Dziesięć lat Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego i Europejskiego Portfolio Językowego – konferencja na Uniwersytecie w Groningen

Numer JOwS: 
str. 98

Jubileusze są dobrą okazją do podsumowań i analiz. Dziesiąta rocznica ESOKJ i ELP jest idealnym momentem, aby przyjrzeć się etapom rozwoju i zastanowić w którym kierunku europejska polityka językowa oraz kształcenie językowe powinny pójść w przyszłości.

Pobierz artykuł w pliku PDF

W roku 2001 najważniejszym elementem uroczystych obchodów Europejskiego Roku Języków była publikacja długo oczekiwanego Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ) (Council of Europe 2001) oraz Europejskiego Portfolio Językowego (EPJ). Aby uczcić dziesięciolecie powstania tych ważnych dokumentów Rady Europy, Uniwersytet w Groningen we współpracy z CercleS (europejską organizacją zrzeszającą akademickie centra językowe) oraz Związkiem Niderlandzkich Centrów Językowych NUT, zorganizował w dniach 24-26 listopada 2011 r. międzynarodowe spotkanie CEFR and ELP Seminar. The central role of the learner in using the CEFR and the ELP (Seminarium na temat ESOKJ i EPJ – cenralna rola ucznia w ESOKJ I EPJ). W seminarium wzięło udział około 160 uczestników reprezentujących różne środowiska edukacyjne – od szkoły podstawowej po szkolnictwo wyższe. Spotkanie miało na celu omówienie doświadczeń związanych z wprowadzaniem EPJ oraz innych instrumentów dydaktycznych związanych z ESOKJ  i odnoszących się do nauczania różnych języków obcych. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie głównych wątków poruszanych podczas konferencji, tj. osiągnięć i ulepszeń w dydaktyce nauczania języków obcych będących efektem wprowadzenia ESOKJ, ale także problemów i trudności doświadczanych przez dydaktyków oraz instytucje zajmujące się kształceniem językowym. Wnioski wysunięte na podstawie tematów omawianych podczas seminarium stanowią swoiste podsumowanie zmian, które nastąpiły w ciągu ostatnich 10 lat w edukacji językowej pod wpływem ESOKJ i EPJ.

Tematyka seminarium

ESOKJ podkreśla centralną pozycję ucznia – jego różnice indywidualne, style uczenia się oraz cele związane z nauką języka. W związku z tym edukacja językowa na każdym poziomie powinna podkreślać indywidualność ucznia oraz umożliwić rozwój językowy i interkulturalny. Aby stworzyć dogodne warunki do przyswajania języka i przekazać osobom uczącym się umiejętności pozwalające na traktowanie nauki języka jako procesu trwającego całe życie, ESOKJ wraz z towarzyszącymi mu EPJ dążą do rozwoju autonomii ucznia i wzrostu świadomości dotyczącej procesu uczenia się. Dlatego naczelnym tematem seminarium jest centralna rola ucznia, o której należy pamiętać korzystając z ESOKJ oraz EPJ.

Seminarium oraz poszczególne sesje zostały poświęcone trzem głównym zagadnieniom bezpośrednio związanym z tematem przewodnim:

  • Instrumenty związane z ESOKJ, np. Europejskie Portfolio Językowe lub podobne rodzaje portfolio umożliwiające uczącym się na samodzielne rozwijanie kompetencji językowych.
  • Rola i indywidualność ucznia oraz wykorzystanie ESOKJ i EPJ w promowaniu holistycznego rozwoju w procesie nauki języka.
  • Zadania nauczyciela względem ucznia w kontekście ESOKJ i ELP oraz innych materiałów używanych w edukacji językowej.

