Nauczanie języka specjalistycznego na odległość na przykładzie projektu językowego ESP-T

Numer JOwS: 
str. 92

Opracowanie materiałów do nauczania języka specjalistycznego stanowi dla lektorów nie lada wyzwanie, szczególnie gdy w danej dziedzinie nie istnieją jeszcze praktycznie żadne materiały dydaktyczne. Decydując się na opracowanie takiego kursu w wersji e-learning lub blended learning, stawiamy sobie od razu bardzo ambitne zadanie, które niewątpliwie niesie ze sobą kilka dodatkowych wyzwań, choćby natury technicznej, ale jednocześnie wiele korzyści w porównaniu z tradycyjnym kursem.

Pobierz artykuł w pliku PDF

W dobie postępującej integracji europejskiej, otwierających się nowych rynków pracy i zwiększonej mobilności osób podejmujących studia lub pracę w innym kraju nikt nie kwestionuje już konieczności dostosowania programów nauczania języka obcego do potrzeb specyficznych grup zawodowych. Niestety szkolnictwo wyższe zdaje się nie nadążać z dostosowaniem treści i metod nauczania języka obcego do zmieniającej się rzeczywistości. Dla młodych ludzi wychowanych w świecie wirtualnej komunikacji i otoczonych technicznymi gadżetami zajęcia w sali lekcyjnej, wyposażonej w tablicę, kredę i ewentualnie magnetofon, zapewne kojarzą się czasem z doświadczeniem mocno oderwanym od ich codziennej rzeczywistości. Jeśli jeszcze dodatkowo nie widzą oni jasnego związku treści nauczania z wymogami językowymi, jakie stawia europejski rynek pracy, wpływa to negatywnie na ich motywację do nauki oraz zaangażowanie podczas zajęć, a tym samym na wzrost ich kompetencji językowych.

Z drugiej strony widzimy problemy, z którymi na co dzień borykają się lektorzy uczący języka specjalistycznego w tych dziedzinach, gdzie brakuje materiałów kursowych. Wymieńmy zaledwie kilka najbardziej palących kwestii: brak jasno określonych programów nauczania, jednoznacznie wskazujących, jakie kompetencje językowe powinny być treścią kształcenia; deficyt materiałów edukacyjnych, które byłyby ukierunkowane na rzeczywiste potrzeby danej specjalizacji zawodowej; oraz brak znajomości nowoczesnych narzędzi wspomagających naukę języka czy niedostatek funduszy na zakup sprzętu i oprogramowania komputerowego.

Narodziny projektu ESP-T

Opisane wcześniej dylematy towarzyszyły lektorom Jagiellońskiego Centrum Językowego w Krakowie prowadzącym lektoraty dla studentów Collegium Medicum UJ w przypadku tych specjalizacji, dla których nie zostały jeszcze opracowane żadne podręczniki kursowe (na przykład na takich kierunkach, jak fizjoterapia, ratownictwo medyczne czy położnictwo). Choć wydawać by się mogło, że przy stosunkowo dużej liczbie podręczników do nauki ogólnego języka medycznego nie powinno być trudności z zaadaptowaniem treści nauczania dla tych grup studentów, to jednak poza pewnymi ogólnymi tematami jak słownictwo z zakresu anatomii czy umiejętność przeprowadzenia wywiadu z pacjentem, kompetencje tych poszczególnych specjalizacji bardzo się od siebie różnią.

Jako że fizjoterapia jest kierunkiem stosunkowo nowym na naszej uczelni, deficyt materiałów oraz brak doświadczenia w nauczaniu tej specjalizacji były bardzo odczuwalne. Narodził się pomysł, aby rozwiązania tego problemu poszukać w ramach współpracy międzynarodowej i przy wsparciu funduszy z UE. Po nawiązaniu partnerstwa z 10 instytucjami edukacyjnymi w Europie i wyborze odpowiedniego programu, z którego można byłoby otrzymać wparcie, przygotowano wniosek do programu Erasmus (Virtual Campuses) opisujący szczegółowo cały projekt, który został nazwany ESP-T, czyli English for Specific Purposes – Therapists i po akceptacji rozpoczęto prace nad jego realizacją. Punktem wyjścia realizowanego przedsięwzięcia była analiza potrzeb językowych beneficjentów projektu pod kątem zawodowym. Główni odbiorcy projektu to studenci i osoby pracujące już w zawodach terapeutycznych.

