką. W odróżnieniu od form standardowych stypendia hospitacyjne Bawarskiego Ministerstwa Nauki i Kultury dają nauczycielowi możliwość samodzielnego zaprojektowania pobytu szkoleniowego. Przyszły stypendysta przygotowuje w najdrobniejszych szczegółach program swojego pobytu w Niemczech (termin i miejsce, poprzez ustalenie zadań do wykonania) i przekazuje go do Ośrodka Rozwoju Edukacji odpowiedzialnego za rekrutację nauczycieli. Lista osób (10 rocznie) zakwalifikowanych do otrzymania stypendium zostaje przekazana stronie niemieckiej, która dokonuje wyboru bawarskiej szkoły adekwatnie do oczekiwań polskiego nauczyciela. Informacja o szkole, w której realizowane będzie stypendium hospitacyjne, jest przekazywana nauczycielowi przynajmniej pół roku przed rozpoczęciem pobytu w Niemczech. Wszelkie koszty związane z pobytem polskiego nauczyciela w Bawarii pokrywa strona niemiecka, a stypendysta lub szkoła, która go deleguje, pokrywa koszty podróży oraz ubezpieczenia. Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że stypendia hospitacyjne są znakomitą formą doskonalenia zawodowego, dzięki której nauczyciel ma nie tylko możliwość poznania w sposób praktyczny bawarskiego systemu oświaty, ale również rozwijania własnych kompetencji językowych oraz nawiązania kontaktów w celu prowadzenia wymiany międzyszkolnej.