O Europejskim Dniu Języków

Numer JOwS: 
str. 5

W tym roku 26 września już po raz jedenasty obchodzimy Europejski Dzień Języków. Jakie były początki tego corocznego święta języków? Jak jest ono obchodzone w Europie i w Polsce? Skąd wziąć materiały do zorganizowania wydarzenia w swojej szkole? W poniższym artykule znajdą Państwo odpowiedzi na te pytania.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Odrobina historii

Wszystko zaczęło się od inicjatywy Rady Europy, która ogłosiła rok 2001 Europejskim Rokiem Języków (ERJ). Decyzja w tej sprawie została podjęta na spotkaniu Komitetu Ministrów 19 stycznia 1999 r. Komitet zaprosił także Unię Europejską do przyłączenia się do tej inicjatywy, a Parlament Europejski i Rada przyjęli stosowny dokument 17 czerwca 2000 r.

Najważniejszymi celami inicjatywy były: ochrona europejskiego dziedzictwa językowo-kulturowego, pokazanie różnorodności językowej Europy oraz zachęcenie do intensyfikacji i zróżnicowania form promocji nauki języków obcych, szczególnie tych, które są mniej rozpowszechnione i używane. Uznano również, że kształcenie językowe jest doskonałym narzędziem do budowania tolerancji i wzajemnego zrozumienia pomiędzy różnymi kulturami, a znajomość języków obcych znacząco wspomaga procesy migracyjne w Europie – zarówno w celach edukacyjnych, jak i zawodowych.

Przyjęto dwa hasła Roku: Języki otwierają drzwi oraz Bogactwo języków bogactwem Europy. W ramach obchodów ERJ Rada Europy i Komisja Europejska utworzyły wspólną stronę internetową dostępną w 11 językach i aktualizowaną przez cały rok. Eurobarometr (instytucja zajmująca się prowadzeniem badań opinii publicznej w krajach Unii Europejskiej) przeprowadził wówczas pierwsze badanie na temat znajomości języków, którego wyniki zostały ogłoszone w lutym 2001 r.

W celu koordynacji działań prowadzonych w ramach ERJ w krajach uczestniczących w jego obchodach, w tym także w Polsce, powołane zostały krajowe komitety koordynujące, których zadaniem było m.in. wspieranie inicjatyw podejmowanych na szczeblu krajowym oraz w środowiskach lokalnych. W Polsce w 2001 r. zorganizowano około 1100 wydarzeń o różnym zasięgu i charakterze. W obchody włączyło się także czasopismo "Języki Obce w Szkole", które regularnie informowało o aktualnościach oraz wydało dwa numery specjalne: o nauczaniu języków osób niepełnosprawnych oraz o językach mniejszości narodowych i etnicznych.

Działania realizowane w ramach Europejskiego Roku Języków zaangażowały miliony osób w 45 krajach. Wobec sukcesu, jaki odniosła inicjatywa ERJ, Komitet Ministrów Rady Europy przyjął pod koniec 2001 r. deklarację o ustanowieniu corocznych obchodów europejskiego święta języków. Komitet  zarekomendował zaproponował też, aby obchody były organizowane w sposób zdecentralizowany i elastyczny, zgodnie z życzeniami państw członkowskich i posiadanymi przez nie możliwościami. Jak rozwija się ta inicjatywa w Europie, można zobaczyć na stronie internetowej Europejskiego Dnia Języków (EDJ) utworzonej przez Europejskie Centrum Języków Nowożytnych w Grazu. Strona jest dostępna także w języku polskim.

Jak zorganizować Europejski Dzień Języków?

Wszystko zależy od wyobraźni i inicjatywy. Nie ma na to gotowego scenariusza. Liczy się przede wszystkim ciekawy pomysł. Można zaprosić sąsiada-cudzoziemca, aby opowiedział o pierwszych trudnych doświadczeniach z językiem polskim lub poprowadził lekcję swojego języka ojczystego. Ciekawym rozwiązaniem może się okazać zaproszenie pracownika międzynarodowej korporacji czy przedsiębiorstwa, aby podzielił się spostrzeżeniami o pracy w środowisku wielokulturowym i wielojęzycznym, albo studenta z innego państwa, żeby zapoznał uczniów ze zwyczajami i tradycjami występującymi w jego kraju. Warto zorganizować lekcje pokazowe języków mniej znanych i używanych lub poprosić niewidomych kolegów, aby pokazali, czym jest alfabet Braille’a. Równie ciekawe mogą być konkursy czy warsztaty poświęcone bajkom różnych narodów lub też wykorzystanie w trakcie EDJ zabaw i gier charakterystycznych dla innych krajów – niektóre z nich zostały przedstawione w numerze 2/2012 „Języków Obcych w Szkole”.

Należy przy tym pamiętać, że Europejski Dzień Języków dotyczy nie tylko języków obcych. W Polsce są obecne używane także języki mniejszości narodowych i etnicznych (białoruskiej, czeskiej, litewskiej, niemieckiej, ormiańskiej, rosyjskiej, słowackiej, ukraińskiej, żydowskiej, karaimskiej, łemkowskiej, romskiej i tatarskiej), a także język regionalny – kaszubski. Ponadto nie zapominajmy o takich terytorialnych odmianach języka polskiego, jak gwary czy dialekty. Są one ważną częścią kultury, którą warto chronić i pielęgnować. W przeciwnym razie nie będziemy wiedzieć, skąd się wzięło słowo wihajster i czy ma ono coś wspólnego z dynksem; co oznaczają w gwarze warszawskiej cebula i sikor, a także czy borówka w gwarze krakowskiej oznacza to samo, co czarna jagoda, a grule na Podhalu – to samo, co pyry w Poznaniu.

Jeśli szukacie Państwo inspiracji, warto także zapoznać się z już zrealizowanymi projektami. Są one dostępne w bazie danych na stronie Europejskiego Dnia Języków[1] (http://edl.ecml.at). Można tam znaleźć wiele pomysłów i przykładów zarówno z Polski, jak i innych krajów europejskich, a także z Indii, Urugwaju czy Kanady. Pomocne okażą się również strona internetowa Europejskiego Dnia Języków oraz strony zagranicznych instytutów kultury działających w Polsce (w Warszawie, Krakowie, Lublinie, Wrocławiu), a także materiały zamieszczone na Facebooku czy YouTube. Właśnie na stronie Europejskiego Dnia Języków można znaleźć materiały promocyjne (http://edl.ecml.at/Participate/Materials/tabid/1769/language/en-GB/Default.aspx) do bezpłatnego wykorzystania.