Program „Młodzież w działaniu” – przez język do kultury, przez kulturę do języka

Numer JOwS: 
str. 16

Wymiany młodzieżowe w ramach programu „Młodzież w działaniu” dzięki temu, że powstają z inicjatywy samych uczestników, a także przez nich są realizowane, pozwalają na praktyczne poznawanie kultury i naukę języka.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Program „Młodzież w działaniu” jest inicjatywą Komisji Europejskiej, która daje szerokie możliwości współpracy młodym ludziom i pracownikom młodzieżowym. Partnerami są nie tylko kraje członkowskie Unii Europejskiej, ale też kraje stowarzyszone i sąsiedzkie. To niebywała okazja do wymiany doświadczeń, działań wolontariackich i szkoleń nie tylko z najbliższymi sąsiadami, ale też z osobami z Europy Wschodniej i Kaukazu, Europy Południowo-Wschodniej i państw basenu Morza Śródziemnego (te trzy grupy określa się wspólnym mianem sąsiedzkich krajów partnerskich).

Program podzielony jest na pięć akcji odpowiadających rodzajom możliwych działań. Działaniami szczególnie ciekawymi z punktu widzenia różnorodności kulturowej i językowej są Akcja 2.1. – Wolontariat Europejski i Akcja 3.1. – Młodzież w Świecie. Dofinansowane mogą być między innymi wyjazdy na wolontariat indywidualny i grupowy, wymiany młodzieżowe, szkolenia i wizyty studyjne. Zdawać by się mogło, że tego typu projekty są trudne w realizacji ze względu na to, że trudno znaleźć partnerów do współpracy. Jednak doświadczenie pokazuje, że obie akcje są bardzo popularne – rocznie o dofinansowanie ubiega się kilkuset beneficjentów. Partnerzy często poznają się w trakcie seminariów kontaktowych organizowanych przez SALTO EECA – Centrum Współpracy z Krajami Europy Wschodniej i Kaukazu. Podczas tych spotkań zawiązują się nowe znajomości, powstają pomysły projektów i plany współpracy. Często w czasie tych seminariów i szkoleń obok języka angielskiego drugim językiem jest rosyjski.

Zainteresowanie językiem rosyjskim w projektach nie jest duże, nie są bowiem dofinansowywane kursy językowe. Jednakże coraz częściej o środki aplikują entuzjaści tego języka, studenci rusycystyki czy kulturoznawstwa. Idealnym przykładem takiej współpracy jest dwustronna wymiana polsko-rosyjska Давай на Урал!, która odbyła się w lipcu 2012 r. w Rosji, dofinansowana w ramach Akcji 3.1 – Młodzież w Świecie. Czternastu licealistów z Klubu Rusofilów Aktywnych i czternastu uczestników będących członkami Klubu Miłośników Języka Polskiego spotkało się w Moskwie, skąd grupa wyruszyła na kraniec Uralu. Celem wyprawy było poznanie historii mieszkańców niewielkiej miejscowości Kaga, która, oddalona od miasta, pustoszeje. Młodzi wyjeżdżają za chlebem, mężczyźni odchodzą do nieba, zostajemy tylko my – to cytat z jednego z przeprowadzonych w trakcie projektu wywiadów. Uczestnicy wcielili się w rolę etnologów, ich zadaniem było zebranie historii babuszek, starszych pań, które są niemal jedynymi mieszkankami Kagi. Osoby biorące udział w projekcie chciały poznać kulturę, szlifować język, szukać wspólnych korzeni poprzez spisywanie i filmowanie rozmów, opowieści i wspomnień. Tak zebrane materiały złożyły się na album fotograficzny i film dokumentalny. Muzeum Etnograficzne w Gdańsku zorganizowało wystawę przedstawiającą całe przedsięwzięcie.

Jednym z celów wymiany było także pogłębienie znajomości języka partnera. Uczestnicy wspierali się wzajemnie w poznawaniu języka polskiego i rosyjskiego. Obie grupy przygotowały się do przeprowadzania codziennych aktywnych warsztatów językowych. Wykorzystywały w tym celu pozaformalne metody nauki: grę w kalambury, niedokończone zdania, odgrywanie scenek itp. Aby obie strony w pełni skorzystały ze wspólnego projektu, polska grupa pogłębiała znajomość języka rosyjskiego i przełamywała opory w komunikowaniu się w obcym języku podczas przeprowadzania wywiadów, a grupa rosyjska zajmowała się tłumaczeniem tekstów na język polski. Publikacje w obu językach (a także języku angielskim) zostały rozdane w szkołach i lokalnych organizacjach. Organizatorzy udostępnili na YouTube film o wymianie. W języku polskim i angielskim powstał też blog, gdzie można się zapoznać z przebiegiem działań począwszy od przygotowań aż do finału. Warto zajrzeć do tych informacji, które w pełni pokazują, jak młodzi ludzie pracowali, czego się uczyli i czego dowiedzieli od mieszkanek Kagi. Grupy pragną poszerzyć współpracę o partnerów z Białorusi, Słowacji i Ukrainy, by w przyszłości zrealizować projekt o kulturze i językach słowiańskich.

W znaczącej liczbie wymian i szkoleń w Akcji 3.1. – Młodzież w Świecie tematyka projektu często pojawia się mimochodem. Młodzi ludzie dociekają swoich korzeni nie tylko historycznych, ale też kulturowych, szukają wspólnoty językowej. Okazuje się, że to świetny sposób uczenia się od siebie nawzajem: znajdować podobieństwa i, czasem zabawne, różnice w tak samo lub podobnie brzmiących słowach. Młodzież odkrywa etymologię, dawno zapomniane znaczenia słów i zwrotów.