Mali kuratorzy – międzyprzedmiotowy projekt edukacyjny wspierający wielojęzyczność

Numer JOwS: 
str. 114

Kim jest kurator? Czym się zajmuje? Jak powstaje wystawa? – na te i podobne pytania dzieci szukały odpowiedzi podczas warsztatów i wystawy zamykającej projekt. Uczniowie poznali nie tylko dzieła wybitnych malarzy z pięciu krajów europejskich, ale zostali również wprowadzeni w język i kulturę poszczególnych państw. Mogli wybierać pomiędzy językiem bułgarskim, rumuńskim, niemieckim, portugalskim i słowackim. Uczniowie sami dokonali wyboru obrazów, oprawili je według własnego projektu, napisali krótkie teksty kuratorskie i współdecydowali o kształcie wystawy.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Projekt był skierowany do 50 dzieci w wieku 8-10 lat z Warszawy oraz do ich rodziców. Warsztaty składały się z części teoretycznej i językowej. Zajęcia odbywały się przez trzy weekendy i zakończył je wernisaż prac dzieci, które występowały w roli kuratorów. Na wystawę zaproszeni zostali także dorośli.

Pierwsze spotkanie poświęcono przedstawieniu uczestnikom celu i planu projektu. W czasie krótkiej rozmowy dzieci poznały zadania, jakie stoją przed kuratorem wystawy. Dowiedziały się także, jak powstaje ekspozycja. Druga część warsztatu dotyczyła kraju, którym zajmowała się dana grupa.

Kolejnym etapem projektu były zajęcia prowadzone przez lektorów języków obcych. Warsztat ten miał na celu zaznajomienie uczestników z podstawową leksyką w języku obcym, ze szczególnym uwzględnieniem nazw kolorów i kształtów, a także nazw charakterystycznych zjawisk w sztuce narodowej. Każdy lektor odniósł się do innej epoki historycznej i korzystał z różnych pomocy dydaktycznych oraz materiałów plastycznych. Poznane słownictwo zostało wykorzystane przy tworzeniu przez dzieci tekstów kuratorskich na wystawę.

Umieszczenie zajęć z podstaw języka obcego w szerszym kontekście projektu poświęconego przygotowaniu wystawy prac plastycznych sprawiło, że dzieci nie odbierały spotkań z lektorami jako standardowej, szkolnej lekcji języka obcego. Zaangażowanie i innowacyjne podejście lektorów spowodowały, że większość uczniów te właśnie zajęcia uznała za najbardziej atrakcyjne.

Podczas trzeciego spotkania dzieci obejrzały zestaw dzieł sztuki wybranych przez prowadzącą. W trakcie dyskusji wyłoniły najlepsze, ich zdaniem, prace. Uczestnicy brali pod uwagę koncepcję całej wystawy i spójność dokonywanych wyborów (format dzieła, jego tematykę, epokę). Druga część zajęć została poświęcona tworzeniu własnych dzieł sztuki, zainspirowanych wybranym nurtem w sztuce narodowej.

Dzieci pozostały do końca projektu jego aktywnymi uczestnikami. Decydowały o sposobie i miejscu ekspozycji wybranych prac. Wernisaż nosił znamiona profesjonalnego wydarzenia artystycznego. Uczniowie udzielali wywiadów obecnym na wernisażu dziennikarzom telewizyjnym i radiowym.

Cele projektu

Jednym z założeń projektu była jego interdyscyplinarność. Warsztaty zawierały elementy wiedzy z obszarów historii, geografii i historii sztuki. Dzięki udziałowi lektorów języków obcych szczególnie wyeksponowany został element językowy i podkreślona rola znajomości języków obcych we współczesnej Europie. Dodatkową wartością przedsięwzięcia okazał się jego wymiar integracyjny i społeczny. Zajęcia stały się pretekstem do dyskusji z dziećmi na temat stereotypów i wyobrażeń związanych z przedstawicielami poszczególnych narodowości. Bardzo istotny okazał się udział w projekcie rodzimych użytkowników języka.