Etapy tworzenia kursu ESP-T

Praca nad realizacją projektu została podzielona na następujące etapy:

  • zapewnienie zasobów ludzkich i finansowych koniecznych do realizacji projektu (opracowanie budżetu i pozyskanie środków na realizację inicjatywy ze środków unijnych w ramach programu „Uczenie się przez całe życie” – Erasmus);
  • wybór platformy LMS (Learning Management System), czyli platformy e-learningowej, która pozwala na umieszczanie kursów i zarządzenie całym procesem nauki w trybie zdalnym (w naszym przypadku była to darmowa platforma Moodle);
  • przeszkolenie wykładowców – zapoznanie autorów kursów, którzy byli odpowiedzialni za opracowywanie materiałów kursowych od strony merytorycznej, z technicznymi możliwościami i ograniczeniami platformy e-learningowej oraz typami ćwiczeń, jakie mogą być opracowywane;
  • przeprowadzenie analizy potrzeb językowych w grupie docelowej – na bazie tego badania ustalono cele kursu oraz jego ramowy plan;
  • zebranie i opracowanie materiałów bazowych, takich jak autentyczne teksty, nagrania audio i wideo;  
  • opracowanie materiałów dydaktycznych w oparciu o materiały bazowe, zgodnie z rezultatami analizy potrzeb językowych;
  • ocena opracowanych materiałów pod kątem poprawności językowej i merytorycznej, metodyki nauczania, możliwości implementacji technicznej oraz atrakcyjności wizualnej;
  • wdrożenie materiałów na platformę e-learningową;
  • testowanie kursów e-learningowych przez potencjalnych użytkowników;
  •  wprowadzanie koniecznych zmian.

 

Struktura kursu ESP-T

Cały kurs został podzielony na 2 moduły ogólne i 4 moduły specjalistyczne. Pierwszy moduł ogólny, zwany akademickim, koncentruje się na tych kompetencjach językowych, które są potrzebne studentom planującym podjęcie studiów, szkolenia lub udział w konferencjach w krajach anglojęzycznych. Część ta jest zbudowana na kanwie historii Nowozelandki, która przyjeżdża do Edynburga, aby rozpocząć studia na kierunku fizjoterapia. Śledząc losy bohaterki już od momentu, gdy ląduje ona na lotnisku w Edynburgu, poprzez kolejne etapy odnajdywania się w nowej dla niej rzeczywistości, koncentrujemy się na ćwiczeniu tych kompetencji językowych, które z dużym prawdopodobieństwem będą potrzebne również innym osobom znajdującym się w podobnej sytuacji. Skupiamy się nie tylko na ściśle akademickich umiejętnościach, jak rozumienie wykładów, udział w seminariach czy przygotowanie prezentacji, ale również na codziennych sytuacjach, które dla studenta są równie ważne (np. znalezienie mieszkania, zawieranie znajomości czy otwarcie konta w banku).

Druga część kursu – ogólny moduł terapeutyczny – ma służyć wprowadzeniu słownictwa specjalistycznego, ale na dosyć ogólnym poziomie. Moduł ten jest oparty na autentycznej historii pacjentki, która w wyniku wypadku została poddana hospitalizacji i długiej rehabilitacji, trwającej praktycznie do dziś. Oczywiście w naszych materiałach pacjenta gra aktor, natomiast w pozostałych rolach staraliśmy się obsadzać osoby, które rzeczywiście pracują w danym zawodzie: ratowników, lekarzy, fizjoterapeutów. Staramy się pokazać najbardziej typowe elementy leczenia pacjenta od momentu zaistnienia urazu, poprzez przyjęcie do szpitala, diagnostykę, a w szczególności rehabilitację. Chodzi nam o to, aby ćwiczyć umiejętności językowe w tych wszystkich sytuacjach, w których terapeuci mają kontakt z pacjentem.

Kolejne moduły kursu przeznaczone są dla przedstawicieli czterech różnych zawodów terapeutycznych: fizjoterapeutów, terapeutów zajęciowych, logopedów i masażystów.