Edukacja językowa poprzez sport w przestrzeni pozaszkolnej

Numer JOwS: 
str. 39

Nauka powinna przebiegać wielokanałowo i angażować wszystkie zmysły jednostki, a nie tylko i wyłącznie słuch i wzrok, co ma miejsce najczęściej.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Proces uczenia się rozumiany jest jako zdobywanie wiedzy lub informacji i umiejętności bądź też proces nabywania przez jednostkę względnie trwałych zmian w zachowaniu na podstawie jej indywidualnego doświadczenia (Jaroni 2004:305). Jest to proces odnoszący się, w szerokim znaczeniu zarówno do ludzi, jak i zwierząt, jednakże tylko i wyłącznie ludzi charakteryzuje świadomość i celowość przyswajania wiedzy i umiejętności. 

Sharan B. Merriam (2010:203) podkreśla, że:

osoba ucząca się jest czymś więcej aniżeli poznawcza maszyna przetwarzająca informacje. On lub ona ma umysł, pamięć, świadomość i podświadomość, emocje, wyobraźnię i ciało. Wszystkie te elementy wchodzą w interakcje z uczeniem się. Po drugie, proces uczenia się jest czymś więcej aniżeli pozyskiwanie i magazynowanie informacji. Nadaje on również sens naszemu życiu, transformując nie tylko to, czego się uczymy, ale i to, jak się uczymy. Ponadto, jest on angażujący, wyobrażeniowy, intuicyjny i umożliwia nieformalne uczenie się z innymi. Wreszcie, szczególne znaczenie ma kontekst, w jakim zachodzi proces uczenia się (…).

Jak wyjaśnia Małgorzata Taraszkiewicz (2003:11),

proces uczenia się (…) można opisać jako proces integracji doświadczenia osobistego: wiedzy o określonych stanach rzeczy oraz umiejętności i kompetencji w stosowaniu tejże wiedzy w działaniu, [czego – przyp. M.B.] efektem [winna być – przyp. M.B.] samodzielność w działaniu i zdolność do rozwiązywania problemów.

Podobnie wypowiada się Magdalena Grochowalska (2009:28), twierdząc, że

nabywana wiedza pochodzi (…) z doświadczeń własnych, ze sposobu ich interpretowania przez uczącego się oraz ze znaczeń, jakie nadaje środowisku. Uczenie się może wtedy być rozumiane jako komunikowanie się z otoczeniem i demonstrowanie zrozumienia świata.

Fakt, że nabywanie wiedzy jest wynikiem działania, a nie biernego przyswajania informacji, podkreśla również H. Rudolph Schaffer (2007:187), wyjaśniając, że

wiedza jest konstruowana w wyniku wzajemnych oddziaływań dziecka i środowiska [i – przyp. M.B.] powstaje w wyniku aktywnego badania przez dziecko (najpierw) przedmiotów i (potem) pojęć.

Istotny wpływ na proces uczenia się i jego wynik mają cechy gatunkowe, indywidualne oraz rozwojowe, m.in. płeć, styl poznawczy, inteligencja, wiedza, zainteresowania, nastawienia, poglądy, poziom aspiracji jednostki oraz motywy uczenia się – wewnętrzne czynniki, które pobudzają jednostkę do działania (Jaroni 2004:308). Co więcej, wiele zależy również od indywidualnego sposobu nabywania wiedzy, tj. obranej przez jednostkę strategii uczenia się i jej adekwatności względem cech indywidualnych, doświadczeń i stylu poznawczego.

Dlaczego edukacja językowa przez sport?

Dzieci przyswajają języki w głównej mierze nieświadomie, a ponadto bez specjalnego wysiłku bądź przeszkód, co wiąże się z zachowaniami charakterystycznymi dla danego etapu rozwoju. Przykładem takich zachowań jest brak frustracji i nieprzywiązywanie uwagi do popełniania błędów językowych, szczerość, a także dziecięcy egocentryzm i aktywność psychoruchowa.

Dzieci odczuwają ogromną potrzebę poznawania otaczającego je świata, prowadzenia samodzielnych obserwacji oraz eksploracji, zadawania pytań i weryfikowania własnych hipotez na podstawie osobistych doświadczeń. Jak pisze Mariola Jąder (2010:22), warto wyjść temu naprzeciw, pytając, co lubią robić, czym się interesują, co ich ciekawi, dziwi, co chciałyby zbadać, poznać, zaobserwować.

Zgodnie z koncepcją Piageta, dziecko aktywnie konstruuje wiedzę poprzez podejmowane interakcje oraz obserwację otoczenia, na podstawie czego buduje następnie swój obraz rzeczywistości. Piaget (1966:381) twierdzi, że doświadczenie nie jest (…) recepcją, lecz stopniowym działaniem i konstruowaniem. Taki jest fakt podstawowy.

Wiedza jest konstruowana nie w sposób wrodzony bądź dostarczony przez środowisko, lecz jest wynikiem wzajemnych interakcji i działań dziecka w środowisku. Jak wyjaśnia dalej, w rzeczywistości poznanie nigdy nie opiera się na samych tylko obserwacjach (…). Wiedza pochodzi z działania (Piaget 1995:33), w związku z czym dziecko powinno być odbierane jako aktywny konstruktor własnej wiedzy językowej, a nie bierny uczestnik tego procesu.

Należy podkreślić fakt, że nauka powinna przebiegać wielokanałowo i angażować wszystkie zmysły jednostki, a nie tylko i wyłącznie słuch i wzrok, co ma miejsce najczęściej. Zdecydowanie największą efektywność przypisuje się wykorzystywaniu zdobytej wiedzy w praktyce bądź też zdobywaniu nowej wiedzy za pomocą działania, co umożliwia skuteczniejsze jej zapamiętanie, w przeciwieństwie do jednostronnej transmisyjnej metody nauczania.