Frankofonia - francuskojęzyczna przygoda na pięciu kontynentach

Numer JOwS: 
str. 22

W roku 1880 Onésime Reclus, znany geograf francuski, użył po raz pierwszy słowa frankofonia w swoim dziele Francja, Algieria i kolonie (1886). Idea przynależności językowej była jednoznaczna z przestrzenią geograficzną. Słowo zostało jednak szybko zapomniane.

Flaga i logo

Emblemat Frankofonii został zaprojektowany na drugą konferencję szefów państw i rządów, która odbyła się w Quebecu w 1987 r. i zaadaptowany został jako symbol szczytów frankofońskich. Od tego momentu stał się oficjalnym logo Międzynarodowej Organizacji Frankofonii. Widnieje na fladze Frankofonii, którą coraz częściej można spotkać też w polskich szkołach podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Frankofonii.

Koło zazębiających się pierścieni symbolizuje frankofonię obecną na pięciu kontynentach. Zachodzące na siebie obręcze wywołują skojarzenia współpracy, połączenia sił i dynamiki. Powinny układać się zgodnie ze wskazówkami zegara w następującej kolejności: zielony, fioletowy, czerwony, niebieski i żółty. W niektórych szkołach obchody święta frankofonii kojarzone są z nieodłączną wieżą Eiffela, camembertem i bagietką. Wielu nauczycieli coraz częściej wyrusza jednak z uczniami w ciekawe, wirtualne podróże pozwalające odkrywać, dzięki znajomości języka francuskiego, różne kraje francuskojęzyczne takie jak: Belgia, Szwajcaria, Luksemburg, terytoria zamorskie Francji, Kanadę, Quebec, kraje Maghrebu czy Czarnej Afryki. Kolory frankofonii wpisują się nieodłącznie w marcowe, często egzotyczne, dekoracje. Przełamywanie stereotypów i budowanie mostów pomiędzy kulturami, realizacja projektów interdyscyplinarnych jest ciekawą formą motywowania uczniów do nauki języka francuskiego, a na konkursy, festiwale czy warsztaty językowe nasi podopieczni czekają cały rok.

MOF zrzesza 77 krajów i rządów (57 członków i 20 obserwatorów) 57 krajów i rządów członkowskich :

Albania –Andora – Armenia – Belgia - Benin –Bułgaria - Burkina Faso - Burundi - Kambodża - Kamerun - Kanada – Kanada, Nowy Brunszwik - Kanada, Quebek – Wyspy Zielonego Przylądka – Republika Środkowej Afryki – Cypr - Komory - Kongo - Demokratyczna Republika Konga – Wybrzeże Kości Słoniowej - Dżibuti – Dominika - Egipt – Była Jugosławiańska Republika Macedonii – Federacja Walonii- Brukseli - Francja - Gabon – Ghana – Grecja - Gwinea - Gwinea-Bissau - Gwinea Równikowa - Haiti – Laos – Liban - Luksemburg - Madagaskar - Mali - Maroko - Mauritius - Mauretania - Mołdawia - Monako - Niger – Katar- Rumunia - Ruanda – Święta Łucja – Wyspy Świętego Tomasza i Książęca - Senegal - Seszele - Szwajcaria - Czad - Togo – Tunezja - Wanuatu - Wietnam

Austria – Bośnia-Hercegowina - Chorwacja – Emiraty Arabskie– Estonia- Gruzja – Węgry – Łotwa - Litwa – Czarnogóra- Mozambik - Polska-Republika Dominikany- Republika Czeska – Republika Słowacka – Serbia - Słowenia – Tajlandia – Ukraina- Urugwaj

www.francophonie.org

Język francuski w liczbach

Język francuski jest – wraz z językiem angielskim – jedynym językiem obecnym na pięciu kontynentach (Rapport sur la langue français). Posługuje się nim około 200 milionów frankofonów i zajmuje 9. miejsce na mapie języków świata. Francuski jest językiem urzędowym w 32. krajach. Najwięcej frankofonów mieszka na kontynencie afrykańskim.

