Edukacja na +

Numer JOwS: 
str. 14

W styczniu 2014 r. pożegnaliśmy program „Uczenie się przez całe życie” (2007-2013), a powitaliśmy nowy program Erasmus+, który będzie nam towarzyszył przez kolejne siedem lat, do roku 2020. Z jednej strony cieszymy się, że rozpoczyna się nowa perspektywa finansowa umożliwiająca wsparcie instytucji i organizacji zajmujących się edukacją formalną, nieformalną i pozaformalną, z drugiej strony przyzwyczailiśmy się do struktury, zasad finansowych i nazw programów takich jak: Comenius, Grundtvig czy Leonardo da Vinci. Towarzyszące nam jeszcze rok temu obawy co do ewentualnego wykluczenia w nowym programie grup, które wspierał program „Uczenie się przez całe życie”, zostały rozwiane. Program Erasmus+ będzie ciekawy, inspirujący i pełen nowych możliwości.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Stanowi on połączenie wszystkich dotychczasowych programów unijnych w obszarze kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu, w tym programów „Uczenie się przez całe życie” (Erasmus, Leonardo da Vinci, Comenius, Grundtvig), „Młodzież w działaniu” oraz pięciu programów współpracy międzynarodowej (Erasmus Mundus, Tempus, Alfa, Edulink, jak również programu na rzecz współpracy z państwami uprzemysłowionymi). Wprowadzone zostają dodatkowe uproszczenia, które ułatwią uzyskanie dotacji. Zgodnie z podstawowym założeniem programu inwestowanie w kształcenie i szkolenie jest kluczem do uwolnienia ludzkiego potencjału, bez względu na wiek i sytuację społeczną. Nowy program opiera się w dużej mierze na dorobku poprzedniego programu oraz na doświadczeniu i potencjale polskich szkół i organizacji edukacyjnych, młodzieżowych, które z sukcesem realizowały ciekawe inicjatywy i współpracowały z instytucjami europejskimi.

Erasmus+ ma trzy główne cele: dwie trzecie budżetu przeznacza się na finansowanie indywidualnych wyjazdów edukacyjnych na terytorium UE i poza nim (akcja 1 – Mobilność edukacyjna); pozostałą część kieruje się na wsparcie partnerstw zawieranych między instytucjami edukacyjnymi, organizacjami młodzieżowymi, przedsiębiorstwami, władzami lokalnymi i regionalnymi oraz organizacjami pozarządowymi, a także na reformy mające na celu modernizację systemów kształcenia i szkolenia oraz promowanie innowacyjności i przedsiębiorczości, jak również zwiększanie szans na zatrudnienie (akcja 2 i 3). Celem Erasmusa+ jest także poprawa jakości i zwiększenie przydatności kwalifikacji i umiejętności.

Komisja Europejska zaproponowała trzy rodzaje kluczowych działań, adresowane do grup docelowych w poszczególnych sektorach: szkolnictwo wyższe (dawniej Erasmus), edukacja szkolna (dawniej Comenius), kształcenie i szkolenia zawodowe (dawniej Leonardo da Vinci), edukacja dorosłych (dawniej Grundtvig), młodzież (dawniej „Młodzież w działaniu”).

Akcja 1. Mobilność edukacyjna

Z tej akcji mogą skorzystać różne grupy uczestników:

  • studenci, pracownicy akademiccy (szkolnictwo wyższe);
  • nauczyciele, kadra edukacyjna (edukacja szkolna);
  • uczniowie i kadra szkół zawodowych (kształcenie i szkolenie zawodowe);
  • pracownicy organizacji edukacyjnych (edukacja dorosłych);
  • wolontariusze oraz pracownicy młodzieżowi (młodzież).

Ocenia się, że w ramach proponowanego budżetu w latach 2014-2020 za granicę może wyjechać nawet 5 mln osób. Dla porównania: w latach 2007-2013 było to 2,7 mln osób. Okres spędzony za granicą może wynosić od kilku dni do jednego roku. Formy mobilności mogą być różnorodne, takie jak dotychczas znane w programie Comenius czy Grundtvig, czyli prowadzenie zajęć dydaktycznych, szkoleń, uczestnictwo w kursach doskonalenia zawodowego i innego typu formach szkoleniowych, job shadowing/obserwacja pracy. Dla czytelników mających już doświadczenie w korzystaniu z programu Comenius czy Grundtvig istotna jest informacja, że składanie wniosków do tej akcji we wszystkich sektorach będzie się odbywało poprzez instytucje.

