Projekt Language Rich Europe – badania i rekomendacje

Numer JOwS: 
str. 119

Z ostatniego raportu Ośrodka Rozwoju Edukacji, dotyczącego powszechności nauczania języków obcych w Polsce w roku szkolnym 2011/2012, wynika, że prawie 97 proc. dzieci i młodzieży, począwszy od szkoły podstawowej po licea i szkoły zawodowe, uczy się języków obcych. Oczywista jest przewaga języka angielskiego – 91,2 proc., jednak prawie 40 proc. uczniów uczy się niemieckiego, 5,1 proc. rosyjskiego i 3 proc. francuskiego. Jednym z najbardziej wyrazistych wskaźników zawartych w raporcie jest wzrost od 2009 r. o 65 proc. liczby uczniów uczących się języka hiszpańskiego.

Rekomendacje dotyczące włączenia tematyki związanej z edukacją językową i wielojęzycznością do polityki informacyjnej i oferty programowej mediów

Postulat może być zrealizowany poprzez:

  1. Publicystykę i niekomercyjne kampanie medialne mające na celu podnoszenie świadomości społecznej na temat korzyści wynikających z wielojęzyczności i znajomości języków obcych oraz sposobów i zasad uczenia się ich;
  2. Propagowanie w programach informacyjnych i rozrywkowych dobrej znajomości języków obcych;
  3. Tworzenie programów i pasm edukacyjnych, promujących wielojęzyczność i naukę języków obcych;
  4. Emitowanie wybranych pozycji programowych w wersji oryginalnej z napisami – bez dubbingu;
  5. Zamieszczanie w wybranych produkcjach polskojęzycznych, w formie napisów, tłumaczenia dialogów na języki obce.

Rekomendacje dotyczące kształcenia językowego w przedszkolach

A. Rekomendacje dotyczące reorganizacji programów uniwersyteckich:

  • wprowadzenie do nowych programów kształcenia nauczycieli wychowania przedszkolnego komponentu językowego (zakończonego egzaminem z języka obcego na poziomie B2/C1) i kursu merytorycznego, dającego absolwentom kwalifikacje do nauczania języka obcego w przedszkolach. Takie rozwiązanie może w przyszłości pomóc w obniżaniu wieku rozpoczynania obowiązkowej nauki języków obcych bez zbytniego zwiększania kosztów, wynikających z dodatkowego zatrudniania filologów lub innych osób przygotowanych do nauki języków obcych w przedszkolach;
  • wprowadzenie komponentu pedagogicznego dla studentów filologii lub zwiększenie liczby godzin z metodyki pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym, a także znajomości psychologii dziecięcej;
  • organizacja praktyk i staży w przedszkolach dla studentów przygotowujących się do nauczaniu języków obcych małych dzieci.

B. Rekomendacje dotyczące doskonalenie zawodowego obecnych nauczycieli języków obcych w przedszkolach:

  • Istnieje ogromna potrzeba zwiększenia liczby szkoleń dla nauczycieli języków obcych w przedszkolach, dotyczących metodyki nauczania języka obcego małych dzieci, jak również zapewnienia im oraz dyrektorom placówek, w których pracują, dostępu do bieżących konsultacji metodycznych.

Wyniki analizy polityki językowej przeprowadzonej w ramach projektu LRE wykazały, że istnieje potrzeba wprowadzenia w niej wielu zmian. Powstaje jednak pytanie, jak to zrobić w sposób systemowo. Obecnie nie ma jednego departamentu w MEN, który odpowiadałby za całościowe zarządzanie edukacją językową w Polsce i współpracę pomiędzy różnymi środowiskami językowymi w celu zwiększenia efektywności podejmowanych działań. Odpowiedzialność za kształcenie języków obcych, regionalnych, mniejszościowych i języków imigrantów jest rozproszona pomiędzy MEN, MSNiW, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, uczelnie, urzędy miast, samorządy. Nie ma instytucji, czy też osoby, która odpowiadałaby za edukację językową globalnie i dążyła do stworzenia strategii wdrożenia dotychczas wypracowanych rekomendacji. Dlatego też Fundacja Instytut Jakości w Edukacji wraz z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji planują zorganizować w tym roku w Warszawie seminarium skierowane do przedstawicieli zainteresowanych środowisk, władz różnych sektorów edukacji i mediów w celu przedyskutowania i opracowania sposobów realizacji najpilniejszych zaleceń, dotyczących edukacji językowej w Polsce.

Bibliografia

Eurobarometr – Europejczycy i Języki (2012) Komisja Europejska [online] [dostęp 10.05.2013].

Extra, G., Yagmur, K. (red.) (2012) Europa Bogata Językami – trendy w strategiach i praktykach dotyczących wielojęzyczności w Europie. Cambridge: Cambridge University Press.

Jakość nauczania języków w Polsce (2011) W: Raport o stanie edukacji. Społeczeństwo w drodze do wiedzy. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych. [online] [dostęp 15.05.2013]

Konkluzje Rady w sprawie kompetencji językowych pozwalających zwiększać mobilność. Dz.U. Unii Europejskiej (2011/C 372/07) z dnia 20 grudnia 2011.

Łysoń, P. (red.) (2013) Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2011/12. Informacje i opracowania statystyczne, główny. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny [online] [dostęp 10.05.2013].

Powszechność nauczania języków obcych w roku szkolnym 2009/2010 (2011). Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji. [online] [dostęp 10.05.2013]. 

Strategia – nowe podejście do edukacji (2012) Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, The European Economic and Social Committee and Committee of the Regions. Strasbourg: Komisja Europejska. [online] [dostęp 15.05.2013].

System Edukacji w Polsce – opracowanie polskiego biura EURYDICE (2012) Warszawa: Fundacja Rozwoju Sytemu Edukacji. [online] [dostęp 15.05.2013].

Szpotowicz, M.; Gajewska-Dyszkiewicz, A.; (2012) Europejskie Badanie Kompetencji Językowych (ESLC). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.