EPOSTL – narzędzie refleksji dla nauczycieli, czyli refleksja oswojona

Numer JOwS: 
str. 117

Choć Europejskie portfolio dla studentów – przyszłych nauczycieli języków (EPOSTL) zostało wprowadzone w 2007 r., jego znajomość wśród nauczycieli języków obcych wciąż jest stosunkowo niewielka. Według profesora Davida Newby’ego, EPOSTL został stworzony z myślą o nauczycielach języków obcych, zarówno tych, którzy dopiero przygotowują się do zawodu, jak i tych mających praktykę i doświadczenie w nauczaniu. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie struktury dokumentu i omówienie możliwości jego zastosowania.

Warto podkreślić, iż refleksja może być przeprowadzana na kilku płaszczyznach. To z kolei determinuje sposoby i narzędzia, którymi posługuje się nauczyciel – refleksyjny praktyk. Butler i Newby (Newby 2006:5-6) wymieniają następujące płaszczyzny refleksji i towarzyszące im narzędzia:

1. Refleksja sterowana:

  • zestaw pytań;

2. Refleksja wspomagana przez inną osobę (np. tutora, edukatora, bardziej doświadczonego nauczyciela lub opiekuna):

  • analiza praktyki nauczycielskiej i sposobu nauczania/prowadzenia zajęć;
  • refleksja koleżeńska (peer reflection);

3. Refleksja pisemna:

  • refleksja nad własną praktyką nauczycielską i zdobytą wiedzą (teorią);
  • dziennik, pamiętnik;

4. Refleksja nieustrukturyzowana:

  • dzielenie się z innymi własnymi spostrzeżeniami dotyczącymi procesu nauczania, wymiana doświadczeń.

EPOSTL – kto na tym skorzysta?

Twórcy EPOSTL (por. Newby 2006:6) podkreślają, że narzędzie to ma wielorakie zastosowanie. Oprócz studentów przygotowujących się do wykonywania zawodu nauczyciela języków obcych (pierwotna grupa docelowa), z narzędzia tego skorzystać mogą również inne osoby, mniej lub bardziej związane z procesem nauczania. Newby (2006:6) wymienia następujących beneficjentów i korzyści, jakie płyną z wykorzystania EPOSTL:

  • studenci – możliwość śledzenia własnego rozwoju w kierunku zdobywania kwalifikacji zawodowych, przygotowanie i rozwój własnych planów zawodowych;
  • edukatorzy, osoby kształcące przyszłych nauczycieli – możliwość ewaluacji własnych kursów oraz zmiany (modyfikacji) sylabusów;
  • nauczyciele pracujący w zawodzie, mający pewne doświadczenie w nauczaniu – możliwość ewaluacji własnych kursów i śledzenia własnego rozwoju zawodowego;
  • mentorzy – dodatkowe narzędzie, które może służyć do pracy związanej z kształceniem przyszłych nauczycieli.

Z uwagi na liczną grupę beneficjentów pojawiają się głosy, żeby zmienić nazwę dokumentu z EPOSTL na EPOTL (European Portfolio for Student Teachers of Languages na European Portfolio for Teachers of Languages), kierując go tym samym do nauczycieli, a nie tylko do nauczycieli-studentów (materiały uzyskane w trakcie warsztatu, Graz 2014).

EPOSTL – i co dalej?

Do tej pory EPOSTL został wprowadzony w ponad 30 krajach. Jest wykorzystywany przez różnego rodzaju instytucje w Europie i poza nią, np. w Azji i obu Amerykach (co zaskoczyło nawet samych twórców). Oczywiście, w każdym przypadku EPOSTL jest modyfikowany i dostosowywany do kontekstu i systemu edukacyjnego danego kraju. Według Newby’ego (2014), popularność EPOSTL ciągle jeszcze jest niewystarczająca, zwłaszcza wśród nauczycieli. Konieczne są również badania długoterminowe, pokazujące, jak EPOSTL wpływa na nauczycieli na różnych etapach ich rozwoju zawodowego i jak jest przez nich odbierane.

Pomimo wielorakich zalet EPOSTL budzi pewne wątpliwości. W poszczególnych działach liczba deskryptorów jest bardzo różna. W jednych, np. „kultura”, „samoocena” czy „przebieg lekcji”, kompetencje są opisane dokładnie, a liczba deskryptorów waha się od 8 do 12. Z kolei w innych działach niektóre z kompetencji są zaledwie wspomniane a deskryptory są trzy. Kwestie te będą zapewne jeszcze dyskutowane w ramach trwającego projektu, jednak zachęcam, żeby przejrzeć dokument i samemu przekonać się o jego funkcjonalności.

Więcej informacji na temat EPOSTL, w tym wersji polskiej dokumentu, można znaleźć na stronie internetowej projektu.

Bibliografia

  • Brit Fenner, A. (2011) The EPOSTL as a Tool for Reflection in Three Contexts of Language Teacher Education. W: D. Newby, A. Brit Fenner, B. Jones (red.) Using the European Portfolio for Student Teachers of Languages. Graz: Council of Europe Publishing, 37-44.
  • Burkert, A. i Schwienhorst, K. (2008) Focus on the Student Teacher: The European Portfolio for Student Teachers of Languages (EPOSTL) as a Tool to Develop Teacher Autonomy. W: Innovation in Language Learning and Teaching, vol. 2, issue 3, 238-252.
  • Cakir, A., Balcikanli, C. (2012) The Use of the EPOSTL to Foster Teacher Autonomy: ELT Student Teachers’ and Teacher Trainers’ Views. W: Australian Journal of Teacher Education, nr 37(3). [online] [dostęp 30.03.2014].
  • Dirnberger, G., Weitensfelder, D. (2009) EPOSTL: a Tool for Supporting Reflection in Pre-service Teacher Education. W: Vienna English Working Papers. Bridging the Gap Between Theory and Practice in English Language Teaching. Teacher Education Issues and Developments in EFL, nr 18 (3), 29-32.
  • Mehlmauer-Larcher, B. (2009) Implementing the EPOSTL (European Portfolio for Student Teachers of Languages) in Pre-service Teacher Education. W: Vienna English Working Papers. Bridging the Gap Between Theory and Practice in English Language Teaching. Teacher Education Issues and Developments in EFL, nr 18 (3), 91-93.
  • Newby, D. (red.) (2006) From Profile to Portfolio: A Framework for Reflection in Language Teacher Education. Report of Central Workshop 5/2006. [online] [dostęp 30.03.2014].
  • Newby, D. i in. (2007) Europejskie portfolio dla studentów – przyszłych nauczycieli języków. Warszawa: CODN.
  • Newby, D., Brit Fenner, A., Jones, B. (red.) (2011) Using the European Portfolio for Student Teachers of Languages. Graz: Council of Europe Publishing.
  • Newby, D. (2014) European Portfolio for Student Teachers of Languages in Practice. [wykład plenarny wygłoszony podczas warsztatu ECML PIU, Graz: 26.03.2014].

Netografia

Kronika projektu EPOSTL

European Portfolio for Student Teachers of Languages. A reflection tool for language teacher education

Bridging the gap between theory and practice in English language teaching