Egzamin maturalny z języka obcego nowożytnego – wybrane zagadnienia

Numer JOwS: 
str. 50

Przygotowanie się i w konsekwencji przystąpienie do egzaminu maturalnego jest dla uczniów, a później absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, niezwykle trudnym wyzwaniem. Podobnie, jak trudnym i obarczonym wielką odpowiedzialnością wyzwaniem jest na etapie tych przygotowań praca nauczycieli przedmiotu, często później pełniących rolę egzaminatora maturalnego.

Kryteria oceniania wypowiedzi ustnej – wyciąg z Informatora CKE

Sprawność komunikacyjna

Ocena sprawności komunikacyjnej jest dokonywana w każdym zadaniu osobno. W ocenie bierze się najpierw pod uwagę, do ilu elementów z polecenia uczeń się odniósł w swojej wypowiedzi oraz ile z tych elementów rozwinął w zadowalającym stopniu. Punkty przyznaje się zgodnie z Tabelą A (zob. Tabela 3).

Tabela 3. Tabela A

Do ilu elementów

zdający się odniósł?

Ile elementów rozwinął?

4

3

2

1

0

4

6 p.

5 p.

4 p.

3 p.

2 p.

3

 

4 p.

3 p.

2 p.

1 p.

2

 

 

3 p.

1 p.

1 p.

1

 

 

 

1 p.

0 p.

0

 

 

 

 

0 p.

Od uzyskanej w ten sposób liczby punktów można następnie odjąć punkty w zależności od zakresu pomocy, jakiej zdający potrzebuje ze strony egzaminującego oraz – w przypadku zadania 1. – adekwatności wypowiedzi do tematu i kontekstu rozmowy lub zadanego pytania, zgodnie z Tabelą B (zob. Tabela 4).

Tabela 4. Tabela B

  • zdający nie potrzebuje LUB bardzo rzadko potrzebuje pomocy ze strony egzaminującego;
  • [dodatkowo w zad. 1.]: ORAZ wypowiedzi zdającego są adekwatne do tematu i kontekstu rozmowy oraz wypowiedzi egzaminującego.

punkty wg tabeli A

  • zdający czasami potrzebuje pomocy ze strony egzaminującego;
  • [dodatkowo w zad. 1.]: ORAZ/LUB wypowiedzi zdającego są częściowo nieadekwatne do tematu i kontekstu rozmowy oraz wypowiedzi egzaminującego.

punkty wg tabeli A

minus 1

(do zera)

  • zdający potrzebuje znacznej pomocy ze strony egzaminującego;
  • [dodatkowo w zad. 1.]: ORAZ/LUB wypowiedzi zdającego są często nieadekwatne do tematu i kontekstu rozmowy oraz wypowiedzi egzaminującego.

punkty wg tabeli A

minus 2

(do zera)

 

Zakres struktur leksykalno-gramatycznych (zob. Tabela 5)

Tabela 5. Zakres struktur leksykalno-gramatycznych – kryteria punktacji

4 p.

szeroki zakres struktur leksykalno-gramatycznych; zdający swobodnie wypowiada się na tematy proste i złożone, formułując wypowiedź na tematy złożone rzadko stosuje słowa oraz struktury o wysokim stopniu pospolitości, takie jak miły, interesujący, fajny

3 p.

zadowalający zakres struktur leksykalno-gramatycznych; zdający swobodnie wypowiada się na tematy proste i złożone, formułując wypowiedź na tematy złożone stosuje jednak głównie słowa oraz struktury o wysokim stopniu pospolitości, takie jak miły, interesujący, fajny

2 p.

ograniczony zakres struktur leksykalno-gramatycznych; zdający dość swobodnie wypowiada się na tematy proste, tematy bardziej złożone sprawiają mu kłopoty

1 p.

bardzo ograniczony zakres struktur leksykalno-gramatycznych; zdający ma kłopoty z wypowiadaniem się na tematy proste

0 p.

brak wypowiedzi LUB wypowiedź całkowicie niekomunikatywna; zdający nie jest w stanie wypowiedzieć się nawet na tematy bardzo proste

 

Poprawność struktur leksykalno-gramatycznych (zob. Tabela 6)

