Kursy języka polskiego na uczelni technicznej?

Numer JOwS: 
str. 99

Studium Języków Obcych Politechniki Białostockiej od kilku lat zajmuje się nauczaniem języka polskiego jako obcego. Naszymi słuchaczami byli w przeważającej większości studenci Erasmusa, od których nasza przygoda z językiem polskim się rozpoczęła, a obecnie są nimi studenci programu Erasmus+. Dwukrotnie organizowałyśmy intensywne kursy języka polskiego EILC (Erasmus Intensive Language Courses). Prowadzimy semestralne zajęcia dla obcokrajowców, a od nowego roku akademickiego rozszerzamy ofertę m.in. o kursy na poziomie średniozaawansowanym (B1-B2). Mamy już pewne sukcesy i sporo inspirujących doświadczeń.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Naszym największym, jak dotąd, sukcesem okazały się wakacyjne kursy EILC, prowadzone dzięki dofinansowaniu z programu Erasmus, które zorganizowałyśmy w latach 2012/13 i 2013/14. Projekt EILC Politechniki, notabene jedyna tego rodzaju inicjatywa w regionie północno-wschodniej Polski, miał być przede wszystkim odpowiedzią na potrzeby zagranicznych studentów przyjeżdżających na naszą uczelnię w ramach programu Erasmus. Uznałyśmy też, że może to być dodatkowy atrakcyjny element pracy Studium Języków Obcych, ponieważ nauczanie języka polskiego jako obcego doskonale wpisuje się w zakres naszej działalności. Na Politechnice Białostockiej studiuje rocznie ok. 280 obcokrajowców, dlaczego więc nie wyjść im naprzeciw i nie zapewnić solidnej dawki języka polskiego na dobry początek?

Nasze zainteresowanie nauczaniem języka ojczystego zaczęło się kilka lat temu. Pojawiło się jako alternatywa dla codziennej, trochę już rutynowej pracy wykładowczyń języka angielskiego. Potrzebowałyśmy nowych wyzwań, szerszej przestrzeni działania. Z branżą edukacyjną jesteśmy związane od lat, od dawna też mamy do czynienia ze studentami Erasmusa, ponieważ co roku uczestniczą oni w lektoratach oraz krótkich kursach polskiego. Naturalną koleją rzeczy było więc zorganizowanie wakacyjnych intensywnych kursów naszego języka.

Program

Podczas czterotygodniowych kursów EILC na Politechnice Białostockiej studenci z różnych krajów Europy uczyli się podstaw języka polskiego, a także poznawali naszą kulturę, historię, obyczaje. Był to też dobry czas, żeby zaaklimatyzować się w Polsce, poznać nasz kraj nie tylko z perspektywy uczelnianej, lecz także kulturalno-rozrywkowo-krajoznawczej. Nasi studenci Erasmusa otrzymali blisko stugodzinną dawkę różnego rodzaju zajęć, które obejmowały lekcje polskiego z wykorzystaniem platformy e-learningowej, ćwiczenia konwersacyjne i laboratoria, gry miejskie oraz wykłady (w języku angielskim) na tematy kulturalne, historyczne i społeczno-gospodarcze. W godzinach popołudniowych, mimo pewnych oznak zmęczenia intensywną nauką, studenci z ochotą uczestniczyli w warsztatach tematycznych. Próbowali swych sił na warsztatach artystycznych: garncarskich w Białostockim Muzeum Wsi oraz pisania ikon w Muzeum Ikon w Supraślu. Na warsztatach filmowych poznali historię polskiego kina w pigułce i oglądali filmy polskie z angielskimi napisami. Wytrwale ćwiczyli na parkiecie – ucząc się tradycyjnych tańców polskich (poloneza, oberka, tańca podlaskiego), jak również w kuchni – zdobywając kulinarne szlify pod fachowym okiem specjalistki od pierogów. Wszystko to miało na celu przybliżenie studentom elementów polskiej kultury, zwyczajów i życia codziennego.