Referaty plenarne zostały wygłoszone przez Davida Little, Rolfa Schärera oraz Wandera Lowie. David Little (2011) rozpoczął swój wykład krótkim wstępem historycznym i zaakcentował znaczenie drugiego sympozjum w Rüschlikon w Szwajcarii, podczas którego wyrażono zapotrzebowanie na stworzenie dokumentów, które po 10 latach przybrały kształt ESOKJ i EPJ. Słuchaczom przypomniano także projekty dotyczące nauczania języków obcych promowane przez Radę Europy w latach 1971-2011. Autor zwrócił uwagę na dwa główne cele reformy edukacji językowej opartej na ESOKJ: potrzebę ujednolicenia deskryptorów kompetencji językowej w odniesieniu do różnych języków oraz promowanie podejścia podkreślającego komunikacyjne cele nauczania językowego. W ostatniej części wykładu autor pokreślił potrzebę doskonalenia kultury oceniania, w ramach której zastosowane podejście do oceniania powinno być zgodne z nauczaniem skoncentrowanym na ucznia. Stąd potrzeba umieszczenia w podstawach programowych i planach nauczania wytycznych określających nową rolę oceniania jako narzędzia pozwalającego na określenie poziomów biegłości zgodnie z ESOKJ i jednocześnie rozwijającego autonomię i refleksyjność ucznia.

Wygłoszony w dwóch językach – angielskim i niemieckim – wykład plenarny Rolfa Schärera (2011) był symbolem wielojęzyczności obecnej w wielokulturowym Groningen, jak i w całej Europie. Autor w swojej prezentacji podkreślał znaczenie ESOKJ i EPJ w łączeniu trzech fundamentów edukacji językowej: uczenia się, nauczania i oceniania. Wykład był też próbą odpowiedzi na pytania dotyczące skutecznego wdrażania ESOKJ oraz różnych związanych z nim narzędzi w edukacji językowej w Europie: czy możliwe jest zastosowanie wytycznych ESOKJ w różnych kontekstach? Jak te dokumenty są postrzegane przez użytkowników oraz przez instytucje edukacyjne? Czy wspólna polityka językowa oraz nowa terminologia ułatwiają dialog i współpracę?

Z kolei Wander Lowie (2011) z Uniwersytetu w Groningen przybliżył uczestnikom zmiany wprowadzone w Holandii w wyniku dostosowywania edukacji językowej w różnych typach szkół do wytycznych ESOKJ. Prelegent nawiązał do problemu występującego w wielu krajach europejskich – mimo prób wprowadzania w szkołach i na uczelniach nauczania skoncentrowanego na uczniu, samooceny i różnych wersji portfolio językowego, znajomość ESOKJ często ogranicza się do opisu poziomów biegłości językowej oraz określenia kompetencji za pomocą języka efektów kształcenia. Takie ograniczone postrzeganie tego dokumentu może doprowadzić do sytuacji, w której rola ESOKJ oraz EPJ – które z założenia mają służyć uczącemu się – staną się jedynie narzędziem oceniania używanym przez nauczycieli, wydawców oraz instytucje edukacyjne.

238

Oglądaj wystąpienia mówców

Trzy sesje równoległe poświęcone wyżej wspomnianym tematom przewodnim dotyczyły wykorzystania ESOKJ, EPJ oraz podobnych narzędzi w praktyce. Wiele prezentacji poświęcono rozwijaniu i wdrażaniu Europejskiego Portfolio Językowego w pracy z różnymi grupami wiekowymi oraz zawodowymi. Część prelegentów odniosła się także do różnorodnych projektów, których głównym celem jest wprowadzenie ESOKJ w ich kontekstach edukacyjnych lub zastosowanie przesłanek tego dokumentu w ramach współpracy międzynarodowej. Choć ESOKJ został stworzony głównie z myślą o kontekście europejskim, kilka prezentacji poświęcono także próbom wprowadzenia założeń tego dokumentu poza Europą, na przykład w Egipcie czy Portoryko. Opisano także starania dążące do wykorzystania deskryptorów ESOKJ w określeniu poziomów biegłości w języku migowym.