Nauczanie języka włoskiego poprzez kulturę

Numer JOwS: 
str. 123

Włoski jest językiem sztuki, architektury i muzyki, zaś Włochy ze swą bogatą kulturą niezmiennie fascynują Polaków. Prezentując w niniejszym artykule własne pomysły na kursy językowe i dzieląc się doświadczeniami innych lektorów, pokazuję, jak można wprowadzać na lekcjach elementy kultury włoskiej.

Reprodukcje włoskich dzieł sztuki z powodzeniem można jednak wykorzystywać również na tradycyjnych lekcjach, w przypadku słuchaczy mniej zaawansowanych. Stanowią one niezwykle cenne urozmaicenie każdych zajęć, rozbudzając zainteresowanie słuchaczy włoską kulturą i dziedzictwem artystycznym. Nadają się one zwłaszcza do wszelkiego rodzaju ćwiczeń polegających na opisie. I tak, już z początkującymi uczniami można je wykorzystać przy okazji ćwiczenia opisu osób. Idealnie do tego celu nadają się tu La Gioconda Leonarda da Vinci czy też portrety Federica da Montefeltro i Battisty Sforzy autorstwa Piera della Francesca.

Podróż przez Włochy

Włochy są krajem unitarnym zaledwie od przeszło 150 lat, zaś wśród samych Włochów istnieje niezwykle silne przywiązanie do regionu pochodzenia. Obywatele tego kraju Włochami czują się dopiero za granicą, u siebie zaś w pierwszej kolejności – Abruzyjczykami, Sycylijczykami, Piemontczykami. Według ostatnich badań (Istat, marzec 2012), niemal połowa Włochów deklaruje, że w domu rozmawia po włosku (45 proc.) niewiele mniej, bo 30 proc. – w dialekcie i po włosku. Zważywszy na niezwykłe zróżnicowanie kraju i bogactwo dialektów, które pod względem gramatycznym i leksykalnym stanowią wręcz odrębne języki, można zaproponować zaawansowanym uczniom lekcje poświęcone wybranym regionom włoskim. Doskonałą pomocą dydaktyczną może tu być podręcznik Viaggio in Italia, zawierający dialogi i proste teksty informacyjne poświęcone wybranym regionom. Lekcjom powinno towarzyszyć oglądanie filmów krajoznawczych, takich jak np. Italia. Opera unica zrealizowanego przez Rai Trade, zawierającego 20 obrazów, z których każdy poświęcony jest konkretnemu regionowi włoskiemu. Podczas zajęć uczniowie poznają historyczne uwarunkowanie danego regionu, jego charakterystykę, brzmienie dialektu (niezbędne jest tu zgromadzenie przez lektora odpowiednich nagrań), tradycję kulinarną itp. Zróżnicowanie regionalne kraju i bogactwo włoskich dialektów jest chętnie wykorzystywane przez lektorów podczas tradycyjnych lekcji, jako wprowadzenie w kulturę włoską. Może także stanowić temat odrębnego kursu językowego, jak stało się to w przypadku kursu Palcem po włoskiej mapie znajdującym się w ofercie Uniwersytetu Otwartego UW.

Tematem lekcji, a nawet całego kursu poświęconego kulturze włoskiej może być także wybrane włoskie miasto. Niezmiennym zainteresowaniem i fascynacją cieszy się Rzym. Stąd pomysł opracowania kursu dla słuchaczy zaawansowanych (B2), Passeggiate romane, łączącego lekturę fragmentów XIX- i XX-wiecznej literatury z omawianiem najważniejszych zabytków Wiecznego Miasta. Nieocenioną pomocą okazała się tu dla mnie antologia tekstów literackich poświęconych Rzymowi Amor di Roma. Słuchacze poznali, między innymi, fragmenty powieści, których akcja rozgrywa się w Rzymie (Il piacere Gabriele D`Annunzia, La storia Elsy Morante i Il fu Mattia Pascal Luigiego Pirandella) oraz teksty publicystyczne Ennia Flaiana, Alessandra Baricca, Enza Biagi, Corrada Alvara i Federica Felliniego. Lekturze towarzyszył szereg ćwiczeń na rozumienie tekstu i ćwiczeń leksykalno-gramatycznych. Podczas lekcji omawialiśmy najważniejsze zabytki i charakterystyczne punkty na mapie topograficznej Rzymu. Lekcjom towarzyszyła projekcja fragmentów filmów dokumentalnych i filmów fabularnych, których akcja rozgrywa się w Rzymie (np. La dolce vita Felliniego, Vacanze romane Wylera, Caro diario Morettiego, La grande bellezza Sorrentina). Podczas zajęć nie mogło zabraknąć również włoskich piosenek. Dla przykładu Porta Portese Claudia Baglioniego wprowadziła słuchaczy w klimat rzymskich targowisk, zaś piosenkarzy rzymskich reprezentował Antonello Venditti.