Tabela 6. Poprawność struktur leksykalno-gramatycznych – kryteria punktacji

4 p.

sporadyczne błędy leksykalne i gramatyczne, niezakłócające komunikacji

3 p.

dość liczne błędy leksykalne i gramatyczne, niezakłócające komunikacji lub czasami zakłócające komunikację

2 p.

liczne błędy leksykalne i gramatyczne, zakłócające komunikację

1 p.

bardzo liczne błędy leksykalne i gramatyczne, w znacznym stopniu zakłócające komunikację

0 p.

brak wypowiedzi LUB wypowiedź całkowicie niekomunikatywna

 

Wymowa:

W ocenie wymowy bierze się pod uwagę błędy w wymowie dźwięków i/lub akcentowaniu i/lub intonacji oraz ich wpływ na komunikatywność wypowiedzi (zob. Tabela 7).

Tabela 7. Wymowa kryteria punktacji

2 p.

brak błędów w wymowie LUB błędy w wymowie nie zakłócają komunikacji

1 p.

błędy w wymowie czasami zakłócają komunikację

0 p.

  •  błędy w wymowie często zakłócają komunikację LUB uniemożliwiają zrozumienie komunikatu
  •  brak wypowiedzi LUB wypowiedź całkowicie niekomunikatywna

Płynność wypowiedzi (zob. Tabela 8)

Tabela 8. Płynność wypowiedzi – kryteria punktacji

2 p.

w wypowiedzi nie występują pauzy LUB występują pauzy, które czasem są nienaturalne,

jednak nie zakłócają odbioru komunikatu

1 p.

pauzy w wypowiedzi występują często i są nienaturalne; zakłócają czasami odbiór komunikatu

0 p.

  • pauzy w wypowiedzi występują bardzo często i są nienaturalne; zakłócają odbiór komunikatu
  • brak wypowiedzi LUB wypowiedź całkowicie niekomunikatywna

Zdający, którzy nie przystąpili do realizacji wszystkich zadań, mogą za zakres i poprawność struktur leksykalno-gramatycznych oraz wymowę i płynność wypowiedzi otrzymać maksymalną liczbę punktów określoną w poniższej tabeli (zob. Tabela 9):

Tabela 9. Dodatkowe kryteria punktacji

Liczba zadań, do

których przystąpił zdający

Zakres struktur leks.-gram.

Poprawność struktur leks.-gram.

Wymowa

Płynność wypowiedzi

dwa zadania

maks. 2 p.

maks. 2 p.

maks. 2 p.

maks. 2 p.

jedno zadanie

maks. 1 p.

maks. 1 p.

maks. 1 p.

maks. 1 p.

Opis części pisemnej egzaminu

Pisemna część egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego wydaje się być znacznie bardziej złożoną, a być może i trudniejszą dla zdającego, niż część ustna. Choć zapewne znajdą się i tacy uczniowie, którzy będą mieli odmienne zdanie w tej kwestii. Niewątpliwie jednak na przejście tego etapu zdający egzamin musi poświęcić dużo więcej wysiłku, uwagi i koncentracji. Wynika to przede wszystkim z czasu trwania (120 minut – dla poziomu podstawowego; 120+70 minut – dla poziomu rozszerzonego), z charakteru zadań egzaminacyjnych oraz z faktu, że w tym przypadku może on liczyć wyłącznie na siebie[3].

Egzamin właściwy poprzedzony jest szeregiem obligatoryjnych czynności organizacyjnych, których rzetelne dopełnienie może nie tyle ma wpływ na efekt końcowy i stronę merytoryczną egzaminu, co może przesądzić o sprawnym, niezakłóconym jego przebiegu, a więc i o niższym poziomie stresu zdającego. Pomimo że o procedurach tych z pewnością będzie on poinformowany przez przewodniczącego bądź członka komisji egzaminacyjnej/nadzorującej tuż przed egzaminem, warto odnotować te najistotniejsze.

Przede wszystkim, termin i godzina rozpoczęcia egzaminu maturalnego jest ściśle określona, w związku z czym od absolwentów przystępujących do egzaminu bezwzględnie wymagana jest punktualność przybycia na miejsce egzaminu. Spóźnienie będzie skutkowało niewpuszczeniem do sali egzaminacyjnej.

