Europejski Dzień Języków, czyli co nas motywuje do nauki języków obcych

Numer JOwS: 
str. 6
Uczestnicy konferencji "Motywacja w edukacji językowej". Fot. K. Kuczyk

W ostatnim tygodniu września, jak co roku, świętowaliśmy wraz z milionami Europejczyków w innych krajach obchody Europejskiego Dnia Języków. Jednym z głównych celów tego święta jest pokazanie korzyści płynących z uczenia się języków, a także promowanie różnorodności językowej i kulturowej Europy.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Od ponad dekady, 26 września każdego roku, w tysiącach miejscowości, szkół, przedszkoli i wyższych uczelni świętowane jest bogactwo językowe naszego kontynentu. Na stronie internetowej Europejskiego Centrum Języków Nowożytnych można znaleźć opisy organizowanych we wszystkich krajach Europy wydarzeń, takich jak: konkursy językowe, przedstawienia teatralne, festyny, festiwale, seminaria, konferencje, lekcje pokazowe zachęcające do nauki zarówno tych najbardziej popularnych języków, jak i języków regionalnych, mniejszości etnicznych czy dialektów.

W Polsce, zgodnie z raportem Instytutu Badań Edukacyjnych z Europejskiego Badania Kompetencji Językowych ESLC (IBE 2013) 2/3 nauczycieli biorących udział w badaniu zorganizowało w ciągu ostatnich trzech lat obchody EDJ w swojej szkole. Imprezy mające na celu promowanie nauki języków obcych na szeroką skalę odbywają się od kilku lat w takich miastach Polski, jak Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź i Lublin. W ich organizację zaangażowane są lokalne instytucje zajmujące się kształceniem językowym, samorządy, filie zagranicznych instytutów kultury, biblioteki oraz teatry.

Niezwykle różnorodny program obchodów EDJ przygotowano w tym roku we Wrocławiu. Przedstawicielstwo Regionalne KE w tym mieście wraz z instytucjami partnerskimi pokazało, że EDJ to również doskonała okazja do promocji języka polskiego i kultury naszego kraju wśród obcokrajowców. Osoby pragnące zrozumieć Polskę mogły wysłuchać wykładów na temat jej historii oraz wziąć udział w lekcji języka polskiego. Wrocławianie mogli uczestniczyć w biegu językowym, zwiedzić przygotowaną przez Dolnośląską Bibliotekę Publiczną wystawę pt. Uniwersalny kod zapisu danych – system Louisa Braille’a oraz obejrzeć w Teatrze Arka spektakl Bal u Hawkinga w reżyserii Renaty Jasińskiej.

21 września w Lublinie odbyła się gra miejska pt.: Trochę kultury!, w której cztero- i pięcioosobowe drużyny zmierzyły się z dziesięcioma językami (angielskim, białoruskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim, rumuńskim, ukraińskim, włoskim i... mandaryńskim), poznając jednocześnie zwyczaje i kulturę krajów Europy.

Podobna gra odbyła się również w Krakowie 26 września. W ramach Nocy kina europejskiego pokazany został film Io sono Li , który w ubiegłym roku otrzymał nagrodę filmową Parlamentu Europejskiego LUX 2012. Instytuty kultury zrzeszone w Europejskim Stowarzyszeniu Instytutów Kultury (EUNIC) zaprosiły na dni otwarte wszystkich zainteresowanych nauką języków obcych.

W Warszawie w dniach 23-27 września o i w językach obcych rozmawiało ponad 2500 osób uczestniczących w przeprowadzonej przez Parlament Europejski debacie na temat praw i obowiązków obywateli UE, a także w przygotowanych przez EUNIC lekcjach pokazowych i warsztatach teatralnych na temat 24 języków świata oraz w zorganizowanej przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji międzynarodowej konferencji poświęconej zagadnieniom motywowania do nauki języków obcych.

Uroczyste otwarcie tegorocznych obchodów EDJ w Warszawie odbyło się 23 września 2013 r. w trakcie ceremonii wręczenia Europejskiego znaku innowacyjności w dziedzinie nauczania i uczenia się języków. Prestiżowe certyfikaty European Language Label, podpisane przez komisarza Unii Europejskiej ds. edukacji i kultury oraz ministra edukacji narodowej, otrzymało 25 polskich nauczycieli i instytucji edukacyjnych jako nagrodę za przygotowanie i zrealizowanie nowatorskich projektów z dziedziny edukacji językowej. Opisy nagrodzonych projektów dostępne są na stronie internetowej: www.ell.org.pl.