Podsumowanie

Zaprezentowane przeze mnie kursy włoskiego stanowią przykłady zastosowania elementów kultury na lekcjach języka, co może być inspiracją dla innych nauczycieli. Mogą one znaleźć zastosowanie na odrębnych kursach językowych, jak również mogą być wykorzystane na lekcjach w szkole ponadgimnazjalnej, bądź na zajęciach w kołach zainteresowań. Nie wyczerpują one możliwości, jakie stoją przed nauczycielem języka włoskiego. Może on wprowadzać w literaturę piękną, proponując uczniom lekturę fragmentów utworów literackich oraz inicjując dyskusję zainspirowaną tekstami. Cenną pomocą będą tu podręczniki Contesti italiani Guerra Edizioni i Giocando con la letteratura Alma Edizioni. Dla bardziej zaawansowanych uczniów można przygotować lekcje poświęcone neorealizmowi włoskiemu, połączone z oglądaniem wybranych filmów bądź ich fragmentów. Zainteresowanym operą włoską można zaproponować zaś lekcję Włoski z Verdim, podczas której uczniowie poznają biografię kompozytora, jego najważniejsze opery i najbardziej znane fragmenty librett. Wszystko zależy od potrzeb i poziomu językowego uczniów oraz zainteresowań i umiejętności samego lektora.

Bibliografia

  • Angelino, M., Ballarin, E. (2006) L`italiano attraverso la storia dell`arte. Perugia: Guerra Edizioni.
  • Azzarà, V., Scarpocchi, R., Vincenti, F. (1997) Viaggio in Italia. Testo di civiltà e cultura italiana per stranieri. Perugia: Guerra Edizioni.
  • Balboni, P. (1994) Didattica dell`italiano a stranieri. Roma: Bonacci Editore.
  • Costamagna, L. (1998) Cantare l`italiano. Materiali per l`apprendimento dell`italiano attraverso le canzone. Perugia: Guerra Edizioni.
  • Deon, S., Francini, P., Talamo, A., (2001) Amor di Roma. Roma nella lettaratura italiana del Novecento. Testi con attività di comprensione. Roma: Bonacci
  • Di Dio, L., Bellagamba, R. (2011) Senti che storia! Storia d`Italia attraverso le canzone. Recanti: Eli.
  • Gawroński, J. (2000) Drogi prowadzą do Rzymu. Wspomnienia i refleksje. Kraków: Znak.
  • Guastalla, C. (2008) Giocando con la letteratura. Firenze: Alma Edizioni.
  • Mantovano, F. (1996) L`italiano dell`Arte. Perugia: Guerra Edizioni.
  • Naddeo, C. M., Trama, G. (2006) Canta che ti passa. Imparare l`italiano con le canzone. Firenze: Alma Edizioni.
  • Naddeo, C. M., Trama, G., Torresan, P. (2013) Nuovo canta che ti passa. Firenze: Alma Edizioni.
  • Pichiassi, M., Zaganelli, G. (2005) Contesti italiani. Viaggio nell`italiano contemporaneo attraverso i testi. Perugia: Guerra Edizioni.
  • Siek-Piskozub, T. (2001) Uczyć się bawiąc. Strategia ludyczna na lekcji języka obcego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Siek-Piskozub, T. (1994) Gry i zabawy w nauczaniu języków obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.
  • ORE (2013) Powszechność nauczania języków obcych w roku szkolnym 2011/2012. Raport Ośrodka Rozwoju Edukacji. Warszawa: ORE.