Dla 19% mieszkańców Unii Europejskiej język francuski jest językiem ojczystym. Zajmuje czwarte miejsce, jeśli chodzi o liczbę rodzimych użytkowników (12% mieszkańców UE), po języku niemieckim (16%), angielskim i włoskim (13%), ale przed hiszpańskim i polskim (każdy po 8%). Warto dodać, że pięcioma najpowszechniej znanymi językami obcymi w Unii Europejskiej są angielski (38%), francuski (12%), niemiecki (11%), hiszpański (7%) i rosyjski (5%) (Eurobarometr).

Języka francuskiego uczy się ok. 116 milionów uczniów na świecie i jest najczęściej wybieranym językiem obcym w szkołach. Prawie 900 000 nauczycieli języka francuskiego uczy tego języka w szkołach publicznych i prywatnych lub na kursach w różnych szkołach językowych na całym świecie.

Francuski jest także jednym z sześciu języków ONZ (obok angielskiego, arabskiego, chińskiego, hiszpańskiego i rosyjskiego) oraz językiem oficjalnym Unii Afrykańskiej (obok angielskiego, arabskiego, hiszpańskiego, kiswahili i portugalskiego oraz innych języków afrykańskich).

Spotkania szefów państw i rządów Frankofonii

  • 1987 – Quebec (Kanada) – ustalona została m.in. dwuletnia kadencja Szczytów.
  • 1989 – Dakar (Senegal) – szefowie państw i rządów decydują się na wprowadzenie współpracy prawnej.
  • 1991 – Palais Chaillot (Francja) – uczestniczy ponad 50 krajów i rządów. Powstaje Stała Rada Frankofonii i Konferencja Ministerialna.
  • 1993 – Grand-Baie (Mauritius) – Frankofonia wspiera demokrację w Afryce i inicjuje rozwinięcie współpracy Północ-Południe i Południe-Południe.
  • 1995 – Cotonou (Benin) – zapada decyzja o utworzeniu stanowiska Sekretarza Generalnego. Polska złożyła wniosek o przyjęcie do MOF w charakterze obserwatora.
  • 1997 – Hanoi (Wietnam) – wybrany zostaje porte-parole Frankofonii – Butros Butros Ghali, który jest pierwszym Sekretarzem Generalnym OIF (były Sekretarz Generalny ONZ). Powstaje również Karta Frankofonii będąca podstawą działalności instytucjonalnej. Polska na tym szczycie uzyskuje status członka-obserwatora.
  • 1999 – Moncton (Kanada – Nowy Brunszwik) – Szczyt poświęcony jest młodzieży, a obrona różnorodności kulturowej zostaje jednym z priorytetów Frankofonii.
  • 2002 – Bejrut (Liban) – Abdou Diouf, były prezydent Senegalu, zostaje wybrany na stanowisko sekretarza generalnego. Pełni tę funkcję do dziś.
  • 2004 – Ouagadougou (Burkina Faso) – tematem przewodnim jest Frankofonia jako przestrzeń solidarności i zrównoważonego rozwoju. Opracowano i przyjęto na tym szczycie 10-letnią strategię działań Frankofonii.
  • 2006 – Bukareszt (Rumunia) – m.in. poświęcony wykorzystaniu technologii informacyjnych w edukacji (frankofonia i społeczeństwo wiedzy).
  • 2008 – Quebec (Kanada) – zakładał wspieranie pokoju i demokracji oraz państwa prawa.
  • 2010 – Montreux (Szwajcaria) – obradowano na temat zrównoważonego rozwoju oraz roli języka francuskiego w czasach globalizacji.
  • 2012 – Kinszasa (Demokratyczna Republika Kongo) – poświęcony ochronie środowiska, ekonomii i gospodarce globalnej.
  • 2014 – XV szczyt odbędzie się w Dakarze w Senegalu.