W Procedurach organizowania i przeprowadzania egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2011/2012 czytamy ponadto, że po wejściu do sali egzaminacyjnej i otrzymaniu arkusza egzaminacyjnego zdający zobligowany jest zapoznać się z informacją na pierwszej stronie arkusza, przede wszystkim zaś sprawdzić, czy arkusz ten jest kompletny, tzn. czy ma wszystkie strony, czy zawiera wszystkie zadania i czy są one wyraźnie wydrukowane. Stwierdzone braki w tym zakresie powinien niezwłocznie zgłosić. Będzie to podstawą wymiany wadliwego arkusza na nowy, kompletny – pochodzący z puli arkuszy rezerwowych. Procedura ta zostanie przy tym odnotowywana w protokole przebiegu egzaminu.

Istotną czynnością jest także kodowanie arkusza egzaminacyjnego oraz przypisanej do niego karty odpowiedzi. Kodowanie polega na przyklejeniu w odpowiednich (oznaczonych) miejscach tych dokumentów naklejki z kodem nadanym przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną (OKE). Naklejki zdający otrzymuje od członków zespołu nadzorującego egzamin. Zawierają one m.in. numer PESEL zdającego. Należy potwierdzić jego zgodność ze stanem faktycznym, najlepiej porównując z zapisem w dowodzie osobistym lub innym dokumencie potwierdzającym tożsamość zdającego. W oznaczone miejsca należy także odręcznie wpisać ten numer (właściwy). Istotne jest, aby w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zapisie numeru PESEL występującego na naklejce kodującej, fakt ten zgłosić, dokonując jednocześnie zwrotu tej naklejki (opatrzonej błędem). Przystępujący do egzaminu zobligowany jest skorygować swój numer PESEL na liście egzaminacyjnej, zaś w miejsce naklejki na arkuszu egzaminacyjnym i załączonej do niego karcie odpowiedzi powinien odręcznie wpisać tenże (prawidłowy) numer.

Podczas pisemnej części egzaminu maturalnego zdający może wyjść z sali egzaminacyjnej tylko w szczególnych, uzasadnionych przypadkach. Warunkiem czasowego przerwania egzaminu i opuszczenia sali jest jednak uzyskanie zgody przewodniczącego zespołu nadzorującego egzamin oraz wykluczenie możliwości kontaktowania się zdającego podczas jego nieobecności z innymi osobami (wyjątek stanowią pracownicy służb medycznych). Czas nieobecności zostaje odnotowany w protokole przebiegu egzaminu. Co ważne, w czasie tym arkusz egzaminacyjny zdającego powinien być zamknięty i pozostawiony na jego stoliku w sali egzaminacyjnej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na zakaz wnoszenia przez zdającego do sali egzaminacyjnej urządzeń telekomunikacyjnych lub materiałów i przyborów pomocniczych niewymienionych w wykazie ogłoszonym przez dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE), co jest równoznaczne z zakazem korzystania z nich podczas egzaminu. Złamanie tego zakazu przez zdającego, jak i jego niesamodzielna praca lub zakłócanie przez niego przebiegu egzaminu będą skutkowały unieważnieniem jego egzaminu i wyproszeniem z sali egzaminacyjnej. Zdający powinien mieć tego pełną świadomość. Jednocześnie powinien być świadom, że niezdanie (niezależnie od przyczyn) lub nieprzystąpienie do egzaminu maturalnego z danego przedmiotu nie stanowi przeszkody w zdawaniu egzaminu maturalnego z innych obowiązkowych i wybranych przez niego przedmiotów[4].

W przypadku egzaminu z języka obcego nowożytnego zdawanego na poziomie rozszerzonym egzamin pisemny składa się z dwóch części. Są one rozdzielone przerwą. Procedury organizacyjne w drugiej części egzaminu pozostają jednak analogiczne do części pierwszej. Zmienia się natomiast arkusz egzaminacyjny, a tym samym zakres problemowy i charakter zadań.

