Egzamin maturalny z języka obcego nowożytnego – wybrane zagadnienia

Numer JOwS: 
str. 50

Przygotowanie się i w konsekwencji przystąpienie do egzaminu maturalnego jest dla uczniów, a później absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, niezwykle trudnym wyzwaniem. Podobnie, jak trudnym i obarczonym wielką odpowiedzialnością wyzwaniem jest na etapie tych przygotowań praca nauczycieli przedmiotu, często później pełniących rolę egzaminatora maturalnego.

Wybór języka jako przedmiotu obowiązkowego/dodatkowego na egzaminie

Absolwenci liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum w ramach egzaminu maturalnego z przedmiotów obowiązkowych zdają m.in. ustny i pisemny egzamin z języka obcego nowożytnego (tego samego języka dla obu części egzaminu). Swój przedmiot egzaminacyjny wybierają spośród języków: angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, rosyjskiego i włoskiego. Dla części ustnej nie określa się w tym przypadku poziomu egzaminu. Egzamin pisemny zdawany jest natomiast na poziomie podstawowym.

Absolwenci mają prawo przystąpić w danym roku do egzaminu maturalnego z nie więcej niż sześciu przedmiotów dodatkowych. Jednym z tych przedmiotów jest język obcy nowożytny. Jeżeli absolwent zdecyduje się na zdawanie egzaminu z języka innego niż zadeklarowany jako przedmiot obowiązkowy na maturze, wówczas może przystąpić zarówno do ustnej, jak i do pisemnej części egzaminu z tego języka lub do obydwu tych części. W takim przypadku w części ustnej nie określa się dla niego poziomu egzaminu, zaś część pisemna może być zdawana na poziomie podstawowym lub rozszerzonym. Jeżeli natomiast absolwent jako przedmiot dodatkowy zdecyduje się wybrać język obcy nowożytny, który wybrał na maturze również jako przedmiot obowiązkowy, wówczas może przystąpić tylko do pisemnej części egzaminu z tego języka, i tylko na poziomie rozszerzonym.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83 z 2007 r., poz. 562, z późn. zm.) wybór przedmiotu zdawanego na egzaminie maturalnym nie jest zależny od typu szkoły, do której uczęszczał absolwent, ani też od przedmiotów nauczanych w tej szkole. Dotyczy to m.in. języków obcych nowożytnych. Deklarację o zamiarze przystąpienia do egzaminu maturalnego oraz o wyborze poszczególnych przedmiotów i poziomów egzaminu, m.in. z zakresu języka obcego nowożytnego, uczeń zobligowany jest złożyć na ręce dyrektora szkoły najpóźniej do 7 lutego roku szkolnego, w którym planuje złożyć egzamin. Dla matury 2012 termin ten już zatem minął. Wszyscy ci uczniowie, którzy terminu tego nie dotrzymali przystąpią do egzaminu maturalnego na podstawie wstępnej deklaracji wyboru przedmiotu, złożonej jeszcze w roku ubiegłym.

Warto nadmienić, że jeżeli uczeń dysponuje opinią/orzeczeniem poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej odpowiedniej poradni bądź też zaświadczeniem lekarskim o potrzebie indywidualnego nauczania lub kształcenia specjalnego, wraz z deklaracją o wyborze przedmiotu może złożyć wniosek o dostosowanie warunków i form egzaminu do jego indywidualnych potrzeb oraz możliwości psychofizycznych.

Ogólna charakterystyka egzaminu

Egzamin maturalny z języka obcego nowożytnego ma na celu sprawdzenie ogólnej kompetencji komunikacyjnej na poziomie średniozaawansowanym lub zaawansowanym i przeznaczony jest dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych wyszczególnionych w przedmiotowym rozporządzeniu. Przygotowywany jest on na bazie obowiązujących w Polsce standardów wymagań egzaminacyjnych dla języka obcego nowożytnego właściwych dla poziomu podstawowego i rozszerzonego. Jednocześnie opiera się na założeniach Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ) – dokumentu w pewnym stopniu standaryzującego w wymiarze międzynarodowym opis i ocenę poszczególnych poziomów biegłości językowej, jakie może osiągnąć uczący się w zakresie poszczególnych sprawności językowych, m.in. uczeń szkoły ponadgimnazjalnej. W polskim kontekście edukacyjnym poziom ten można oszacować w zakresie od A2 do B2, tj. od górnego poziomu podstawowego do poziomu samodzielności według ESOKJ. Wyróżniony na przywołanej skali poziom C1/C2 może być osiągnięty przez uczniów szkół, w których nauczanie prowadzone jest w systemie kształcenia dwujęzycznego. Jest to już jednak poziom biegłości według ESOKJ.

Aby zapewnić możliwość rzetelnej oceny poziomu komunikacyjnej kompetencji językowej absolwentów szkół średnich, wzorem powszechnie uznanych międzynarodowych egzaminów certyfikacyjnych, egzamin maturalny podzielono na część ustną i pisemną. Dla części pisemnej określono przy tym poziom podstawowy oraz rozszerzony. W przypadku części ustnej w nowej formule egzaminu, obowiązującej od 2012 r., zrezygnowano z takiego podziału. W tym przypadku nie określa się poziomu egzaminu. Podstawowe informacje na ten temat zamieszczono w poniższej tabeli (zob. Tabela 1): 

Tabela 1. Ogólna charakterystyka egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego (CKE, 2010: 3)

 

Część pisemna

– poziom podstawowy

Część ustna

– nie określa się poziomu

Część pisemna

– poziom rozszerzony

Czas trwania

120 minut

ok. 15 minut

Część I: 120 minut

Część II: 70 minut

Charakter

przedmiot obowiązkowy

lub dodatkowy

przedmiot obowiązkowy

lub dodatkowy

przedmiot dodatkowy

Części arkusza

  • rozumienie ze słuchu
  • rozumienie tekstów pisanych
  • wypowiedź pisemna
  • rozmowa wstępna
  • rozmowa z odgrywaniem roli
  • opis ilustracji i odpowiedzi na trzy pytania
  • wypowiedź na podstawie materiału stymulującego i odpowiedzi na dwa pytania
  • rozumienie ze słuchu
  • rozumienie tekstów pisanych
  • rozpoznawanie struktur leksykalno-gramatycznych
  • stosowanie struktur leksykalno-gramatycznych
  • wypowiedź pisemna

Oceniający

egzaminatorzy OKE

przedmiotowy

zespół egzaminacyjny

egzaminatorzy OKE