Graj w języki

Numer JOwS: 
str. 51

Zajęcia języka obcego na świeżym powietrzu mają najczęściej nieformalny charakter. Można ten czas wykorzystać twórczo poprzez zorganizowanie gier zespołowych, angażujących wszystkich uczniów.

WŁOSKI

Kule – le bocce

Bocce (kule) to popularna włoska gra należąca do tej samej rodziny co francuskie boule i mająca wiele odmian, w zależności od liczby graczy i rodzaju wykorzystywanego podłoża.

Jednym z pierwszych graczy w bocce (wł. boccista) był sam Hipokrates, który zalecał ten rodzaj aktywności swoim pacjentom. Później, w czasach podboju Galii i Brytanii, w bocce grali rzymscy legioniści. I tak w średniowieczu szaleństwo gry w bocce opanowało już wszystkich mieszkańców dawnego Cesarstwa Rzymskiego, niezależnie od pochodzenia i statusu społecznego. W kule grało się w ogrodach, na placach, w zamkach, prowadzono zakłady i konkursy. Zainteresowanie bocce było tak duże, że w końcu zaczęło irytować ówczesnych władców. Stopniowo wprowadzali oni zakazy uprawiania sportu, który ich zdaniem odrywał obywateli od poważniejszych zadań związanych chociażby z obroną granic.

O bocce można przeczytać w poemacie Rabelais’ego Gargantua i Pantagruel czy w Ryszardzie II Szekspira. Graczy malował Peter Breugel (starszy), a zasady gry jako pierwszy szczegółowo przedstawił w podręczniku z 1753 r. bolończyk Raffaele Bisteghi. Stosowane współcześnie zasady bocce powstały za czasów Giuseppe Garibaldiego, sformalizowano je jednak dopiero u schyłku XX w. Giovanni Baggio w 1983 r. powołał we włoskojęzycznej części Szwajcarii, w Chiasso, Miedzynarodową Federację Gry w Bocce (CBI). Pod aktem założycielskim podpisało się 13 federacji narodowych. W tym samym roku odbyły się inauguracyjne mistrzostwa świata. W 1986 r. Międzynarodowy Komitet Olimpijski uznał bocce oficjalnie za dyscyplinę sportową.

Istnieją trzy oficjalne odmiany gry: w raffę gra się większymi kulami wyprodukowanymi z materiałów syntetycznych, volo to gra dużymi kulami metalowymi, w petanque gra się kulami o najmniejszej średnicy. Liczba uczestników waha się od dwóch osób grających przeciwko sobie do dwóch zespołów po dwie, trzy, a nawet cztery osoby.

Zasady gry:

Włoskie bocce mają bardziej restrykcyjne zasady niż ich francuska odmiana. Celem gry jest zdobycie jak największej liczby punktów, które uzyskuje się rzucając kulami (bocce) w kierunku mniejszej kulki (pallino, pill, bolus lub boccino w niektórych regionach), wyrzuconej na początku gry przez losowo wybraną drużynę. Jeżeli drużyna dwukrotnie nie umieści małej kuli w odpowiednim miejscu, drużyna przeciwna ma prawo położyć ją w dowolnym miejscu w wyznaczonym obszarze.

Punkty są przyznawane w zależności od odległości kul graczy od pallino, każda drużyna ma do dyspozycji cztery kule. W każdej partii przeciwnicy rzucają swoje kule do momentu, w którym jedna z ich kul znajdzie się najbliżej, lub do momentu, w którym wyrzucone zostaną wszystkie cztery kule. Zawodnik powinien wykonać rzut w ciągu jednej minuty, liczenie punktów następuje po zakończeniu serii rzutów. Punkty przyznawane są za kule jednego koloru, które znajdują się bliżej pallino niż wszystkie kule przeciwnika. Za każdą kulę bliżej pallino przyznaje się jeden punkt. Gra toczy się zwykle (w zależności od regionu) do 11, 12 lub 13 zdobytych punktów.