Motywacja w edukacji językowej

24 września w dawnej Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się międzynarodowa konferencja Motywacja w edukacji językowej, która została zorganizowana przez: Fundację Rozwoju Systemu Edukacji, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Europejskie Stowarzyszenie Instytutów Kultury (EUNIC), Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce oraz Uniwersytet Warszawski we współpracy z Europejskim Centrum Języków Nowożytnych Rady Europy, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji (ORE) oraz Biurem Edukacji m.st. Warszawy. 420 uczestników z Polski i zagranicy dyskutowało m.in. o motywacji do nauki języków rzadziej używanych, takich jak irlandzki, polski czy rumuński, jak również o nowych metodach i technikach nauki języków nowych grup odbiorców: seniorów, osób niesłyszących czy uczących się języków do celów zawodowych. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również prezentacje europejskich projektów edukacyjnych organizowanych w ramach programu „Uczenie się przez całe życie” i poświęconych uatrakcyjnianiu edukacji językowej.

Wspólnym mianownikiem wykładów było przeświadczenie, że skuteczność edukacji językowej zależy od motywacji ucznia i jego zaangażowania w naukę. Polscy i zagraniczni prelegenci w swoich wystąpieniach poddawali dyskusji naturę motywacji i jej miejsca w glottodydaktyce. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z zagadnieniem motywacji do nauki języków obcych z perspektywy badawczej i praktycznej, ucznia, nauczyciela i rodzica. W czasie sesji panelowych dyskutowano o różnorodnych czynnikach procesu nauczania i uczenia się języków obcych i ich wpływie na osiągnięcie sukcesu. Próbowano odpowiedzieć na pytania: co warunkuje motywację? Jak ją w pełni wykorzystać? Jakie narzędzia, projekty, inicjatywy edukacyjne sprzyjają motywacji do nauki języków obcych różnych grup wiekowych i społecznych?

Ogromne emocje uczestników wzbudziło wystąpienie dr Marzeny Żylińskiej, neurolingwistki z NKJO w Toruniu, która starała się pokazać, że w świetle najnowszych badań nad mózgiem wykorzystywane dziś metody i materiały edukacyjne, również do nauki języków obcych, raczej utrudniają niż ułatwiają przyswajanie wiedzy i negatywnie wpływają na motywację osób uczących się. Dr Żylińska postulowała wprowadzenie zmian w sposobie nauczania języków i doborze podręczników, przeformułowanie tradycyjnego toku prowadzeniu lekcji oraz dostosowanie procesów nabywania kompetencji językowych do uwarunkowań neurolingwistycznych i poznawczych współczesnych uczniów.

Bardzo dużym zainteresowaniem cieszył się również wykład prof. Jolanty Zając z UW, która podkreślała, że najważniejszym czynnikiem motywującym ucznia do dalszej nauki jest jego świadomość poziomu własnych kompetencji w danym obszarze komunikacyjnym. Przekonanie o byciu kompetentnym jest najlepszą nagrodą za trud włożony w naukę języka obcego.

Do refleksji skłoniło również uczestników konferencji wystąpienie dr. Grzegorza Śpiewaka, który mówił o nieocenionej roli rodziców we wspieraniu dzieci w nauce języków obcych i udomawianiu języków poznawanych w szkole. Według eksperta, to właśnie rodzice mogą pomóc swoim dzieciom przełamać strach przed popełnieniem błędu i podjąć pierwsze próby skutecznej komunikacji w języku obcym.

Konferencja Motywacja w edukacji językowej pokazała, że zagadnienie motywowania do nauki języków obcych stanowi podstawę wszelkich działań dydaktycznych i wychowawczych, w efekcie których uczeń z przekonaniem będzie mógł stwierdzić: tak, chce mi się uczyć języków obcych.

Informacje na temat wszystkich wydarzeń zorganizowanych w związku z Europejskim Dniem Języków w Warszawie oraz innych miastach Polski można znaleźć na stronie warszawskiego EDJ lub na stronie konferencji.