Prasa, audycje radiowe, filmy, literatura. Dlaczego warto wykorzystywać materiały autentyczne na zajęciach języka obcego?

Numer JOwS: 
str. 104

Materiały autentyczne umożliwiają kontakt z naturalnym językiem w rzeczywistych sytuacjach, stanowią doskonałe uzupełnienie materiału podręcznikowego i co równie ważne, wyraźnie podnoszą poziom motywacji uczniów do nauki języków obcych.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Gdybyśmy zapytali naszych uczniów, jaki jest według nich cel nauki języka obcego, z pewnością najczęściej usłyszelibyśmy o potrzebie używania go we współczesnym świecie. Do takich sytuacji należą: czytanie prasy i książek, oglądanie filmów, słuchanie audycji radiowych i telewizyjnych, korzystanie z publikacji czy porozumiewanie się z ludźmi w kraju, w którym dany język posiada status języka urzędowego. Dlaczego nie wykorzystać tej potrzeby, wzbogacając zajęcia poprzez włączenie materiałów autentycznych do programu lekcji języka obcego?

Materiały autentyczne (z ang. authentic materials) to wszystko to, co wykorzystywane jest w życiu codziennym przez rodzimego użytkownika języka, czyli nie powstało z myślą o nauce języka obcego ani nie zostało w tym celu zaadaptowane. Cechuje je naturalny język, który uczniowie napotkają w życiu i który nie podlega uproszczeniu (Harmer 2007:273). Materiały autentyczne, które możemy wykorzystać na zajęciach, to produkty:

  • z życia codziennego: mapy, rozkłady jazdy, ulotki turystyczne, bilety do kina, znaki drogowe, szyldy itp.;
  • pisane i mówione pochodzące z mediów: audycje radiowe, dzienniki telewizyjne, gazety, reklamy itp.;
  • audio: wywiady, debaty, piosenki itp.;
  • pisane: literatura, sztuki teatralne, katalogi, publikacje, menu z restauracji itp.;
  • zawierające wypowiedzi i rysunki: filmy, komiksy, gry planszowe itp.;
  • elektroniczne: Internet, gry komputerowe (Cuq i Gruca 2005:431-432,435).

Wbrew pozorom, w dzisiejszych czasach zdobycie materiałów autentycznych nie musi być trudne. Jednym z bardziej dostępnych i różnorodnych źródeł jest Internet, w którym można znaleźć codzienną prasę zagraniczną, audycje radiowe, programy telewizyjne, a także informacje o instytucjach i usługach. Pamiętajmy o czerpaniu materiałów z zaufanych i sprawdzonych stron internetowych, każdorazowo wskazując źródło, z którego one pochodzą. Dodatkowo, nauczyciele i szkoły biorące udział w międzynarodowych projektach mogą wykorzystać partnerstwa do pozyskiwania tego typu treści. Warto ponadto pamiętać o nich przy okazji wyjazdów służbowych lub osobistych.

Jeżeli zakładamy, że jednym z głównych celów nauki języka obcego jest posługiwanie się nim i rozumienie go w naturalnych okolicznościach, uzasadnione jest wykorzystywanie materiałów autentycznych na zajęciach (Hedge 2003:67; Ur 2002:150). Materiały autentyczne ponadto:

  • motywują uczniów do nauki, zwiększając ich świadomość na temat ich własnych umiejętności rozumienia prawdziwych tekstów i wypowiedzi (Lund 1992:15), co w dłuższej perspektywie mobilizuje studentów do czytania literatury obcojęzycznej w wolnym czasie;
  • w większym stopniu niż podręczniki są nośnikiem wartości kulturowych: ludzi, instytucji, miejsc, zwyczajów, tradycji, wartości (Sherman 2003:3);
  • stwarzają możliwości wykorzystania na zajęciach metod edukacji pozaformalnej (uczenie się poprzez doświadczanie i od rówieśników, aktywne uczestnictwo, odpowiedzialność ucznia za własną naukę itp.);
  • uświadamiają uczniom, że wiedza zdobyta w szkole może być wykorzystywana poza nią;
  • oferują nieskończoną listę tematów (Gower 2005:83), co umożliwia prowadzenie zajęć zgodnych z zainteresowaniami uczniów;
  • często zawierają aktualne informacje (statystyki, obecne problemy społeczne) oraz opisują bieżące wydarzenia: olimpiada, festiwal;
  • prowadzą do ćwiczeń autentycznych (Jacobson et al. 2003:1-2), tzn. zadań, które mają odniesienie do sytuacji, które mogą zdarzyć się w prawdziwym życiu, np.: kupowanie biletu, przeprowadzanie wywiadu, negocjacje, korespondencja e-mailowa/pocztowa;
  • zawierają wiele wariacji danego języka: formalny, nieformalny, współczesne idiomy, a także różnice ze względu na aspekt geograficzny, np.: brytyjska i amerykańska odmiana języka angielskiego (Sanderson 1999:2).

Poniżej znajduje się kilka propozycji scenariuszy zajęć, które mogą być inspiracją do stosowania tego typu ćwiczeń na zajęciach z różnych języków obcych. Większość ćwiczeń może być wykorzystywana na wielu etapach nauki poprzez dostosowanie rodzaju i trudności zadania. Warto zwracać uwagę na słownictwo obecne w tego typu materiałach (wyrażenia idiomatyczne, slangi, skróty itp.). Pamiętajmy ponadto o ciekawym wprowadzeniu do tematu lekcji oraz umożliwieniu uczniom zaprezentowania efektów ich pracy.

Biuro podróży

potrzebne materiały: katalogi biur podróży, plakaty, ulotki, bilety, mapy, przewodniki

wprowadzenie: Uczniowie stają w dwuszeregu twarzami do siebie. Osoby będące naprzeciwko siebie rozmawiają na temat określony przez nauczyciela. Po krótkiej dyskusji (1-2 min) jeden szereg przesuwa się o jedno miejsce, w celu zmiany rozmówcy. Dyskusja na nowy temat odbywa się w nowych parach. Możliwe tematy do dyskusji: mój ulubiony środek transportu, wymarzone miejsce podróży, najbardziej niecodzienna przygoda z wakacji itp.

przykłady ćwiczeń:

Ćw. 1. Uczniowie dzielą się na grupy 3-, 4-osobowe. Jedna osoba jest pracownikiem biura podróży, reszta grupy wciela się w rolę rodziny chcącej wyjechać na wakacje. Członkowie rodziny mają różne preferencje, co do wyjazdu: wakacje na plaży, rejs żeglarski, wycieczka górska. Na podstawie katalogów prezentowanych przez pracownika biura podróży rodzina wybiera wycieczkę.

Ćw. 2. Uczniowie dzielą się na grupy. Korzystając z dostępnych materiałów, zespół wybiera cel wycieczki i opracowuje jej plan (transport, liczba dni, atrakcje turystyczne itp.). Można korzystać z Internetu np. w celu sprawdzenia możliwości dotarcia do danego miejsca.

Ćw. 3. Uczniowie dzielą się na grupy. Na podstawie dostępnych materiałów redagują ulotkę lub plakat na temat wybranego miejsca, do którego chcieliby pojechać. Projektują wygląd ulotki, hasło przewodnie i tekst.