Języki obce w niezawodowym uczeniu się dorosłych

Numer JOwS: 
str. 66

Program Grundtvig jest najmniejszym z czterech sektorowych programów edukacyjnych w siedmioletnim programie „Uczenie się przez całe życie” (2007-2013), ale to w nim – dotyczącym ogólnej edukacji osób dorosłych, mamy do czynienia z największą różnorodnością beneficjentów, zarówno pod względem typów organizacji, jak i wieku grup docelowych dorosłych słuchaczy.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Działania dofinansowywane w programie Grundtvig dotyczą osób dorosłych, a zatem zdecydowanej większości społeczeństwa. Jednak ponieważ program obejmuje tylko niezawodowe uczenie się dorosłych, uprawnione do dofinansowania są przede wszystkim te działania, których celem jest rozwijanie kompetencji kluczowych, w tym najczęściej kompetencji porozumiewania się w językach obcych.

Wynika to zarówno stąd, że zagadnienia związane z uczeniem się języków obcych bardzo często są wybierane jako wiodący temat projektu, warsztatu czy wyjazdu szkoleniowego, jak i z tego, że znajomość języków obcych jest oczywistym i niezbędnym warunkiem realizacji każdego dofinansowywanego działania – współpracy międzynarodowej. Prawie wszyscy beneficjenci wymieniają poprawę kompetencji językowych i pogłębienie poczucia bycia obywatelem Europy jako jeden z najważniejszych rezultatów swoich działań w programie Grundtvig.

To, co dodatkowo wyróżnia program Grundtvig to fakt, że współpraca europejska w obszarze uczenia się dorosłych dotyczy przede wszystkim tych słuchaczy, którzy wymagają szczególnego wsparcia. Dla nich najczęściej tworzona jest oferta edukacyjna, w tym alternatywne, pozaszkolne ścieżki edukacji. Program z założenia ma pomóc w rozwiązywaniu problemów starzejącego się społeczeństwa europejskiego. Do celów programu, oprócz poprawy współpracy europejskiej w obszarze niezawodowej edukacji dorosłych, wymiany doświadczeń i tworzenia innowacyjnej oferty edukacyjnej, należy zwiększenie liczby edukacyjnych wyjazdów do innych krajów Europy – zarówno kadry, jak i dorosłych słuchaczy.

O fundusze z programu Grundtvig mogą ubiegać się ogólnokształcące szkoły średnie dla dorosłych, Uniwersytety Trzeciego Wieku, Uniwersytety Ludowe i Otwarte, stowarzyszenia, fundacje i inne organizacje prowadzące działalność edukacyjną na rzecz osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub mniejszymi szansami na dostęp do edukacji, takich jak np. niepełnosprawni, rodziny dysfunkcyjne, osoby starsze, mieszkańcy terenów wiejskich, migranci, osoby bez średniego wykształcenia i inne osoby zagrożone wykluczeniem społecznym.

W programie Grundtvig biorą też udział zakłady karne, centra popularnonaukowe i placówki kultury, w tym najczęściej biblioteki, domy kultury, muzea – o ile prowadzą niezawodową edukację dorosłych. Uprawnione są również urzędy, władze samorządowe i inne instytucje publiczne, do zadań których należy prowadzenie, organizowanie lub nadzorowanie niezawodowej edukacji dorosłych.

Cele programu Grundtvig realizowane są w ramach dziesięciu akcji, z czego aż siedem, tzw. zdecentralizowanych, obsługuje Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji – Narodowa Agencja Programu „Uczenie się przez całe życie”, a trzy – Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego w Brukseli.

Poniżej znajdą Państwo podstawowe informacje na temat poszczególnych akcji zdecentralizowanych i obecności w nich zagadnienia nauki języków obcych. Dwie pierwsze to projekty partnerskie i ich celem jest dwuletnia międzynarodowa współpraca organizacji partnerskich, przy aktywnym zaangażowaniu dorosłych słuchaczy, zarówno w działania krajowe, jak i wyjazdy zagraniczne.

