Opinie polskich gimnazjalistów dotyczące nauki języków obcych

Numer JOwS: 
str. 73

Badanie motywacji uczniów do nauki języków obcych jest zagadnieniem trudnym i wymagającym. Ciekawych informacji na ten temat dostarcza raport z badania kompetencji językowych piętnastolatków - European Survey on Language Competences 2011.

Opinie o przydatności języków obcych

Część przekonań na temat nauki języków obcych stanowią opinie dotyczące samych języków. W badaniu ESLC uczniowie pytani byli o postrzeganie języków, których się uczyli w kategoriach przydatności w odniesieniu do 10 sytuacji życiowych związanych z nauką, pracą, życiem prywatnym i rozrywką.

Z zestawionych danych można wyciągnąć wniosek, że większość gimnazjalistów uważa język obcy, którego się uczy, za przydatny (Rys. 3.). Obszary życia, w których uczniowie dostrzegają największą użyteczność języka, to sytuacje podróży i kontaktu z obcokrajowcami oraz sfera pracy zawodowej. W każdym z wymienionych kontekstów więcej niż 85 proc. uczniów uważa język za całkiem przydatny lub bardzo przydatny. Niższe udziały pozytywnych odpowiedzi obserwujemy natomiast w kontekstach związanych z życiem prywatnym (38 proc. odpowiedzi bardzo przydatny i całkiem przydatny). Stosunkowo wielu uczniów (69 proc.) uważa język obcy, którego się uczy, jako przydatny do celów rozrywki (oglądania filmów i telewizji, słuchania muzyki i grania w gry).

308

Należy jednak zaznaczyć, że w każdej z badanych sytuacji udział uczniów postrzegających język, którego się uczą jako użyteczny, jest większy wśród osób badanych w zakresie języka angielskiego niż tych badanych w zakresie niemieckiego. Różnica ta jest szczególnie widoczna w kontekście używania języków do celów prywatnych. Rozpatrywany język uznawany jest za przydatny dla osobistej satysfakcji przez 43 proc. uczniów badanych w zakresie języka niemieckiego oraz przez 72 proc. uczących się angielskiego; język niemiecki uznawany jest za przydany do rozrywki przez 37 proc. pytanych osób, angielski przez 80 proc.

Podobnie, zauważalna jest różnica w postrzeganiu użyteczności języków wśród dziewcząt i chłopców. Niezależnie od okoliczności dziewczęta częściej uznają język, którego się uczą, za przydatny. W szczególności dotyczy to nauki języka dla osobistej satysfakcji. Różnica między udziałami procentowymi odpowiedzi bardzo przydatny i całkiem przydatny wynosi 15 punktów procentowych na korzyść dziewcząt.

Przekonanie o użyteczności języka to kolejny czynnik o wykazanym związku z umiejętnościami językowymi uczniów. Analizy regresji danych ESLC potwierdzają, że postrzegana przydatność języka ma pozytywny wpływ na każdą z kompetencji w obu badanych językach. W języku angielskim postrzegana przydatność języka wyjaśnia do 32 proc. zmienności wyniku uczniów, natomiast w zakresie języka niemieckiego postrzegana przydatność wyjaśnia do 11 proc. wariancji. Oznacza to, że im bardziej uczniowie uważają język, którego się uczą za przydatny, tym wyższe wyniki osiągają w testach językowych.

Opinie na temat języków obcych jako przedmiotów szkolnych

Przekonania dotyczące nauki języków obcych kształtowane są przez doświadczenie procesu nauki – w szkole i poza nią. Zakładając wpływ postrzegania szkolnych lekcji językowych na wyniki uczniów, w badaniu ESLC pytano gimnazjalistów o ich stosunek do lekcji języków obcych na tle innych przedmiotów szkolnych.

Jak pokazuje Rysunek 4., większość gimnazjalistów zdaje się lubić lekcje języków obcych. Jeżeli nie brać pod uwagę kształcenia artystycznego i fizycznego, badane języki plasują się w grupie najbardziej lubianych przedmiotów obok języka polskiego i innych przedmiotów humanistycznych. Podobnie jednak jak w przypadku postrzegania użyteczności języków obserwujemy duże różnice w opiniach uczniów w zależności od płci oraz języka, w zakresie którego byli badani.

309

Język angielski i niemiecki rozumiane jako przedmiot szkolny są zdecydowanie bardziej lubiane przez dziewczęta niż przez chłopców. Niemal ¾ dziewcząt lubi lekcje języka, którego się uczy. Są one przez nie niemal tak samo lubiane jak język polski (różnica 5 punktów procentowych na korzyść języka polskiego) i zdecydowanie bardziej lubiane niż inne przedmioty humanistyczne (różnica 12 punktów procentowych na korzyść języka angielskiego/niemieckiego). Udział pozytywnych ocen przedmiotów językowych (zarówno polskiego, jak i angielskiego/niemieckiego) jest generalnie niższa – oscyluje wokół 60 proc. W dodatku, przedmioty te są nieco mniej lubiane niż inne przedmioty humanistyczne (z różnicą 4 punktów procentowych na niekorzyść przedmiotów językowych).