Szczegółowy opis części pisemnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego przedstawiono poniżej w formie zestawień tabelarycznych. Zarówno treść poszczególnych tabel, jak i poprzedzający tabele komentarz zostały zacytowane z Informatora o egzaminie maturalnym z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012 opracowanego przez CKE (2010: 8-10). Po opisie tym zamieszczono wybrane kryteria oceniania części pisemnej, cytowane z kolejnych stron przywołanego tu dokumentu. Dla zachowania przejrzystości treści dokonano zmiany formy graficznej poszczególnych tabel, jak również wprowadzono ich numerację oraz opatrzono stosownymi opisami. Zabieg ten zastosowano także w dalszej części opracowania, niekiedy dokonując uzupełnień treści źródłowych.

Rozumienie ze słuchu

Podstawę zadań sprawdzających wiadomości i umiejętności w zakresie rozumienia ze słuchu

stanowią teksty dwukrotnie odtwarzane w sali egzaminacyjnej z płyty CD (zob. Tabela 10).

Tabela 10. Opis części pisemnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego – Rozumienie ze słuchu

 

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych II.1.a–g

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych II.1.a–g

RODZAJE I TEMATYKA

TEKSTÓW

Różne rodzaje tekstów, np. komunikaty, instrukcje, rozmowy, wywiady, teksty narracyjne; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

różne rodzaje tekstów, np. komunikaty, rozmowy, wywiady, dyskusje, debaty, relacje, słuchowiska, teksty narracyjne; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

ŹRÓDŁA TEKSTÓW

Teksty autentyczne lub adaptowane;

czytane przez rodzimych użytkowników języka

teksty autentyczne lub w minimalnym stopniu adaptowane; czytane przez rodzimych użytkowników języka

CZAS TRWANIA

ok. 20 minut

ok. 25 minut

całe nagranie z dwukrotnie odczytanymi tekstami, poleceniami i przerwami na wykonanie zadań

TYPY ZADAŃ

zadania zamknięte: wybór wielokrotny, dobieranie, prawda/fałsz

PUNKTACJA

za każdą poprawną odpowiedź zdający otrzymuje 1 punkt

LICZBA ZADAŃ

3–4

3–4

UDZIAŁ W WYNIKU SUMARYCZNYM

30%

30%

       

Rozumienie tekstów pisanych

Zadania sprawdzające wiadomości i umiejętności w zakresie rozumienia tekstów pisanych oparte są na tekstach zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym (zob. Tabela 11).

Tabela 11. Opis części pisemnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego – Rozumienie tekstów pisanych

 

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych II.1.a–g

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych II.1.a–g

RODZAJE I TEMATYKA

TEKSTÓW

różne rodzaje tekstów, np. informacyjne, publicystyczne, literackie; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

różne rodzaje tekstów, np. informacyjne, publicystyczne, literackie; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

ŹRÓDŁA TEKSTÓW

teksty autentyczne lub adaptowane

teksty autentyczne lub w minimalnym stopniu adaptowane

ŁĄCZNA DŁUGOŚĆ TEKSTÓW

ok. 1,5 strony A4

ok. 2 stron A4

TYPY ZADAŃ

zadania zamknięte: wybór wielokrotny, dobieranie, prawda/fałsz

PUNKTACJA

za każdą poprawną odpowiedź zdający otrzymuje 1 punkt

LICZBA ZADAŃ

3–4

3–4

UDZIAŁ W WYNIKU SUMARYCZNYM

40%

18%

Wypowiedź pisemna

Zadanie polega na napisaniu tekstu zgodnie ze wskazówkami w poleceniu dotyczącymi treści oraz formy (zob. Tabela 12).

