Edukacja w żłobku i przedszkolu, czyli czego uczą się europejskie maluchy

Numer JOwS: 
str. 103

Maluchy w całej Europie bawią się i uczą. W zaleceniach dla placówek edukacyjnych i opiekuńczych w poszczególnych państwach znajdują się zarówno treści typowo edukacyjne, jak i te dotyczące gier i zabaw. Dzieci biorą udział w zajęciach organizowanych przez nauczyciela. Dużo czasu przeznacza się też na swobodną zabawę i nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami. W nielicznych krajach (w tym w Polsce) najmłodsi uczą się języka obcego. Natomiast dzieci nieznające języka, w którym odbywają się zajęcia, lub mające trudności w posługiwaniu się nim, otrzymują wsparcie językowe.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Informacje na temat krajowych programów nauczania dla placówek wczesnej edukacji można znaleźć w raporcie Eurydice Kluczowe dane dotyczące wczesnej edukacji i opieki w Europie, wydanie 2014, który właśnie został opublikowany w formie elektronicznej w języku polskim. Sieć Eurydice opublikowała także oficjalne streszczenie raportu (Eurydice Policy Brief Early Childhood Education and Care), dostępne wyłącznie w języku angielskim.

Fragment publikacji Kluczowe dane dotyczący programów nauczania w placówkach wczesnej edukacji i opieki wydaje się o tyle ciekawy, że większość z nas zna, lepiej lub gorzej, polską podstawę wychowania przedszkolnego i wie, jak uczą się i bawią polskie przedszkolaki, natomiast nasza wiedza o programach nauczania w przedszkolach i placówkach opiekuńczych w pozostałych krajach europejskich jest już o wiele mniejsza. Warto więc zapoznać się z informacjami o tym, jak uczą się i bawią europejskie maluchy.

Wybór metod pracy z dziećmi, zajęcia edukacyjne przygotowane na podstawie jasno sformułowanych celów, dobra komunikacja między nauczycielami i ich podopiecznymi, monitorowanie procesu osiągania zaplanowanych efektów nauczania czy też dobra współpraca z rodzicami i środowiskiem lokalnym – wszystkie te czynniki wpływają na osiąganie wysokiej jakości edukacji i opieki w placówkach przedszkolnych i opiekuńczych. Twórcy polityki edukacyjnej w poszczególnych krajach UE starają się te składowe zapewnić poprzez opracowanie odpowiedniej legislacji, strategii lub rekomendacji dotyczących wczesnej edukacji i opieki dla dzieci w wieku od 0 do 6 lat.

Rodzaje regulacji prawnych dotyczących wczesnej edukacji i opieki w UE

Zalecenia i regulacje prawne mają za zadanie wspierać placówki w zapewnianiu edukacji i opieki wysokiej jakości. Zapisy legislacyjne mogą dotyczyć właściwych treści nauczania, celów i/lub oczekiwanych efektów, mogą określać zalecane metody nauczania, konkretne rodzaje zajęć lub sposoby oceniania postępów dzieci. Dokumenty mają różne nazwy i mogą stanowić część aktu prawnego, ale mogą także przybierać formę zaleceń dotyczących umiejętności uczniów, planów lub standardów edukacyjnych, wymagań do przygotowania programów nauczania dla danej gminy lub placówki czy też praktycznych poradników dla nauczycieli i opiekunów.

Zalecenia są zwykle sformułowane w sposób dość ogólny, a placówki mają dużą swobodę w projektowaniu własnych programów oraz w doborze metod pracy z dziećmi. W kilku krajach dokumenty regulujące proces edukacyjny dla najmłodszych zawierają jedynie bardzo ogólne zasady i cele stanowiące podstawę do wypracowania bardziej szczegółowych zaleceń na szczeblu regionalnym lub lokalnym. Dotyczy to między innymi Niemiec i Hiszpanii, gdzie funkcjonuje system federalny związany ze znaczną autonomią regionalną, a władze landów i wspólnot autonomicznych opracowują szczegółowe wytyczne do programów edukacyjnych, obejmujące cele, treści nauczania i metody oceniania. W innych krajach (np. w Estonii, Danii, Szwecji, Finlandii i na Litwie) zalecenia i zasady ogólne zapisane w regulacjach krajowych stanowią podstawę do opracowania lokalnych programów nauczania lub programów poszczególnych placówek.

W zasadzie wszystkie kraje opracowują dokumenty typu podstawa programowa, gdyż znaczenie pierwszych lat nauki jest już powszechnie doceniane w Europie. Jednak zalecenia te dotyczą w połowie krajów wyłącznie dzieci starszych, czyli w wieku powyżej 3 lat. Natomiast zalecenia dla dzieci młodszych, jeśli w ogóle istnieją, dotyczą zwykle takich zagadnień, jak opieka i higiena oraz aspekty zdrowotne. W tej grupie krajów znajduje się także Polska.

661

W kilku krajach, w których zalecenia co do edukacji dla młodszych dzieci nie zostały zdefiniowane, obowiązek sporządzenia planu edukacji i opieki spoczywa na placówce, gdyż jest to warunek wymagany do jej akredytacji. Placówki są zobowiązane do wyszczególnienia proponowanych zajęć, określenia rodzaju wsparcia edukacyjnego dla dzieci oraz informacji, jak przebiegać będzie współpraca z rodzicami.