Frankofonia w sieci

Francuskojęzyczne strony internetowe są jednymi z najczęściej odwiedzanych w sieci. Poniżej krótki przegląd wybranych źródeł:

  • na stronie www.francophonie.org w zakładce Sites spécialisés de la Francophonie. znajdziemy strony poświęcone językowi francuskiemu, różnorodności kulturowej i językowej, linki do stron stowarzyszeń działających na rzecz pokoju, demokracji i praw człowieka. Sklasyfikowany został również dział poświęcony edukacji i doskonaleniu zawodowemu, młodzieży itp.;
  • www.tv5.org – frankofońska telewizja TV5MONDE – francuskojęzyczna skarbnica wiedzy. Znajdziemy tam filmy, piosenki, reportaże, quizy, materiały autentyczne. Dodatkowo, zakładka Langue française obfituje w ciekawe materiały dydaktyczne. Strona Première classe adresowna jest do uczniów początkujących;
  • www.rfi.frRadio France International z zakładką poświęconą językowi francuskiemu, artystom frankofońskim, nowościom z dziedziny sztuki, literatury, teatru czy piosenki frankofońskiej. Na stronie znajduje się gra wideo Mission Europe. Toczy się ona w trzech miastach europejskich w Paryżu, w Berlinie i w Krakowie, i pozwala uczyć się różnych języków obcych, jednocześnie bawiąc;
  • radio i telewizja belgijska oraz radio Canada umożliwiają śledzenie najważniejszych wydarzeń, filmów, artykułów oczywiście po francusku;
  • oficjalna strona Instytut Francuskiego zawiera wiele ciekawych informacji zarówno w wersji polskiej, jak i francuskiej.

Frankofonia w Polsce

W marcu każdego roku w Polsce podejmowane są inicjatywy mające na celu promowanie idei frankofonii, języka francuskiego, Francji i krajów francuskojęzycznych. Pomysłowość i zaangażowanie uczniów i nauczycieli sprawia, że Festiwal Frankofonii nieraz wybiega poza ustalony termin.

Jedną z realizowanych na szeroką skalę inicjatyw jest projekt Klasy frankofońskie na Śląsku. Nauczyciele wykorzystują przygotowane materiały nie tylko jako formę nagrody za aktywność uczniów na lekcjach, ale przede wszystkim powtórkę z geografii po francusku.

Wiele ciekawych pomysłów można również znaleźć na stronie frankofonii. Jest to portal w dwóch wersjach językowych prowadzony przez nauczycieli języka francuskiego na Śląsku. Umieszczane są tam ciekawe inicjatywy, informacje o konferencjach, forach frankofońskich, szkoleniach oraz konkursach. Strona ta jest realizowana dzięki wsparciu Wallonie-Bruxelles International i Delegacji Walonii-Brukseli w Warszawie. Odkrywając kolejne zakładki (o projekcie, konkursach, podróżach, ciekawych stronach czy materiałach dydaktycznych), znaleźć tam można wiele źródeł inspiracji.

Obserwując sytuację języka francuskiego w Polsce, stwierdzamy, że zmienia się ona w wielu regionach na korzyść. Dyrektorzy, organy prowadzące, rodzice, a przede wszystkim uczniowie widzą coraz większą potrzebę dobrej znajomości dwóch języków obcych na rynku pracy. Jeden język (angielski) nie wystarczy. Chodzi tylko o to, by uczyć języka francuskiego w sposób atrakcyjny i skuteczny, by zapraszać lektorów języka francuskiego do szkół, korzystać z możliwości programów unijnych proponowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji, dywersyfikować pomoce dydaktyczne i rozbudzać chęć uczniów do autonomicznej nauki. Dzięki temu frankofońska przygoda polskich uczniów zacznie się wcześniej i przyniesie w przyszłości wymierne rezultaty.


[1] W eseju zatytułowanym Identités meurtières (wyd. Grasset, 1998; wyd. polskie Maalouf, A. Zabójcze tożsamości, 2002, PIW) Amin Maalouf pisze o potrzebie znajomości wielu języków obcych: pierwszego – języka ojczystego, używanego na co dzień; trzeciego – języka angielskiego lub innego języka komunikacji międzynarodowej oraz drugiego języka – języka własnego wyboru, języka adopcyjnego, zwanego również językiem serca.