Projekt miał również za zadanie przybliżyć uczniom dziedzictwo kulturowe wybranych krajów europejskich, zainteresować ich nauką języków obcych, zapoznać dzieci z rolą kuratora, a przez to nauczyć je, że są zarówno odbiorcami, jak i współtwórcami kultury europejskiej. Poprzez udział w nim dzieci poznały także narzędzia do samodzielnej interpretacji sztuki.

Warto podkreślić, że uczniowie uczestniczący w przedsięwzięciu byli bardzo zaangażowani we wszystkie działania. Wykazali się dużą kreatywnością i chęcią współpracy.

Pozaszkolne miejsca nauki

Projekt, wystawa oraz wernisaż zostały zrealizowane nie w szkole, ale w Towarzystwie Inicjatyw Twórczych „ę”. Z doświadczeń organizatorów wynika, że pozaszkolne miejsca nauki odgrywają szczególnie ważną rolę edukacyjną. Istotne znaczenie ma fakt, że uczniowie, opuszczając budynek szkoły, mogą równocześnie uwolnić się od przypisanej im roli i w odmienny sposób zdobyć teoretyczną i praktyczną wiedzę oraz nowe kompetencje. W pozaszkolnych miejscach nauki dzieci dodatkowo uczą się zachowań społecznych i mogą sprawdzić się w realnych sytuacjach.

Warto tego rodzaju innowacyjne rozwiązania wprowadzać małymi krokami: w szkole, w ramach realizowanego projektu, nauczyciele języka i przedmiotu rozpoczynają edukację uczniów na lekcjach, a dopiero w następnej kolejności projekt może zostać rozszerzony o nowe elementy i można go kontynuować poza szkołą.

Rodzice – nowa grupa docelowa

Projekt Mali kuratorzy był skierowany do dwóch grup docelowych: uczniów szkół podstawowych i ich rodziców. Nauczyciele nie uczestniczyli w działaniach projektowych.

Podczas realizacji projektu rodzice zostali świadomie włączeni w proces edukacyjny: pomagali w realizacji zadań podczas warsztatów i w przygotowaniach do wernisażu. Jednym z celów przedsięwzięcia było uświadomienie rodzicom, że mają duży wpływ na edukację swoich dzieci i że mogą je aktywnie wspierać w nauce języków obcych.

Metoda pracy z projektem – moduły CLIL

Projekt Mali kuratorzy jest opracowany na podstawie koncepcji zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego (CLIL), wspierając w pierwszej kolejności wielojęzyczność i wielokulturowość w Europie. Bazuje na współpracy lektorów poszczególnych języków i historyka sztuki. Ten model można łatwo przenieść na grunt szkolny. Warunkiem jest istnienie odpowiedniej platformy współpracy między nauczycielami języków obcych i nauczycielami przedmiotów (np. plastyka).

Projekty CLIL w formie modułów mają za zadanie zwiększyć motywację uczniów i nauczycieli. Istotną rolę odgrywa tutaj współpraca wszystkich zaangażowanych osób, które muszą zostać uwrażliwione na wiele kwestii, jakie mogą się pojawić podczas realizacji działań projektowych. Dopiero wtedy wszyscy będą mogli w pełni skorzystać z dodatkowych korzyści płynących z działań edukacyjnych w ramach projektów CLIL.

Podczas warsztatów został nakręcony film, który można obejrzeć na stronie projektu.

Organizatorami przedsięwzięcia są Komisja Europejska – Przedstawicielstwo w Polsce, Goethe-Institut, Bułgarski Instytut Kultury, Rumuński Instytut Kultury, Instytut Camõesa oraz Słowacki Instytut Kultury. Projekt otrzymał wsparcie Teatru Ochoty oraz Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę”.

Więcej na temat tego i innych projektów CLIL Goethe-Institut zob. M. Olpińska, L. Bertelle (red.) Zweisprachigkeit und bilingualer Unterrricht, Peter Lang, (w druku). Autorka wykorzystała w artykule informacje zawarte w ewaluacji projektu Mali kuratorzy autorstwa Marty Bacewicz.