Niemelodyjny niemiecki szansą na sukces, czyli muzyczno-językowy projekt edukacyjny w szkole podstawowej

Numer JOwS: 
str. 109
Fotografia z zasobów Agnieszki Lemmer

W polskim systemie szkolnictwa język niemiecki zdecydowanie stracił na znaczeniu w ostatnich latach. Młody człowiek styka się z nim najczęściej dopiero w gimnazjum. Po sześciu (lub więcej) latach funkcjonowania w świecie wszechobecnego języka angielskiego trudno jest zachęcić dziecko do nauki niemieckiego. Najistotniejsze jest przełamanie stereotypów: że to język trudny, „niemelodyjny”, bez cech wspólnych z językiem polskim i niepotrzebny, skoro potrafimy komunikować się w języku angielskim. Konieczny jest zatem dobry pomysł, by tę początkową niechęć do języka zniwelować, z czasem zamieniając ją w ciekawość, a ostatecznie w zaangażowanie ze strony ucznia.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Trafionym pomysłem na promocję języka niemieckiego wśród uczniów stał się językowy projekt edukacyjny pt. Schule macht Musik, Musik macht Schule. Szkoła tworzy muzykę, muzyka tworzy szkołę. To projekt stworzony na potrzeby uczniów klas V-VI Szkoły Podstawowej nr 9 w Lubinie kontynuujących naukę języka niemieckiego jako drugiego języka obcego. Utworzona wraz z nowym rokiem szkolnym 2012/2013 grupa pn. Schulmusikanten/ Szkolni muzykanci, uwzględniając autorski plan pracy koła języka niemieckiego, spotykała się dwa razy w tygodniu, by rozwijać umiejętności komunikacji w języku niemieckim oraz poszerzać wiedzę z zakresu kultury krajów niemieckojęzycznych.

Za priorytety naszej wspólnej pracy uznaliśmy:

  • poszerzenie wiedzy o kulturze niemieckiego obszaru językowego ze szczególnym uwzględnieniem aspektów muzycznych;
  • naukę języka z wykorzystaniem nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych;
  • praktyczne wykorzystanie języka w jego naturalnym środowisku;
  • naukę poprzez zabawę i sztukę.

Poszerzenie wiedzy o kulturze niemieckiego obszaru językowego ze szczególnym uwzględnieniem aspektów muzycznych

Celem wspólnego działania było wprowadzenie uczniów w świat muzyki niemieckojęzycznej poprzez naukę wybranych piosenek, poznanie nazwisk współczesnych wykonawców wywodzących się z krajów niemieckiego obszaru językowego, poszerzenie podstawowego słownictwa w zakresie nazewnictwa instrumentów muzycznych oraz wzbudzenie wśród uczniów zainteresowania kulturą krajów niemieckojęzycznych, w szczególności muzyką.

Włączenie uczestników projektu w planowanie zajęć, wspólne określanie zadań, nad którymi dalej będą pracować, było tak samo ważnym ćwiczeniem kształtującym samodzielność i współodpowiedzialność, jak działania podejmowane przez uczniów. W pierwszych dniach naszej pracy zapoznałam uczniów z instrukcją projektu, razem ustaliliśmy zasady współpracy, wyznaczyliśmy główne cele zajęć oraz określiliśmy harmonogram spotkań. Uczestnicy opracowali ponadto m.in. podział obowiązków i pełnionych funkcji.

Punktem wyjścia do pracy w pierwszym okresie stał się utwór Meine Welt/ Mój świat Petera Heppnera – niemieckiego piosenkarza i tekściarza znanego z grupy Wolfsheim czy występów z Schillerem lub Jachimem Wittem. Wybór tej właśnie piosenki pozwolił na opracowanie treści doskonalących rozumienie ze słuchu. Uczestnicy zajęć ćwiczyli w głównej mierze globalne rozumienie tekstu. Selektywne słuchanie doskonalone było z wykorzystaniem pierwszej zwrotki piosenki oraz refrenu. Utrwalony przy okazji tych zadań materiał leksykalny obejmował takie tematy, jak kolory, części ciała czy czynności dnia codziennego:

Für den Mund nehm‘ ich rot und für die Augen blau. Deine Haare mal‘ ich bunt, in gelb und lila, grün und grau. Ich weiß auch, dass das nicht stimmt, aber es sieht doch lustig aus. Ich mach‘ das so wie‘s mir gefällt, denn ich mal‘ ja... meine Welt.

