Edukacja w żłobku i przedszkolu, czyli czego uczą się europejskie maluchy

Numer JOwS: 
str. 103

Maluchy w całej Europie bawią się i uczą. W zaleceniach dla placówek edukacyjnych i opiekuńczych w poszczególnych państwach znajdują się zarówno treści typowo edukacyjne, jak i te dotyczące gier i zabaw. Dzieci biorą udział w zajęciach organizowanych przez nauczyciela. Dużo czasu przeznacza się też na swobodną zabawę i nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami. W nielicznych krajach (w tym w Polsce) najmłodsi uczą się języka obcego. Natomiast dzieci nieznające języka, w którym odbywają się zajęcia, lub mające trudności w posługiwaniu się nim, otrzymują wsparcie językowe.

Czego dotyczą zalecenia i regulacje prawne?

Wszystkie kraje, które opracowały zalecenia i regulacje prawne dotyczące programów wczesnej edukacji i opieki – czy to wyłącznie dla dzieci w wieku powyżej 3 lat, czy też dla wszystkich najmłodszych – wymieniają cele edukacyjne odnoszące się do rozwoju osobistego, emocjonalnego i społecznego dzieci, do ich umiejętności językowych i komunikacyjnych oraz kreatywności artystycznej. Rozwój fizyczny i edukacja prozdrowotna, a także rozumienie świata są uwzględnione w odniesieniu do dzieci w każdym wieku niemal we wszystkich krajach UE.

Umiejętności czytania, liczenia i logicznego rozumowania oraz adaptacja do funkcjonowania w grupie to cele odnoszące się przeważnie do starszych dzieci. Również wczesna nauka języka obcego jest zalecana w podstawie programowej dla starszych dzieci w ponad połowie krajów europejskich.

662

Większość krajów formułuje zalecenia metodyczne dla placówek. Dotyczą one utrzymania właściwej równowagi pomiędzy zajęciami prowadzonymi przez nauczycieli a zabawami inicjowanymi przez dzieci, a także między zajęciami w grupie i zajęciami indywidualnymi. W połowie krajów, w tym w Polsce, podkreśla się ważną rolę swobodnej zabawy. Zalecenia obejmują również wskazówki dotyczące metod oceniania, w tym metodę najbardziej popularną, czyli obserwację dziecka. W przypadku dzieci w wieku 3-6 lat obserwacje te często są spisywane i dołączane do dokumentacji. Testy i samoocena są rzadko stosowane, chociaż kraje nordyckie zwiększają obecnie zakres wykorzystywania tej metody.

W Polsce edukacja przedszkolna jest realizowana w ramach Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego. Warto w związku z tym, dla porównania, zapoznać się z przykładem z innego kraju, na przykład z irlandzką Krajową ramą jakości dla wczesnej edukacji i opieki (National Quality Framework for Early Childhood Education – Siolta). Dokument ten obejmuje zalecenia dotyczące edukacji najmłodszych sformułowane w postaci standardów. Siolta definiuje też cele edukacji przedszkolnej mówiące o stymulowaniu całościowego rozwoju i edukacji dziecka. Sześć części składowych programu jest omówionych w „drogowskazach” (Signposts) i „tematach do przemyślenia” (Think-abouts), które mają za zadanie wspierać nauczycieli w placówkach wczesnej edukacji i opieki i umożliwić im krytyczne podejście do własnej pracy. Dokument został opublikowany w roku 2006. Był konsultowany przez ponad 50 organizacji – od związków zawodowych opiekunów dziecięcych i nauczycieli, po rodziców, strategów edukacyjnych czy przedstawicieli środowisk naukowych. Celem Siolty jest zdefiniowanie, ocena i wsparcie podnoszenia jakości wszelkich aspektów praktycznej realizacji wczesnej edukacji i opieki dla dzieci w wieku od narodzin do lat 6. Zalecenia dotyczą wszystkich typów placówek (pracujących w pełnym i niepełnym wymiarze), a także opiekunów dziennych, centrów opieki czy też klas przedszkolnych w szkołach podstawowych. Funkcjonuje także portal internetowy Siolta (www.siolta.ie), oferujący wsparcie indywidualne i grupowe dla osób pracujących z najmłodszymi.