KONKURS: Mały uczeń jest zdolny językowo! Wspieram, rozwijam i kształtuję jego zdolności

Numer JOwS: 
str. 139

W 2011 r. Ośrodek Rozwoju Edukacji, wydawca czasopisma „Języki Obce w Szkole” w latach 2000-2011, przeprowadził po raz 44. konkurs na najlepszy artykuł dotyczący kształcenia językowego.

Autorzy mieli do wyboru dwa tematy: edukację językową małych dzieci lub ocenę wpływu Europejskiego Sytemu Opisu Kształcenia Językowego na nauczanie języka obcego w szkole. Jury konkursowe nagrodziło trzy teksty dotyczące pierwszego z zaproponowanych tematów. Nowa redakcja prezentuje nagrodzone artykuły oraz sylwetki laureatów.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Pewna mała uczennica uwielbiała zajęcia plastyki. Pewnego dnia nauczycielka zapytała: „Co rysujesz?”. „Rysuję Boga” – odpowiedziała dziewczynka. „Ale nikt nie wie, jak Bóg wygląda” – powiedziała zdziwiona nauczycielka. „Będą wiedzieć już za minutę” – wyszeptała dziewczynka (Robinson 2006).

Mały uczeń jest nadzwyczajnie kreatywny i niesamowicie zdolny językowo. Z małym uczniem można góry przenosić, ale by go wspierać, rozwijać i kształtować, trzeba samemu wspiąć się na wyżyny kreatywności. Dlatego zdecydowałem się przygotować autorski kurs języka angielskiego dla dzieci pt. Gotowanie po angielsku (Learning through cooking). Do przygotowania tego projektu zmotywowała mnie opinia autorytetu w dziedzinie metodyki nauczania języków obcych np. Hanny Komorowskiej, która stwierdziła, że „Być dobrym nauczycielem oznacza nie nudzić siebie i innych. Czas spędzony w pracy, dodajmy w szkole, w klasie może i powinien być czasem spędzonym interesująco” (Komorowska 2001:198).

Projekt, który przedstawiam to semestralny kurs języka angielskiego skierowany do dzieci w wieku 4-6 lat, obejmujący 20 godzin lekcyjnych, odbywający się raz w tygodniu. W niniejszym opracowaniu projekt ten będę nazywał kursem. Jak jego nazwa wskazuje, kurs związany jest z gotowaniem; dodatkowo w realizacji projektu pomogły innowacyjne rozwiązania takie jak: metoda odomo, Europejskie Portfolio Językowe, platforma e-learningowa www.cleverkid.pl, do których będę się odwoływał w poniższym opisie. Kurs został przeprowadzony przez szkołę języka angielskiego ENGLISH 4U w miesiącach luty – czerwiec 2011 r. i zakończył się występem teatralnym.

Cele projektu

Określenie i wyznaczenie konkretnych celów wydaje się kluczowe w rozwijaniu i kształtowaniu zdolności małego ucznia. Przygotowując semestralny kurs dla dzieci w wieku 4-6 lat, zaplanowałem realizację kilku celów, które podzielę na ogólne i dydaktyczne oraz dotyczące dzieci, a także ich rodziców, którzy – moim zdaniem – powinni odgrywać ważną rolę we wspieraniu swoich pociech w nauce języka obcego.

Zacznijmy od ogólnych celów dotyczących kształcenia dzieci. Mimo że kurs jest realizowany przez prywatną szkołę językową, wziąłem pod uwagę główne założenie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, którym jest „wspomaganie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka zgodnie z jego wrodzonym potencjałem i możliwościami rozwojowymi w relacjach ze środowiskiem społeczno-kulturowym i przyrodniczym” (Podstawa 2007). Uwzględniając podstawę programową, nauczyciel języka obcego powinien realizować zadania w ramach następujących obszarów edukacyjnych: poznawanie oraz rozumienie siebie i świata (w moim kursie poprzez produkty żywnościowe, pracowanie z portfolio językowym), nabywanie umiejętności przez działanie (przyrządzanie potraw), odnajdywanie swojego miejsca w grupie i wspólnocie (wspólne posiłki, teatr), budowanie systemu wartości. Ponadto ogólnym celem zajęć językowych dla dzieci jest rozwijanie ich wielorakich inteligencji, a zaprojektowany przeze mnie kurs gotowania po angielsku przyczynia się w szczególności do rozwoju inteligencji językowej przez uwrażliwienie na dźwięki języka angielskiego (zajęcia prowadzone są wyłącznie w po angielsku; nauczyciel bierze aktywny udział w tych zajęciach, przyrządzając potrawy razem z dziećmi), inteligencji muzycznej poprzez kojarzenie języka z melodią (piosenki), inteligencji kinestetycznej poprzez pracę całym ciałem (nakrywanie stołu, krojenie, jedzenie), inteligencji przestrzenno-wzorkowej poprzez różne gry ćwiczące spostrzegawczość (np. Memory, What’s missing) oraz inteligencji interpersonalnej poprzez uczestniczenie w zajęciach teatralnych.

