Języki obce w nauczaniu wczesnoszkolnym – szanse i wyzwania

Numer JOwS: 
str. 126

Czytając najnowsze opracowania badawcze dotyczące nauczania języków obcych, w tym języka francuskiego, nietrudno zauważyć, że tradycyjny sposób nauczania nie daje pełnej możliwości osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej. Daje ją natomiast dobrze już osadzona w polskiej szkole praca metodą projektów.

Realizacja projektu

Projekt był realizowany na lekcjach języka francuskiego i okazał się strzałem w dziesiątkę, ponieważ to, czego się nauczyliśmy, mogliśmy zapisać w dzienniku podróży, to czego nie umieliśmy, bądź okazało się dla nas za trudne, mogliśmy przepisać z informatorów, przewodników czy książek. Rysowaliśmy i wklejaliśmy zdjęcia. Każdy znalazł dla siebie zadanie na miarę swoich możliwości. W rezultacie projekt rozrósł się, powstało kilka dzienników podróży. Do wysłania wybraliśmy najbardziej reprezentatywny, dołączyliśmy także nasz wielki list powitalny, zdjęcia klasowe, a nawet zdjęcia rodzinne z oddzielnymi listami od każdego z nas.

Prezentacja rezultatów działań projektowych nie odbyła się niestety w Polsce. Jej właściwe zakończenie miało miejsce we Francji, ale w podziękowaniu za naszą pracę otrzymaliśmy zdjęcia francuskiego Clément Aplati odwiedzającego różne zabytki Paryża.

Ewaluacja projektu pozwoliła dostrzec zalety jego realizcji oraz pewne niedociągnięcia. Zauważyliśmy postęp związany z doskonaleniem słownictwa oraz lepszą znajomość naszego miasta. Motywacja uczniów bardzo wzrosła: z jednej strony byli oni dumni ze swojej pracy, z drugiej zaś – chcieli kontyutuować projekt. Przekonali się, że umiejętność posługiwania się językiem francuskim można wykorzystać w realnej sytuacji komunikacyjnej.

Drugi z realizowanych przez nas projektów to Śniadanie francuskie. Jest on klasycznym przykładem na spontaniczne zainicjowanie projektu. Podczas lekcji języka francuskiego uczniowie klasy piątej poznawali: słownictwo związane z jedzeniem, użycie l’article partitif, zwyczaje dotyczące spożywania posiłków we Francji, w tym francuskiego śniadania. Praca z rysunkiem nie wystarczyła. Dzieci zapragnęły poznać smak potraw, o których była mowa. Zaplanowaliśmy więc zorganizowanie wspólnej degustacji dań. Uczniowie zaangażowali się także w przygotowanie prezentacji dotyczących przyrządzonych smakołyków. Śniadanie francuskie wzbudziło bardzo duże emocje i postanowiliśmy realizować ten projekt jako zadanie konkursowe w ramach Dni Frankofońskich, które są co roku organizowane w naszej szkole.

Jak już wcześniej wspomniałam, faza planowania projektu została poprzedzona nauką słownictwa. Punktem wyjścia były cele językowe lekcji: poznanie i nazywanie produktów żywnościowych składających się na menu śniadania francuskiego. Wykonywaliśmy ćwiczenia interaktywne, oglądaliśmy zdjęcia i autentyczne francuskie opakowania spożywcze. Następnie w trakcie określania reguł, jakimi powinniśmy się wszyscy kierować, spisaliśmy regulamin konkursu:

  1. Śniadanie jest prezentowane przez uczniów naszej szkoły.
  2. Uczniowie przygotowują śniadanie indywidualnie lub w maksymalnie czteroosobowych grupach.
  3. Wyznaczonego dnia każdy zespół przygotowuje swoje stanowisko degustacyjne.
  4. Dania powinny być podpisane w języku francuskim.
  5. Uczestnicy mogą się przebrać i zaaranżować stanowisko w oryginalny sposób.
  6. Każdy zespół prezentuje swoje potrawy oraz częstuje gości, zachwalając je w języku francuskim.
  7. Wszystkie produkty i elementy dekoracji są dostarczone przez uczestników projektu.
  8. Jury konkursu składa się z trzech nauczycieli, którzy oceniają stanowiska, używając kart obserwacji wg ustalonych wcześniej kryteriów.
  9. Zwycięzcy otrzymują nagrody.
  10. Publiczność również przyznaje swoją nagrodę.