Tabela 12. Opis części pisemnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego – Wypowiedź pisemna

 

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM ROZSZERZONY

ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI

określony w standardach wymagań egzaminacyjnych I.2.b, I.3., III.2.a–f, IV.2.a–c, V.2.

określony w standardach wymagań egzaminacyjnych I.2.b, I.3., III.2.a–f, IV.2.a–c, V.2.a–b

LICZBA WYPOWIEDZI

2

1

FORMY WYPOWIEDZI

  • krótki tekst użytkowy (KTU), np. pocztówka, ogłoszenie, zaproszenie, wiadomość (np. e-mail)
  • dłuższy tekst użytkowy (DTU): list prywatny, prosty list formalny

rozprawka, recenzja, opowiadanie, opis

DŁUGOŚĆ WYPOWIDZI

KTU: bez określonego limitu słów

DTU: 120–150 słów

200–250 słów

PUNKTACJA

punkty przyznają egzaminatorzy zgodnie z kryteriami oceniania wypowiedzi pisemnych:

KTU

  • treść: od 0 do 4 punktów
  • poprawność językowa: 0 lub 1 punkt

DTU

  • treść: od 0 do 4 punktów
  • forma: od 0 do 2 punktów
  • bogactwo językowe: od 0 do 2 punktów
  • poprawność językowa: od 0 do 2 punktów

punkty przyznają egzaminatorzy zgodnie z kryteriami oceniania wypowiedzi pisemnych:

  • treść: od 0 do 5 punktów
  • kompozycja: od 0 do 4 punktów
  • bogactwo językowe: od 0 do 5 punktów
  • poprawność językowa: od 0 do 4 punktów

Szczegółowe kryteria oceniania dla poszczególnych form wypowiedzi pisemnej zostały zawarte na stronach 12-15 Informatora o egzaminie maturalnym z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012 opracowanego przez CKE

UDZIAŁ W WYNIKU SUMARYCZNYM

30%

36%

Rozpoznawanie i stosowanie struktur leksykalno-gramatycznych (wyłącznie w arkuszu na poziomie rozszerzonym)

Zadania sprawdzające znajomość struktur leksykalno-gramatycznych oparte są na krótkich tekstach zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym (zob. Tabela 13).

Tabela 13. Opis części pisemnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego – Rozpoznawanie i stosowanie struktur leksykalno-gramatycznych (wyłącznie w arkuszu na poziomie rozszerzonym)

 

ROZPOZNAWANIE STRUKTUR

LEKSYKALNO-GRAMATYCZNYCH

STOSOWANIE STRUKTUR LEKSYKALNO-GRAMATYCZNYCH

ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

określony w standardach wymagań

egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3., V.2.a–b

ZAKRES ŚRODKÓW

GRAMATYCZNYCH

różne rodzaje tekstów, np. informacyjne, publicystyczne, literackie; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

różne rodzaje tekstów, np. informacyjne, publicystyczne, literackie; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

RODZAJE I TEMATYKA

TEKSTÓW

różne rodzaje tekstów, np. informacyjne, literackie, publicystyczne, popularnonaukowe; tematyka określona w standardach wymagań egzaminacyjnych I.1.a–o, I.3.

ŹRÓDŁA TEKSTÓW

teksty autentyczne lub w minimalnym stopniu adaptowane

TYPY ZADAŃ

zadania zamknięte: wybór wielokrotny, dobieranie

zadania otwarte: zadania z lukami, parafraza zdań, słowotwórstwo, tłumaczenie fragmentów zdań na język obcy, układanie fragmentów zdań z podanych elementów leksykalnych

PUNKTACJA

za każdą poprawną odpowiedź zdający otrzymuje 0,5 punktu

LICZBA ZADAŃ

1–2

1–3

UDZIAŁ W WYNIKU SUMARYCZNYM

6%

10%

Kryteria oceniania wypowiedzi pisemnych na poziomie podstawowym oraz rozszerzonym w wybranym zakresie – wyciąg z Informatora CKE

Krótki tekst użytkowy (KTU)

Treść

Przyznaje się 1 punkt za każdą informację (zob. Tabela 14).

Tabela 14. Kryteria punktacji w zakresie treści KTU

1 p.

informacja zgodna z poleceniem

0 p.

brak informacji LUB błędy językowe uniemożliwiają zrozumienie informacji

 

Poprawność językowa

W ocenie poprawności bierze się pod uwagę poprawność językową (leksykalno-gramatyczną) i ortograficzną. Nie bierze się pod uwagę błędów stylistycznych i interpunkcyjnych (zob. Tabela 15).

