Język polski jako obcy, czyli przede wszystkim (choć nie tylko) o intensywnych kursach dla studentów

Numer JOwS: 
str. 88

Język jest dobrem kultury, wyznacznikiem tożsamości, świadomości i korzeni. Trudne zadanie pokazania i nauczenia cudzoziemca naszego języka, zarówno jako ogólnonarodowego dorobku, jak i specyficznego uzusu będącego kwintesencją pochodzenia, wykształcenia i doświadczeń, nakłada na nauczyciela specyficzną odpowiedzialność.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Liczna grupa uczących się w początkowej fazie nastawiona jest do nauczania pozytywnie i zmotywowanie lub zniechęcenie do pracy zależy w dużym stopniu od postawy uczącego, jego wiedzy oraz wyboru takich metod, technik i środków nauczania, które przemówiłyby do tej grupy odbiorców.

Gdy chcemy nauczyć kogoś dobrze władać naszym językiem (docelowo jest to zawsze chęć, by taki ktoś wyrażał się swobodnie, poprawnie i ładnie oraz poznał i zrozumiał wiele aspektów kulturowych kraju, którego języka się uczy), musimy zachowywać się w miarę obiektywnie (czyli szanować jego możliwości, potrzeby, przyzwyczajenia, osobowość i kulturę), ale też subiektywnie, czyli przekazywać ściśle wyselekcjonowaną przez nas wiedzę w sposób, który wydaje nam się właściwy, by został osiągnięty założony cel.

Słów parę o łódzkiej wieży Babel

Specyfika tzw. językowych studiów przygotowawczych w Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców Uniwersytetu Łódzkiego (nazwanego przez mieszkańców Łodzi wieżą Babel) polega na wypływającym z wieloletnich doświadczeń założeniu, że niemal każdego cudzoziemca chcącego studiować w Polsce po polsku można do tego przygotować w ciągu 9 miesięcy, czyli dwóch semestrów nauki. Aby osoba taka mogła odbierać wiedzę przekazywaną w polskich wyższych uczelniach, najpierw w Studium Uniwersytetu Łódzkiego w ciągu tzw. zerowego roku akademickiego uczy się ogólnego języka polskiego od podstaw (czyli od poziomu językowego A0 do poziomu B1/B2/C1 – zależnie od indywidualnych możliwości percepcyjnych), specjalistycznego języka polskiego wprowadzanego przez polonistów, czyli tzw. korpusów leksykalnych i struktur: ekonomicznych, prawniczych, humanistycznych, medycznych i technicznych, które przeszły do słownictwa ogólnego i znajdują się w użyciu przeciętnego Polaka o średnim wykształceniu, oraz języka polskiego używanego w matematyce, biologii, historii, filozofii, literaturze polskiej i innych[1].  

Programy przedmiotów są tak ułożone, by przy wprowadzaniu polskiego słownictwa oraz typowych dla języka nauki struktur gramatycznych, utrwalić i powtórzyć jednocześnie materiał znany studentowi ze szkoły średniej. Wysiłek włożony w takie nauczanie i trudności z niego wynikające są duże ze względu na zróżnicowanie studentów pod względem: językowym, narodowości, wieku, charakteru, wykształcenia[2] oraz zainteresowań i przyszłych kierunków studiów.  

Łódzkie Studium prowadzi również, niezwiązane z językowymi studiami przygotowawczymi, kursy języka polskiego dla innego typu słuchaczy. Są to zajęcia dla ludzi chcących podjąć w Polsce pracę, zająć się tłumaczeniami językowymi lub po prostu takich, którzy założyli w Polsce, bądź z Polakami, rodziny, czy też z jakichś innych względów są zainteresowani językiem polskim i polską kulturą. Czas trwania takich kursów i proces dydaktyczny, który się podczas nich odbywa, zależą od potrzeb uczących się języka polskiego jako obcego.

Mamy też od kilku lat w UŁ Katedrę Lingwistyki Stosowanej i Kulturowej, która kształci polskich studentów pragnących nauczać języka i kultury polskiej. Katedra pomaga nawiązywać kontakty międzynarodowe, wymieniać doświadczenia i kadrę. Dodatkowo wybrani wykładowcy Katedry i Studium są także członkami Państwowej Komisji Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego przy Biurze Uznawalności Wykształcenia i Wymiany MNiSW, są autorami i weryfikatorami testów certyfikatowych, współautorami Standardów egzaminacyjnych i Vademecum dla egzaminujących oraz egzaminatorami państwowych egzaminów z języka polskiego jako obcego przeprowadzanych kilkakrotnie w ciągu każdego roku (od 2004 r.) w wielu polskich i zagranicznych ośrodkach uniwersyteckich.

EILC – czterotygodniowe intensywne kursy językowe dla studentów

Wielką chlubą Uniwersytetu Łódzkiego (w tym m.in. Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców) są programy wymiany europejskiej studentów i nauczycieli takie jak: Erasmus, Comenius, Leonardo da Vinci, Grundtvig, Campus Europae (dla którego stworzyliśmy m.in. e-learningowy program Hook up! na platformie edukacyjnej Moodle), I SPY, Online Networking Platform for Language Learning, Key Activity 2: Languages, On the Right Track. Improving language learners’ chances to be autonomous by mentoring and counselling. Wszystkie mają duży wpływ na: mobilność studentów i nauczycieli, poprawę pod względem jakościowym i ilościowym współpracy między szkołami wyższymi w Europie, zwiększenie stopnia przejrzystości i zgodności kwalifikacji nabytych w Europie w szkołach wyższych, a także na wspieranie tworzenia innowacyjnych metodologii nauczania opartych na technologiach informacyjno-komunikacyjnych.

Program, w którym SJPdC UŁ aktywnie uczestniczy już 15 lat to Erasmus, pozwalający m.in. na organizację miesięcznych kursów języka polskiego i kultury polskiej dla studentów z Unii Europejskiej chcących kontynuować studia na polskich uczelniach (dodatkowo – tylko dla Erasmusa UŁ – prowadzimy dwutygodniowe kursy języka polskiego, kontynuowane następnie w ciągu roku akademickiego). Jako ośrodek składający ofertę i otrzymujący od Narodowej Agencji propozycję organizacji kursów (zarówno na poziomie A1, jak i wyższych), uniwersytet jest pionierem (a dziś już również weteranem) EILC w skali Polski. Napawa nas to dumą, ale jednocześnie nakłada na nas coraz większą odpowiedzialność – musimy z każdym rokiem unowocześniać i ulepszać naszą ofertę.

Głównym celem oferowanych przez nas EILC jest przygotowanie językowe studentów do tzw. komunikacji językowej w sytuacjach życia codziennego, bądź rozwijanie takich umiejętności oraz ich poszerzanie o kompetencje umożliwiające językowe uczestnictwo w życiu intelektualnym polskiej wspólnoty językowej – w przypadku grup średnio zaawansowanych. Cele dodatkowe to zapoznanie studentów z historią, polityką, ekonomią i kulturą Polski. Poziomy językowe (według ESOKJ) prowadzonych przez nas kursów to odpowiednio do potrzeb studentów A1, A2, B1 (ew. B2).