Przedszkolak uczy się języka obcego. Kręta droga, wielka frajda

Numer JOwS: 
str. 43

Wszyscy – chociażby intuicyjnie – zakładają, że metody nauczania języka obcego dzieci w wieku przedszkolnym muszą być inne niż uczenia dzieci starszych i powinny być dostosowane do ich uwarunkowań rozwojowych. W artykule przypomniane zostaną ustalenia psychologii rozwojowej na temat rozwoju umysłowego, fizycznego oraz emocjonalno-społecznego dziecka od 3. do 5. roku życia oraz wynikające z nich zalecenia metodyczne, dotyczące projektowania, organizowania i prowadzenia wczesnego nauczania języka obcego.

Zalecenia ogólne dotyczące zajęć dla dzieci czteroletnich

Zajęcia dla dzieci czteroletnich mogą już stanowić powiązaną ze sobą całość przyczynowo-skutkową, z bliskim dzieciom tematem przewodnim. Nadal używaj języka obcego podczas czynności naturalnie podejmowanych przez dzieci, komentuj to, co robią.

  • Pamiętaj, aby jeden rodzaj aktywności nie trwał dłużej niż pięć-siedem minut.
  • Pamiętaj, aby bezwzględnie włączać do zajęć ćwiczenia fizyczne i zabawy ruchowe!
  • Nadal sam/a wykonuj wszystkie ćwiczenia z entuzjazmem i baw się razem z dziećmi, choć możesz sobie już pozwolić na mniej aktywny udział, podczas gdy dzieci realizują dobrze im znane polecenia: jump, run, hop, clap itp.
  • Można wprowadzać proste zabawy w parach oraz w podgrupach.
  • Można wprowadzać zadania plastyczne: wypełnianie kolorem, proste rysunki. Jednak nie wprowadzaj jeszcze ćwiczeń wymagających skomplikowanych manipulacji na przedmiotach oraz trudnych zadań plastycznych. Dzieci 4-letnie zaczynają już, co prawda, wzbogacać rysunek o szczegóły, ale i tak dość szybko nudzą się zajęciami, podczas których wymaga się od nich odwzorowywania, rysowania pod dyktando itp. Takie ćwiczenia zaczynają być atrakcyjne dopiero około piątego roku życia.
  • Nie wprowadzaj zadań z liczeniem (liczenie można wprowadzić jako element zabawowy) oraz zbyt wiele słownictwa na określanie relacji przestrzennych. Wprowadzaj określenia przysłówkowo-skalarne oraz te dotyczące płaszczyzny pionowej.
  • Wykorzystuj różnorodne, kolorowe plansze czy rysunki do opowiadania bajek oraz historyjek. Możesz wprowadzać określenia tzw. większych przedziałów czasowych – nazwy pór dnia, pór roku.
  • Wykorzystaj maskotkę do prowadzenia zajęć.

Zalecenia ogólne dotyczące zajęć dla dzieci pięcioletnich

Dobrze, gdy zajęcia dla dzieci pięcioletnich stanowią powiązaną ze sobą całość przyczynowo-skutkową, z dominującym tematem przewodnim. Nadal używaj języka obcego podczas czynności naturalnie podejmowanych przez dzieci, komentuj to, co robią.

  • Pamiętaj, aby jeden rodzaj aktywności nie trwał dłużej niż pięć-dziesięć minut.
  • Pamiętaj, aby bezwzględnie włączać do zajęć ćwiczenia fizyczne i zabawy ruchowe! Dzieci w tym wieku nadal odczuwają tzw. głód ruchu. Stosuj metody pracy, które tworzą warunki do ekspresji fizycznej: podejście TPR, drama, vivid storytelling, zabawy teatralne.
  • Nadal sam/a wykonuj wszystkie ćwiczenia z entuzjazmem i baw się razem z dziećmi, choć możesz pozwalać dzieciom na coraz większą samodzielność. Dzieci w tym wieku (jeżeli miały wcześniejsze kontakty z językiem obcym) z reguły bez problemu reagują na ogólne zwroty używane na każdych zajęciach języka obcego – classroom language, social language – nawet jeśli nie są one wspomagane komunikatami niewerbalnymi.
  • Wprowadzaj zabawy w parach, podgrupach.
  • Wprowadzaj zadania plastyczne: wypełnianie kolorem, rysunki, odwzorowywanie, łącznie kropek, rysowanie pod dyktando.
  • Wprowadzaj zadania z liczeniem.
  • Wykorzystuj różnorodne, kolorowe plansze czy rysunki do opowiadania bajek oraz historyjek. Możesz wprowadzać określenia tzw. większych przedziałów czasowych – nazwy pór roku, dni tygodnia, pór dnia.
  • Wykorzystaj maskotkę do prowadzenia zajęć.

Zakończenie

Planując, organizując i prowadząc zajęcia z języka angielskiego dla dzieci w wieku przedszkolnym, należy mieć na uwadze ich możliwości poznawcze, fizyczne i społeczne. Rozeznanie w głównych prawidłowościach rozwojowych, które omówiono pokrótce w tym artykule, pomoże uniknąć podstawowych błędów metodycznych.

Dobrze zaplanowane zajęcia dla dzieci powinny: (1) być dostosowane do możliwości i potrzeb uczniów oraz do warunków kształcenia w danej grupie uczniów, (2) pozwalać uczniom na pełny i harmonijny rozwój, wpierać ich rozwój poznawczy przez integrowanie materiału realizowanego podczas innych zajęć z tym, co się dzieje na lekcjach języka obcego, (3) wspierać proces używania języka obcego do określonych celów, (4) wspierać intuicyjne tworzenie reguł przez dzieci oraz dawać dzieciom możliwość doświadczenia języka w określonym kontekście.

Podkreślić należy, że czas, w jakim dzieci – niezależnie od wieku – przyswajają sobie nowy materiał dydaktyczny, jest bardzo zróżnicowany. Nie należy się zatem martwić, jeśli dziecko nie opanuje danej partii materiału w przewidzianym na to okresie; być może potrzebuje więcej czasu, aby osiągnąć kryterium wyuczenia. Zajęcia z języka obcego dla małych uczniów powinny być dostosowane do możliwości dzieci w danym wieku i opierać się na nowoczesnych metodach kształcenia. Głównym założeniem wszelkich kursów językowych jest zawsze zainteresowanie dzieci językiem obcym i wyrobienie u nich poczucia, że nauka języka może być przyjemnym i kreatywnym działaniem. Dlatego też w trakcie zajęć dzieci są zachęcane do podejmowania różnego typu aktywności poznawczych związanych z językiem obcym.

Bibliografia

  • Clark, E. (1976) From Gesture to Word. Human Growth and Development. Oxford: Wolson College Lectures.
  • Gilbert, J. B. (2008) Teaching Pronunciation. Using the Prosody Pyramid. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Harwas-Napierała, B., Trempała, J. (2000) Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Kamińska, B. (1995) Badania nad roz­wo­jem muzycz­nym czło­wieka i ich zna­cze­nie dla powszech­nej edu­ka­cji muzycz­nej. W: A. Białkowski (red.) Wychowanie muzyczne. Stan badań a prak­tyka edu­ka­cyjna. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
  • Piaget, J. (1966) Narodziny inteligencji dziecka. Warszawa: PWN.
  • Szuman, S. (1958) Rozwój orientacji dziecka w czasie. W: „Wiadomości Historyczne: czasopismo dla nauczycieli”. Wydawnictwo Edupress, Polskie Towarzystwo Historyczne, t. 1, nr 3.