Tabela 15. Kryteria punktacji w zakresie poprawności językowej KTU

1 p.

błędy stanowiące nie więcej niż 25% liczby wszystkich wyrazów w wypowiedzi

0 p.

błędy stanowiące więcej niż 25% wszystkich wyrazów w wypowiedzi

Punkt za poprawność przyznaje się, jeśli wypowiedzi przyznano minimum 3 punkty za treść.

Dłuższy tekst użytkowy (DTU)

Treść

Przyznaje się 1 punkt za każdą informację (zob. Tabela 16).

Tabela 16. Kryteria punktacji w zakresie treści DTU

1 p.

informacja zawiera wszystkie elementy określone w poleceniu

0,5 p.

informacja zawiera część elementów określonych w poleceniu

0 p.

brak informacji LUB błędy językowe uniemożliwiają jej zrozumienie

Forma (zob. Tabela 17):

Tabela 17. Kryteria punktacji w zakresie formy DTU

2 p.

  • wypowiedź zgodna z wymaganą formą
  • układ tekstu spójny, logiczny
  • objętość pracy może przekroczyć podane granice do ± 10%

1 p.

  • wypowiedź częściowo zgodna z wymaganą formą
  • układ tekstu częściowo spójny, logiczny
  • objętość pracy może przekroczyć podane granice do ± 15%

0 p.

  • układ tekstu niespójny, chaotyczny
  • objętość pracy przekracza podane granice ponad ± 15%,
  • praca jest niezgodna z wymaganą formą lub zawiera więcej niż 200 słów (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów)

Bogactwo językowe (zob. Tabela 18)

Tabela 18. Kryteria punktacji w zakresie bogactwa językowego DTU

2 p.

  • zróżnicowane struktury gramatyczne
  • urozmaicone słownictwo i frazeologia

1 p.

  • mało zróżnicowane struktury gramatyczne
  • mało urozmaicone słownictwo i frazeologia

0 p.

  • niezróżnicowane struktury gramatyczne
  • bardzo ubogie słownictwo i frazeologia
  • praca liczy mniej niż 60 słów (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów)
  • zdający uzyskał mniej niż 2 punkty za treść (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów)

Poprawność językowa

W ocenie poprawności bierze się pod uwagę poprawność językową (leksykalno-gramatyczną) i ortograficzną. Nie bierze się pod uwagę błędów stylistycznych i interpunkcyjnych (zob. Tabela 19).

Tabela 19. Kryteria punktacji w zakresie poprawności językowej DTU

2 p.

błędy stanowiące od 0 do 15% liczby wszystkich wyrazów w wypowiedzi

1 p.

błędy stanowiące powyżej 15%, jednak nie więcej niż 25% liczby wszystkich wyrazów w wypowiedzi

0 p.

  • błędy stanowiące powyżej 25% liczby wszystkich wyrazów w wypowiedzi
  • praca liczy mniej niż 60 słów (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów)
  • zdający uzyskał mniej niż 2 punkty za treść (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów)

Wypowiedź pisemna na poziomie rozszerzonym:

Szczegółowe kryteria oceniania dla poszczególnych form wypowiedzi pisemnej na poziomie rozszerzonym, tj. dla rozprawki, recenzji, opowiadania oraz opisu, zostały zawarte na stronach 12-15 Informatora o egzaminie maturalnym z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012 opracowanego przez CKE. Z uwagi na ograniczenia redakcyjne dla niniejszego opracowania z cytowania tych treści zrezygnowano, ograniczając się do podania dokumentu źródłowego oraz przytoczenia uwag ogólnych i dodatkowych na ten temat.

Uwagi ogólne

  • W kryterium kompozycji, bogactwa językowego i poprawności językowej wyodrębnione zostały kryteria główne i drugorzędne (podane w tabelach kursywą – tu niecytowanych). Kryteria główne mają dwukrotnie większą wagę niż kryteria drugorzędne.
  • Jeśli praca liczy mniej niż 100 słów, przyznaje się 0 punktów w kryterium bogactwa językowego i kryterium poprawności językowej.
  • Jeżeli praca liczy powyżej 300 słów, przyznaje się 0 punktów w kryterium kompozycji (niezależnie od stopnia realizacji pozostałych kryteriów).
  • Fragmenty podane w języku obcym w poleceniu (np. początek lub zakończenie opowiadania) nie są wliczane do ogólnej liczby słów w pracy zdającego.