Cele projektu były już tylko przełożeniem konkursowych zadań.

Uczeń potrafi:

  • przygotować śniadanie francuskie;
  • wykorzystać nabytą wiedzę w praktyce;
  • komunikować się w języku francuskim;
  • brać udział w konkursie;
  • tworzyć zespół, pracować w grupie i dzielić się pracą.

Realizacja projektu

Uczniowie rozpoczęli pracę w zespołach, przeglądali karty menu w Internecie, gromadzili słownictwo, tworząc tym samym minisłowik. Stosując metodę burzy mózgów, wyznaczyli w swoich zespołach kolejne zadania do wykonania. Składały się na nie:

  • przygotowanie dekoracji stanowisk;
  • stworzenie menu śniadania;
  • wykonanie podpisów w języku francuskim;
  • kupno bądź wykonanie serwowanych dań;
  • zaproszenie kolegów i członków jury oraz całej społeczności szkolnej;
  • przygotowania do wypowiedzi ustnej – powtarzanie dialogów, konstrukcji językowych.

Prezentacja stanowisk

Przygotowania do prezentacji stanowisk rozpoczęły się w naszej szkole 1 kwietnia 2011 r., o godzinie 12.00. Towarzyszył im francuski walczyk oraz nawoływania kelnerów zachęcających do degustacji. Każdy zespół po kolei prezentował przed członkami jury swoje stoisko, a następnie częstował zaproszonych gości przygotowanymi przysmakami. Jury obradowało, często burzliwie. Obok ciekawych prezentacji, inspirowanych kulturą francuską, byli również oryginalnie przebrani uczniowie, śmieszne skecze czy śpiewanie francuskich piosenek – wszystko to budowało wyjątkową i wzniosłą atmosferę. Nagrodę publiczności przyznali uczniowie klasy szóstej, którzy rok wcześniej przygotowywali podobne śniadanie.

Monitorowanie i ewaluacja projketu

Obok wielu innych realizowanych przez naszą szkołę projektów Śniadanie francuskie przygotowujemy cyklicznie od 2006 r. Mając sześcioletnie doświadczenie, zarówno pod względem monitoringu, jak i ewaluacji, postanowiliśmy zaprezentować Państwu właśnie ten projekt. Przeprowadzana przez nas analiza ankiet i kart obserwacji ucznia podczas jego pracy w grupie pokazuje, że stopień przydatności i skuteczności podejmowanych działań zawsze jest oceniany przez uczniów i rodziców bardzo wysoko. Powyżej 98 proc. odpowiedzi na trzy poniższe pytania jest twierdzących, natomiast na pytanie ostatnie – 100 proc. odpowiedzi negatywnych.

Pytania monitoringu długotrwałego:

  • Czy podejmowane działania prowadzą do zaplanowanego rezultatu?
  • Czy osiągane rezultaty prowadzą do osiągania celów projektu?
  • Czy projekt przebiega zgodnie z założeniami?
  • Czy założenia tego działania wymagają przeformułowania?

Karty ewaluacji pozwalają stwierdzić, że uczniowie bardzo lubią pracować metodą projektów i że jest to sposób, który najlepiej wspomaga naukę języka francuskiego, rozwijając wiarę uczniów we własne możliwości i umiejętności.

Bardzo dziękuję pani dyrektor Mirosławie Marciniak za nieustające wsparcie i pełne zaufanie oraz Ambasadzie Francji w Polsce, która rokrocznie hojnie obdarowuje naszą szkołę.