Z kolei Warsztaty Grundtviga umożliwiają zarówno organizację krótkich wydarzeń edukacyjnych dla dorosłych słuchaczy z zagranicy w Polsce, jak i udział polskich słuchaczy w zagranicznych wyjazdach edukacyjnych. Poza tym program obejmuje cztery akcje, dzięki którym kadra organizacji prowadzących uczenie się dorosłych może korzystać z indywidualnych wyjazdów zagranicznych na szkolenia lub spotkania służące opracowywaniu przyszłych projektów i nawiązaniu współpracy międzynarodowej.

W każdej z wymienionych akcji przewiduje się przygotowanie językowe, zarówno kadry, jak i dorosłych słuchaczy. Przed wyjazdem zagranicznym – a w przypadku projektów podczas trwania całego przedsięwzięcia – zarówno kadra, jak i słuchacze mogą korzystać z dofinansowania nauki języka obcego Dodatkowo, wiele projektów, warsztatów i mobilności dotyczy właśnie tematu uczenia się języków obcych przez osoby dorosłe.

Poniżej przedstawiam krótką charakterystykę oferty programu Grundtvig w kontekście nauki języków obcych.

Projekty Partnerskie Grundtviga

Są to dwuletnie projekty wielostronnej współpracy europejskiej na stosunkowo niewielką skalę, których głównym celem jest wymiana doświadczeń dotyczących edukacji dorosłych. Inicjatywy tego typu służą zwykle tworzeniu atrakcyjnej oferty edukacyjnej, rozwijaniu kompetencji kluczowych u dorosłych (np. nauki języków obcych, wykorzystaniu nowoczesnych technologii komunikacyjno-informacyjnych – TIK, kompetencji obywatelskich) oraz motywowaniu słuchaczy do dalszego uczenia się – zwłaszcza tych, którzy nie ukończyli szkoły lub z innych powodów są zagrożeni wykluczeniem społecznym. Projekty dotyczą również: zagadnień międzykulturowych, walki z ksenofobią i nietolerancją, edukacji rodziców, uczenia się osób w starszym wieku, specjalnych potrzeb edukacyjnych osób niepełnosprawnych, edukacji prozdrowotnej, konsumenckiej oraz prowadzonej w zakładach karnych, a także oferty edukacyjnej dla dorosłych na terenach wiejskich, sztuki, muzyki i kultury.

W inicjatywach tych bardzo ważne jest aktywne zaangażowanie dorosłych słuchaczy we wszelkie działania, w tym w przygotowanie materiałów dydaktycznych i innych produktów, oraz w wyjazdy do organizacji partnerskich.

Bardzo ciekawymi przykładami projektów dotyczących nauki języków obcych są przedsięwzięcia realizowane przez szkołę przywięzienną w Płocku, koordynowane przez nauczyciela języka angielskiego Huberta Skrzyńskiego. Dzięki tym inicjatywom osadzeni mogą nie tylko uczyć się języka obcego i współtworzyć materiały dydaktyczne, ale też poznawać kulturę krajów partnerskich i mieć kontakty z odwiedzającymi zagranicznymi gośćmi. Niektórzy słuchacze, dzięki udziałowi w projekcie, zdali egzamin językowy i otrzymali certyfikat poświadczający uzyskane kompetencje.

Niezależnie od grupy docelowej słuchaczy każdy dwuletni projekt przynosi bardzo znaczącą poprawę znajomości i praktycznego wykorzystania języka obcego. Przedstawiciele kadry i słuchacze szybko przypominają sobie zapomniany przez lata nieużywania język obcy lub uczą się go od podstaw. Pomocne w nabywaniu płynności językowej jest pokonywanie własnych obaw poprzez obserwacje, że dokładnie z takimi samymi trudnościami językowymi zmagają się koledzy z krajów partnerskich.