Uwagi dodatkowe dotyczące wypowiedzi pisemnych na poziomie podstawowym i rozszerzonym

  • Praca nieczytelna lub całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem lub niekomunikatywna dla odbiorcy (np. napisana fonetycznie) nie podlega ocenie.
  • Praca odtworzona z podręcznika lub innego źródła nie jest uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego i nie podlega ocenie.
  • Fragmenty pracy nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu (np. fragmenty na zupełnie inny temat wyuczone na pamięć lub przepisane przez zdającego) są zakreślane i nie są liczone do liczby słów, poprawności językowej oraz bogactwa językowego.
  • W ocenie poprawności językowej w wypowiedziach uczniów ze stwierdzoną dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych.

Zakończenie

Przedstawione tu opracowanie ma charakter odtworzeniowy. Oznacza to, że bazuje ono na szeregu dokumentów, w tym aktów wykonawczych i normatywnych przesądzających o ostatecznej formule egzaminu maturalnego, który zacznie być przeprowadzany od roku szkolnego 2011/2012, a więc krótko po opublikowaniu niniejszych rozważań. Z uwagi na precyzję użytych w tych dokumentach sformułowań, instrukcji czy zaleceń na temat charakteru egzaminu maturalnego oraz warunków i sposobu jego przeprowadzenia, w opracowaniu tym często są one przytaczane w brzmieniu oryginalnym lub zbliżonym do oryginalnego. W przedłożonym tekście nie zastosowano jednak wizualnych oznaczeń dla tego typu cytowań, co podyktowane jest nie tylko dbałością o estetykę wypowiedzi, w tym jej stronę wizualną, lecz także troską o to, aby nie rozpraszać uwagi czytelnika. Dokumenty źródłowe, z których treści te zaczerpnięto, zostały jednak w tekście przywołane. Zapewne ułatwi to osobom zainteresowanym ich późniejsze odszukanie i szczegółową analizę. Wyjaśnić również należy, że części opracowania poświęcone kryteriom oceniania ustnej i pisemnej części egzaminu zostały zacytowane z Informatora o egzaminie maturalnym z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012. Odstąpiono w tym przypadku od prezentacji szczegółowych kryteriów oceniania poszczególnych typów wypowiedzi w pisemnej części egzaminu na poziomie rozszerzonym.

Zaprezentowane tu informacje mogą okazać się użyteczne tak dla uczniów, jak i dla nauczycieli specjalizujących się w nauczaniu języków obcych w szkołach ponadgimnazjalnych. Należy jednak podkreślić, że przedstawiony tu opis stanowi jedynie zarys czynności, procedur czy też kwestii problemowych – pewnego rodzaju wprowadzenie do tematu. Ich uszczegółowienie zostało zawarte w przywołanych na wstępie aktach i dokumentach o charakterze normatywnym. Dlatego też byłoby optymalnym, aby i z tymi dokumentami wnikliwie się zapoznać.

Zmiany, jakie wprowadzono w nowej maturze z języka obcego nowożytnego, dotyczą części ustnej egzaminu. Planowane na rok szkolny 2014/2015 pełne dostosowanie egzaminu dojrzałości do nowej podstawy programowej pozwala przypuszczać, że w terminie tym może nastąpić także merytoryczna korekta w zakresie jego części pisemnej.

185

Pełna bibliografia artykułu w pliku PDF


[1] Szkoła ponadgimnazjalna, tj. liceum ogólnokształcącego, liceum profilowane oraz technikum, a ponadto uzupełniające liceum ogólnokształcące i technikum uzupełniające.

[2] Datą ogłoszenia harmonogramów egzaminacyjnych dla matury z roku bieżącego był dzień 4 marca 2012 r.

[3] Uczeń zdający egzamin ustny może natomiast uzyskać wsparcie od egzaminatora, np. w postaci pytań naprowadzających czy chociażby bodźca motywacyjnego.

[4] Zasada ta dotyczy zarówno części ustnej, jak i pisemnej.