Boisko do gry w bocce ma na ogół 20-27 m długości i 2,5-4 m szerokości. Istnieje też odmiana bocce na wolności (wł. bocce alla libera), rozgrywana w terenie przez 2, 4, 6, 8 czy nawet 10 graczy podzielonych na dwie drużyny.

***

Il gioco delle bocce e’un gioco popolare italiano, simile alle “boule” francesi, con delle regole diverse soprattutto per quanto riguarda il numero di giocatori e il tipo di campo usato.

Uno dei primi giocatori fu il famoso Ippocrate, che perfino consigliava il gioco ai suoi pazienti. Ai tempi delle conquiste romane, i legionari esercitavano il gioco delle bocce in Gallia e Britannia. Così già nel Medioevo il gioco si era diffuso in tutto il territorio del vecchio impero romano e tra i suoi abitanti, indipendentemente dalla loro origine o stato sociale. Si giocava nei giardini, sulle piazze, nei castelli, si facevano le scommesse e si organizzavano le gare. L’interesse per il gioco crebbe così tanto da dare il fastidio agli imperatori, che man mano imposero divieti al gioco inquanto allontanava il popolo dal suo dovere di difendere le frontiere.

Il gioco delle  bocce fu menzionato in ”Gargantua e Pantagruel” di Rabelais, nel “Ricardo II” di Shakespeare e i giocatori sono stati dipinti da Peter Breugel (il vecchio). Fu il bolognese Raffaele Bisteghi chi per primo presentò le regole del gioco nel suo libro del 1753. Le regole odierne derivano dai tempi di Giuseppe Garibaldi, anche se furono formalizzate alla fine del XX secolo. Nel 1983 a Chiasso nella Svizzera italiana, Giovanni Baggio ha fondato, per volontà di 13 Federazioni nazionali, la Confederazione Boccistica Internazionale. Nel 1986 il Comitato Olimpico Internazionale ha riconosciuto il gioco delle bocce come una disciplina sportiva.

Ci sono tre discipline ufficiali delle bocce: la raffa che richiede l’uso delle bocce di grandi dimensioni realizzate in materiale sintetico, il volo che si gioca con bocce grandi di metallo, la petanque in cui le bocce sono piu’ piccole rispetto alle altre due. Il numero dei giocatori può variare da due che giocano l’uno contro l’altro a due squadre di due, tre o quarto persone ognuna.

Le regole:

Le bocce italiane hanno delle regole più strette rispetto la loro versione francese. Lo scopo è quello di segnare i punti posizionando la propria boccia il più vicino possible al pallino (chiamato anche il pill, lo bolus oppure il boccino in diverse regioni), lanciato all’inizio del gioco da una squadra scelta a sorte. Se la prima squadra non riesce per due volte a posizionare il pallino nel posto giusto, la squadra opposta può posizionarlo ovunque sul campo.

I punti sono calcolati secondo la distanza tra bocce dei giocatori e il pallino, ogni squadra ha a disposizione quattro bocce. In ogni turno i giocatori lanciano bocce fino al momento in cui una delle bocce si avvicina al pallino oppure tutte le bocce sono state lanciate. Ogni giocatore ha un minuto per lanciare la propria boccia, i punti vengono calcolati quando tutti i giocatori hanno finito il loro turno. I punti si ottengono per le bocce dello stesso colore posizionate al più vicino possible al pallino rispetto a quelle dell’avversario. Per ogni boccia più vicina al pallino si ottiene un punto. Il gioco finisce quando una delle squadre riceve 11, 12 oppure 13 (dipende dalla regione) punti.

Un tipico campo per le bocce e’ di 20-27 m di lunghezza e 2,5-4 m di larghezza, esiste anche una diversa versione del gioco che si chiama  ”bocce alla libera”  che si svolge su terreni irregolari ed è giocato da 2, 4, 6, 8, oppure 10 giocatori divisi in due squadre.

Julka Płachecka, Monika Kucel