Akcja 2. Współpraca na rzecz innowacji i wymiany dobrych praktyk

Akcja ta będzie wspierać różne rodzaje działań: partnerstwa strategiczne, w tym projekty sektora młodzieży, sojusze na rzecz wiedzy i sojusze na rzecz umiejętności sektorowych, platformy informatyczne oraz projekty z udziałem krajów trzecich dotyczące szkolnictwa wyższego. W ramach tych działań będzie można też realizować wyjazdy edukacyjne, uzasadnione celami projektu.

Akcja 3. Wsparcie w reformowaniu polityk

Ta akcja będzie wspierać działania związane z wdrażaniem reform w obszarze edukacji, szkoleń i młodzieży, w tym badania, analizy, monitoring wdrażania reform, narzędzia strategiczne (jak: EQF, ECTS, ECVET, EQAVET, Europass, Youthpass), współpracę kluczowych organizacji międzynarodowych i dialog pomiędzy interesariuszami reform.

Realizacja programu Erasmus+ rozpoczyna się w okresie, kiedy w Unii Europejskiej prawie sześć milionów młodych osób jest bezrobotnych. W Hiszpanii i Grecji odsetek ten przekracza 50 proc. Równocześnie w UE istnieje ponad 2 mln wolnych miejsc pracy, a jedna trzecia pracodawców zgłasza trudności z rekrutacją pracowników posiadających odpowiednie umiejętności. Jest to dowód na spory niedobór kwalifikacji w Europie. Niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy w Europie jest niepokojące: prawie 20 proc. 15-latków wykazuje braki w czytaniu, a 73 mln dorosłych ma wykształcenie podstawowe lub nie ma żadnych kwalifikacji. Erasmus+, oferując możliwości uczenia się, szkolenia lub zdobywania doświadczenia za granicą, może mieć realny wpływ na rozwiązanie tego problemu. Równocześnie wsparcie dla doskonalenia zawodowego pracowników szkolnictwa i osób pracujących z młodzieżą oraz współpraca środowiska edukacji z rynkiem pracy pozwolą na podniesienie jakości europejskich systemów kształcenia, szkolenia i wsparcia dla młodzieży.

Erasmus+ Sport

W programie Erasmus+ przewidziano także specjalną linię budżetową dla sportu. Przez siedem lat planuje się przeznaczyć około 265 mln euro na rozwój europejskiego wymiaru sportu poprzez eliminowanie zagrożeń transgranicznych, takich jak ustawianie wyników zawodów sportowych i doping. Wsparciem objęte zostaną także projekty ponadnarodowe z udziałem lokalnych organizacji sportowych, służące promowaniu np. właściwego zarządzania, włączenia społecznego, dwutorowych karier sportowców i aktywności fizycznej.

Zmiany

Wiele osób pyta, co nowego oferuje program Erasmus+. Czy ten plus w nazwie programu można interpretować jako pewien bonus do tego, co proponował program „Uczenie się przez całe życie”?

Widoczną zmianą w programie Erasmus+ jest zmniejszenie liczby akcji w poszczególnych sektorach edukacji z kilku, a nawet kilkunastu, do trzech. Taki pomysł może okazać się bardziej przyjazny dla wnioskodawców, którzy nie będą stawali przed dylematem, którą akcję wybrać. Obecnie zaproponowany podział wydaje się bardziej czytelny i pojemny. Poza tym wiele poprzednich działań, które były możliwe w programie Comenius czy Leonardo da Vinci zmieni swoją nazwę i umiejscowienie. Dla przykładu, „Wyjazdy Indywidualne Uczniów” (WIU) w programie Comenius będą mogły być wspierane w ramach akcji 2. Podobnie rzecz ma się z partnerstwami strategicznymi. W ramach tej akcji będą mogły być realizowane znane bardzo dobrze polskim szkołom „Projekty Partnerskie Szkół” (PPS) Comeniusa. W programie Leonardo da Vinci znika nazwa osobnej akcji „Transfer Innowacji”, aczkolwiek działania zbliżone do ofert poprzedniego programu – w tym także w dziedzinie nauczania języków obcych ukierunkowanych zawodowo – będą oferowane w ramach wspomnianej już akcji 2 „Partnerstwa strategiczne”.