Program kulturalno-krajoznawczy został opracowany tak, aby pokazać naszym słuchaczom wielokulturowość Podlasia oraz piękno przyrody tego regionu. Trasy wycieczek i pieszych wędrówek odsłaniały elementy kultur mniejszości narodowych od stuleci zamieszkujących nasze tereny. Studenci zwiedzili cerkwie prawosławne w regionie, odwiedzili meczet, mizar (cmentarz) i jurtę tatarską w Kruszynianach, w Tykocinie poznali historię podlaskich Żydów. Podczas spacerów po mieście obejrzeli również najciekawsze atrakcje turystyczne Białegostoku. W Puszczy Białowieskiej stanęli oko w oko z żubrami oraz wytężali siły, żeby wprawić w ruch drezyny. Z kolei w Narwiańskim Parku Narodowym przeprawiali się tratwami przez rzekę Narew. Próbowali też specjałów kuchni regionalnej, takich jak pierogi, kartacze, babka ziemniaczana czy kołduny. To właśnie wielokulturowość naszego regionu okazała się wielkim atutem, a pomysł stopniowego odkrywania kulturowych osobliwości przyczynił się ogromnie do sukcesu naszego projektu.

Metodyka

Zajęcia z języka polskiego jako obcego prowadzimy metodą komunikacyjną, która pozwala w możliwie krótkim czasie rozwinąć umiejętność skutecznego porozumiewania się w sytuacjach codziennych. Uczymy żywego języka, stawiamy na komunikację i funkcjonalność, a więc stosowanie: form grzecznościowych, wyrażeń potocznych, skrótów, powiedzonek i idiomów, ćwiczenie rejestru formalnego i nieformalnego. Oprócz pracy z podręcznikiem, wykorzystujemy autentyczne materiały: ogłoszenia, reklamy, e-maile, jak również materiały audio i wideo, pokazy, prezentacje oraz platformę e-learningową. Podstawową stosowaną techniką jest praca w parach i grupach, tak żeby studenci jak najczęściej rozmawiali ze sobą i z lektorem. Ćwiczymy dialogi według określonego wzoru, odgrywamy scenki, odgadujemy znaczenie słów i wyrażeń z wykorzystaniem internacjonalizmów itd.

Intensywne kursy prowadzone w kraju, w którym używa się danego języka, mają tę dodatkową przewagę, że uczący się słyszą ten język dookoła, gdziekolwiek się znajdują, a nie tylko w sali lekcyjnej. Metoda total immersion (całkowitego zanurzenia) daje znakomite rezultaty, zwłaszcza jeśli świadomie wykorzystuje się sprzyjające okoliczności. Podczas projektów EILC nie szczędziliśmy zadań specjalnych, podczas których nasi słuchacze musieli weryfikować swoje świeżo nabyte umiejętności komunikacyjne w restauracjach, sklepach, na przystankach, w klubach i podczas gry miejskiej.

Staraliśmy się nauczać wyłącznie przy użyciu języka polskiego, co sprzyja szybszemu uczeniu się. Mimo dużych chęci i świadomości korzyści z tego płynących, nie do końca nam się to udawało. Zwłaszcza, że wszyscy lektorzy są jednocześnie anglistami i traktują w sposób naturalny język angielski jako medium komunikacji. Efektywność porozumiewania się i jasność przekazywanych komunikatów spowodowały przesunięcie środka ciężkości na język wspólny, ale nie miało to dużego wpływu na realizację programu nauczania ani na rezultaty, czyli opanowanie podstaw języka polskiego i nabycie umiejętności komunikacyjnych na poziomie A1.

Kurs zakończył się egzaminem pisemnym i ustnym, który prawie wszyscy zdali znakomicie. Nasi słuchacze popisywali się jednak zdobytymi umiejętnościami nie tylko na sprawdzianach. Kilkakrotnie zdarzało im się wypowiadać przed mikrofonami lokalnego radia i kamerami telewizyjnymi. Trzeba przyznać, że mimo tak krótkiego kursu, postępy niektórych studentów były zaskakujące dla nas samych.