Pomaluję usta na czerwono, a oczy na niebiesko. Twoje włosy pomaluję na kolorowo, na żółto, fioletowo, zielono i szaro. Wiem, że to wszystko jest udawane, ale wygląda przecież śmiesznie. Zrobię tak, jak mi się podoba, bo maluję… mój świat.

Tekst piosenki pobrano ze strony http://www.tekstowo.pl.

Praca z utworem podzielona została na kilka etapów, podczas których uczniowie m.in. zapamiętywali tekst piosenki, śpiewając go wraz z towarzyszeniem oryginalnego nagrania, omawiali treść rysunków z materiału wideo, układając je w odpowiedniej kolejności, przyporządkowywali poszczególne fragmenty tekstu odpowiednim obrazkom. Uczestnicy zajęć uzupełniali kształcenie kompetencji językowych o praktyczne działania manualne, jak np. rysowanie własnej wersji Mojego świata, traktując jako punkt wyjścia treść i zdjęcia pochodzące z teledysku. Wyniki swojej pracy publikowali na blogu wraz ze zdjęciami oryginalnych fragmentów wideo. Za pośrednictwem Facebooka przesłali swoje rysunki także autorowi piosenki.

List z podziękowaniami od piosenkarza okazał się prawdziwą niespodzianką. Fakt otrzymania tak miłej odpowiedzi wpłynął automatycznie na szersze zainteresowanie uczestników projektu twórczością artysty oraz podjęcie decyzji o wykorzystaniu fragmentu innej piosenki autora w przedstawieniu przygotowywanym przez uczniów w drugiej części projektu.

Liebe Kinder,

ich habe mich sehr über Eure wunderschönen Bilder gefreut.

Ich war aber auch ein bisschen überrascht, denn wisst Ihr, als ich noch zur Schule ging, da haben meine Lehrer uns immer nur ganz, ganz alte Musik vorgespielt. Das war auch ganz schöne Musik, aber ein Musikvideo gab es dazu niemals zu sehen!

Um so toller finde ich es, dass Eure Lehrerin heute so etwas mit Euch macht. Ich hoffe ihr hattet Euren Spaß mit dem Lied und dem Video. Ich fand Eure vielen schönen Ideen ganz toll, Dankeschön!

Liebe Grüße

Peter Heppner

Drogie Dzieci,

bardzo ucieszyły mnie przesłane przez Was przepiękne rysunki. Jednocześnie byłem trochę zaskoczony, bo wiecie, kiedy ja jeszcze chodziłem do szkoły, wówczas moi nauczyciele ciągle puszczali nam tylko starą muzykę. To też była piękna muzyka, ale nie było możliwości obejrzenia nagrania wideo do niej!

Myślę, że to wspaniałe, że Wasza nauczycielka w ten sposób z Wami pracuje. Mam nadzieję, że dobrze bawiliście się przy piosence i teledysku. Uważam, że Wasze liczne pomysły są naprawdę świetne. Bardzo dziękuję!

Serdecznie pozdrawiam,

Peter Heppner

List z dnia 2 kwietnia 2013 r. przesłany za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook pochodzi ze zbiorów własnych autorki artykułu.

W ramach cotygodniowych spotkań zrealizowano ponadto cykl ćwiczeń, których celem było zapoznanie uczniów z najpopularniejszymi instrumentami, ich brzmieniem oraz nazewnictwem w języku niemieckim. Inne tematy cieszące się dużym zainteresowaniem to chociażby zajęcia poświęcone współczesnej muzyce rozrywkowej. Szkolni muzykanci samodzielnie wyszukiwali informacje na temat niemieckiej muzyki popularnej. Wspólnie z nauczycielem dokonywali analizy i selekcji wybranych materiałów, które następnie wykorzystali w przygotowaniu plakatów poświęconych poszczególnym artystom.

Nauka języka z wykorzystaniem TIK

Projekt oparty był na idei nauki języka niemieckiego jako drugiego języka obcego z wykorzystaniem TIK. Powyższy priorytet realizowany był w czasie trwania całego projektu na bieżąco poprzez systematyczne korzystanie z dostępnej w szkole bazy dydaktycznej. Uczniowie mieli zapewniony stały dostęp do Internetu, możliwość korzystania z pracowni komputerowej oraz centrum multimedialnego w bibliotece szkolnej. Na większości zajęć wykorzystywano tablicę multimedialną. Zastosowanie tego narzędzia wspomagało rozwój umiejętności językowych, pobudzało wyobraźnię, jednocześnie stając się bodźcem motywującym do dalszej samodzielnej pracy w domu.