Języki obce w nauczaniu wczesnoszkolnym – szanse i wyzwania

Numer JOwS: 
str. 126

Czytając najnowsze opracowania badawcze dotyczące nauczania języków obcych, w tym języka francuskiego, nietrudno zauważyć, że tradycyjny sposób nauczania nie daje pełnej możliwości osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej. Daje ją natomiast dobrze już osadzona w polskiej szkole praca metodą projektów.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Metoda ta, przy stosowaniu której odchodzi się od nauczania przedmiotowego i systemu klasowo-lekcyjnego, wykorzystuje najrozmaitsze formy pracy grupowej, jest szeroko stosowana w klasie językowej. Co więcej, nie trzeba jej specjalnie dostosowywać do potrzeb nauczania wczesnoszkolnego. Biorąc pod uwagę psychologię rozwoju dziecka i autonomiczny sposób uczenia się, metoda projektu dobrze służy poznaniu kultury kraju języka docelowego. Dzieci rozwijają się w bardzo indywidualnym tempie. Bywa tak, że z racji zróżnicowanego poziomu zaawansowania i możliwości percepcyjnych część dzieci nie nadąża, a część wyprzedza koleżanki i kolegów z klasy. Nowoczesna lekcja języka obcego wspiera indywidualizm, samodzielność oraz odpowiedzialność uczniów. Wprowadza zasady wiedzy metakognitywnej, to znaczy podczas prac projektowych kształci strategie uczenia się, które uczeń nabywa, rozwiązując problemy. W pracy metodą projektów treści kształcenia zawsze dostosowane są do umiejętności dziecka.

Pomimo dużej swobody zarówno w podejmowaniu decyzji, jak i kierunku wykonywania zadań, praca tą metodą ma swoje charakterystyczne etapy: zainicjowanie projektu, dyskutowanie nad propozycjami, opracowanie planu, realizacja, zakończenie i prezentacja projektu oraz ewaluacja – różna od tradycyjnej, szkolnej oceny. Kolejne etapy chciałabym zaprezentować na podstawie dwóch projektów przeprowadzonych przeze mnie z uczniami ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Łodzi.

Jak pracować metodą projektu?

Pierwsza z realizowanych inicjatyw nosi tytuł Carnet du voyageur (Dziennik podróży). Była projektem interdyscyplinarnym, międzynarodowym, realizowanym w partnerstwie ze szkołą francuską z Grasse.

Pomysł projektu oparty jest na książce napisanej przez Jeffa Browna zatytułowanej Flat Stanley. Opisuje on historię chłopca, na którego spadła półka z książkami, przygniatając go i od tamtej pory spłaszczony podróżuje zamknięty w kopercie, odwiedzając dzieci na całym świecie. W wielu krajach, głównie anglosaskich, dzieci rysują postać chłopca lub dziewczynki, piszą list powitalny i wysyłają go do swoich rówieśników, prosząc o wypełnienie dziennika podróży. Chcą się poznać i zobaczyć oczami wysłanego bohatera świat dzieci z innych krajów, ich kulturę, tradycje i zwyczaje.

Powstała również wersja francuska tej książki, zatytułowana Clément Aplati. Projekt nie jest trudny do zrealizowania. Jest dostosowany do poziomu dzieci, bowiem to one decydują, co opiszą w dzienniku, jak przedstawiają swój kraj, rodzinę i szkołę. To czego jeszcze nie umieją opisać w języku kraju, z którego otrzymały list, przedstawiają w inny sposób, poprzez zdjęcie czy rysunek.

Etapy realizacji projektu

Po otrzymaniu listu i przeczytaniu go w klasie zrozumieliśmy, że gościmy wyjątkową postać. Była to Spłaszczona Eliza narysowana przez naszych kolegów z Francji.

Szybko przeszliśmy do pierwszej fazy projektu, w której ustaliliśmy cele strategiczne i operacyjne. Zawarliśmy także kontrakt, który został podpisany przez każdego ucznia w klasie.

Cele główne projektu:

  • rozwijanie w uczniach świadomości interkulturowej oraz kształtowanie otwartości i ciekawości wobec innych kultur;
  • zwiększenie zasobu słownictwa;
  • podniesienie poziomu kompetencji językowych: mówienia, słuchania, pisania i czytania;
  • wykształcenie umiejętności uzyskiwania i przekazywania informacji;
  • rozwijanie umiejętności pracy w grupie;
  • umacnianie w uczniach motywacji do nauki języka francuskiego;
  • korzystanie z posiadanej wiedzy w sposób twórczy.

Przygotowaliśmy listę zagadnień do opracowania. Zagadnienia te korespondowały z rubrykami do wypełnienia w dzienniku podróży Spłaszczonej Elizy. Następnie podzieliliśmy się na pięć grup, z których każda była odpowiedzialna za inną część przygotowania informacji:

  • mój dzień w szkole;
  • potrawy typowe dla naszego regionu/Polski;
  • zwierzęta/rośliny naszego regionu/Polski;
  • zabytki naszego miasta;
  • pejzaż, miejsca szczególne w naszym regionie.

Zadania grup, przygotowywanie informacji przełożyły się na cele operacyjne, które odnosiły się do językowych, społecznych i komunikacyjnych treści.

Uczeń potrafi w języku francuskim:

  • przedstawić siebie, swoją klasę, szkołę;
  • nazywać zabytki Łodzi;
  • zaprezentować interesujące miejsca Łodzi;
  • nazywać rośliny i zwierzęta;
  • wymienić kilka potraw regionalnych;
  • wyszukiwać i przekazywać informacje.