Nauczanie języków specjalistycznych wczoraj i dziś

Numer JOwS: 
str. 75
Zdjęcie ze zbiorów projektu "Work of Art" organizowanego w ramach programu Leonardo da Vinci.

Porównując nauczanie języków specjalistycznych w przeszłości i dziś, można zaobserwować wiele zmian. Przeobrażenia te są wynikiem nie tylko nowych idei i teorii pojawiających się w językoznawstwie i glottodydaktyce, ale są również rezultatem postępu, rozwoju techniki czy też – najogólniej mówiąc – globalizacji.

Oprócz korzyści językowych, stosowanie form zadaniowych przynosi również profity innego rodzaju, a mianowicie ich zasadniczym walorem jest to, że rozwijają umiejętność podejmowania decyzji i przyczyniają się do lepszego radzenia sobie w różnych sytuacjach zawodowych. Wpływają również pozytywnie na zmysł kooperacyjny, kreatywność, samodzielność i myślenie alternatywne (Zhao 2003:259), czyli te cechy, które na pewno przydają się w życiu zawodowym.

Obok zadaniowości wyraźną tendencją w dydaktyce języków obcych jest dziś nauczanie przez treść (CLIL – Content and Language Integrated Learning), które polega na integracji poszczególnych treści z celami nauczania języka. Najważniejszą kwestią w koncepcji nauczania przez treść jest wykorzystanie drugiego języka do zdobywania wiedzy, a przy okazji rozwijanie samych umiejętności językowych. Eliminuje się tu tradycyjny podział na zajęcia językowe i inne przedmioty (w SGH studenci studiów licencjackich mogą wybrać po ukończeniu lektoratu z języka obcego tzw. zajęcia specjalizacyjne dotyczące np. etykiety w biznesie, w ramach których nie tylko pogłębiają znajomość języka obcego, ale przede wszystkim zdobywają wiedzę w danym zakresie). Język i treść są nierozerwalnie związane. Treść wykorzystywana jest też jako kryterium doboru materiału nauczania, często tu wykorzystuje się materiały autentyczne a formy językowe nie stoją w centrum uwagi. W procesie nauczania języka nie chodzi o to, by do form językowych dobudowywać kontekst, ale raczej nauczać tych form w kolejności wynikającej z kryterium treści i poprzez te treści. Zaletą nauczania przez treść jest skorelowanie materiału nauczania z potrzebami i zainteresowaniami uczących się tak, aby prezentowane treści były dla studenta istotne, a tym samym motywujące i odwołujące się do jego dotychczasowej wiedzy. Materiały dydaktyczne wyselekcjonowane z uwagi na kryterium treści zawierają dłuższe jednostki dyskursu i teksty autentyczne. Większa ilość materiału na dany temat sprzyja powstawaniu w umyśle uczącego się rozlicznych, zhierarchizowanych powiązań, siatek i podsystemów pojęć i sądów. Tak bogato prezentowana wiedza wspiera procesy semantyzacji w trakcie czytania kolejnych tekstów i daje uczącemu się poczucie orientacji i szansę dobrego radzenia sobie z wyzwaniami dydaktycznymi (Dakowska 2007:124-127). Koncepcja nauczania przez treść jest cennym uzupełnieniem współczesnych rozwiązań dydaktycznych poprzez to, że stanowi antidotum na ubóstwo treści w nauczaniu języków obcych.

Reasumując, należy stwierdzić, że współcześnie nauczanie języków specjalistycznych różni się znacznie od tego sprzed lat. Obecnie cele i treści nauczania są ukierunkowane na potrzeby uczących się i rozwój zawodowej kompetencji komunikacyjnej. Najważniejsza jest efektywność nauczania i uczenia się języków specjalistycznych. Skuteczność w tym zakresie umożliwiają: określenie językowych, tematycznych i interkulturowych treści nauczania, realizacja określonych form zadań, zastosowanie odpowiednich środków dydaktycznych w postaci materiałów autentycznych. Angażowanie tych narzędzi wspiera przede wszystkim autonomię uczącego się, przez co przejmuje on odpowiedzialność za podejmowane przez siebie decyzje w procesie uczenia się, w którym tworzy własne hipotezy i je weryfikuje, stosując przy tym strategie uczenia się i strategie komunikacji.

Bibliografia dostępna w pliku PDF