Kolejnym celem nietypowego kursu gotowania jest zmotywowanie dziecka do nauki języka angielskiego poprzez stworzenie kontekstu nauki przypominającego bardziej domową kuchnię niż szarą salę lekcyjną. Jak wiadomo, najmłodsze dzieci uwielbiają naśladować rodziców (również w kuchni), a tworzenie własnych potraw, których efekt końcowy jest widoczny na talerzu, dodatkowo motywuje je do działania. Warunki te mogą przyczynić się również do zwiększenia poczucia bezpieczeństwa tak istotnego dla małych dzieci, a całkowite zaangażowanie w wykonywanie czynności takich jak: mycie, krojenie, obieranie, mieszanie składników sprawia, że dziecko zupełnie zapomina, iż uczestniczy w lekcji języka obcego. Jeśli chodzi o motywację, to dużą rolę odgrywa umiejętne zastosowanie europejskiego odomoee językowego, które umożliwia dziecku dostrzeżenie postępów w nauce, zwiększa wiarę we własne możliwości, podnosi samoocenę, rozwija samodzielność i uczy odpowiedzialności za własne działania.

Kurs gotowania to również realizacja celów wychowawczych tak istotnych w każdym działaniu edukacyjnym. Jednym z najważniejszych celów wychowawczych jest kształtowanie umiejętności pracy w grupie, współdziałania w celu osiągnięcia sukcesu, pomaganie innym (wspólne gotowanie, teatr). Niemniej ważne jest rozbudzanie od najmłodszych lat wrażliwości na sztukę poprzez aktywne uczestnictwo w formach teatralnych.

Przejdźmy do kolejnych celów dydaktycznych, których ogólne kryteria zakładają np.: oswojenie dzieci z brzmieniem języka obcego (nauczyciel używa wyłącznie nauczanego języka), rozwijanie umiejętności szybkiego reagowania na bodźce językowe (techniki TPR – „Bring me a odo, please”; ”Cut the carrot into pieces”), nauczenie poprawnej wymowy i intonacji oraz nauczenie słów i zwrotów związanych z życiem codziennym. Podstawowym celem mierzalnym jest możliwość weryfikacji postępu w Europejskim Portfolio Językowym (wersja dostosowana do potrzeb kursu) przez dziecko, rodzica lub nauczyciela. Mogą oni po każdych zajęciach określić, czy uczeń rozumie poszczególne polecenie (np. „Bring me the odo, please”), potrafi nazwać produkty żywnościowe (owoce, warzywa), recytować swoją rolę (teatr), zaśpiewać piosenkę.

Oprócz wyżej wymienionych celów dotyczących dzieci biorących udział w kursie pomyślałem również o celach związanych z edukacją rodziców. Metoda odomo umożliwiła uświadomienie rodzicom, jak ważną rolę spełniają w procesie edukacji swoich dzieci. Dzięki odomo mogą oni w prosty sposób wspierać naukę języka obcego swoich dzieci. W czasie krótkiego szkolenia przećwiczone zostały podstawowe i często używane przez dzieci struktury językowe umożliwiające przeprowadzenie odomoeersacji w domu według założeń metody odomo. Moim celem było również zwrócenie uwagi rodziców na fakt, że nie muszą być filologami, aby wspierać dzieci w naturalnej nauce języka angielskiego, która z pewnością jest bardziej efektywna niż np. odpytywanie dziecka ze słówek, które pojawiły się na zajęciach.

Jeśli chodzi o opanowanie słownictwa, to jednym z celów kursu było promowanie wykorzystywania nowoczesnych technologii w nauce języka (e-learning).