Ram pam pam. Uczymy języka hiszpańskiego dzieci w wieku przedszkolnym

Numer JOwS: 
str. 116

Język hiszpański pojawia się coraz częściej wśród języków nauczanych w przedszkolach. Nauczyciele podejmujący pracę z małymi dziećmi, które nie potrafią jeszcze pisać ani czytać, stają przed ogromnym wyzwaniem dydaktycznym: jak efektywnie, atrakcyjnie i w sposób przemyślany pracować z przedszkolakami na zajęciach z języka hiszpańskiego. Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie, dzieląc się własnymi doświadczeniami i refleksjami w tym zakresie.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Wprowadzenie dzieci w wieku przedszkolnym w świat języka hiszpańskiego może być fascynującą podróżą do krainy nowych dźwięków, obrazów i emocji. Nasza podróż odbywa się w specjalnie zaaranżowanej i starannie przemyślanej przestrzeni, za pomocą różnych form aktywności oraz ćwiczeń muzycznych i rytmicznych, przy wsparciu i zaangażowaniu ze strony rodziców. Stąd też nasze Ram pam pam, czyli r jak rodzice, a jak aktywność, m jak muzyka i p jak przestrzeń.

R, czyli rodzic zaangażowany

Jak wiadomo, u dzieci w wieku przedszkolnym rodzina odgrywa fundamentalną rolę w motywowaniu ich do podejmowania wszelkiego rodzaju czynności. Autorzy badań nad wpływem rodziny na uczenie się dzieci języków obcych, tacy jak Hélot (2007), Carder (2007) czy Bæck (2010), wyróżniają kilka typów relacji rodziców z placówkami edukacyjnymi. W naszym przypadku przypatrzymy się wyłącznie relacjom dotyczącym współpracy bezpośredniej. Ze wspomnianych powyżej badań wynika bowiem, że aktywny udział rodziny w uczeniu się dziecka języka obcego wpływa bezpośrednio na jego zaangażowanie w naukę, a co za tym idzie – wzmacnia jego motywację do nauki.

Jako nauczyciele zmagamy się z pewnymi ograniczeniami, do których należy, między innymi, niska częstotliwość lekcji, sprowadzająca się maksymalnie do dwóch spotkań w tygodniu. Poza tym, większość rodziców naszych uczniów nie zna języka hiszpańskiego, w związku z czym możliwość ich bezpośredniego zaangażowania w proces przyswajania języka przez ich dzieci jest praktycznie zerowa. Z drugiej strony, należy mieć na względzie fakt, że udział rodziców w procesie uczenia się języka obcego przez dziecko w sytuacji, gdy ten pierwszy nie posiada wystarczającej znajomości tego języka, może prowadzić do niepotrzebnego utrwalania różnego rodzaju błędów. Biorąc pod uwagę ten czynnik i chcąc jednocześnie zachęcić rodziców do bezpośredniej współpracy, zaproponowaliśmy im różnego rodzaju aktywności natury edukacyjnej, które okazały się skuteczne w praktyce.

Przede wszystkim, przed pierwszymi zajęciami z języka hiszpańskiego zapraszamy rodziców do wypełnienia ankiety, w której próbują opisać działania, jakie sami podejmują, aby ich dzieci przyswoiły język ojczysty, odpowiadają na pytania dotyczące typowych czynności życia codziennego swoich dzieci oraz przyczyn wyboru dla nich kursu języka hiszpańskiego. Wypowiadają się również, w jakim stopniu są w stanie podjąć się współpracy z nauczycielem w kwestii wykonywania z dzieckiem w domu konkretnych zadań wspomagających utrwalenie wiedzy wprowadzonej na zajęciach. Zadawanie tego rodzaju pytań wynika z wielu przyczyn psychopedagogicznych, przede wszystkim jednak opiera się na teorii strefy najbliższego rozwoju (Vygotsky 1988). Jeżeli przyjmiemy za punkt wyjścia aktualny stan rozwoju dziecka, zwyczaje edukacyjne panujące w jego domu rodzinnym związane z opanowywaniem języka ojczystego, typowe czynności, które wykonuje ono w ciągu dnia, i ich wpływ na tempo przyswajania języka ojczystego, bez wątpienia będziemy w stanie stworzyć dziecku bardziej efektywne i dostosowane do jego indywidualnych potrzeb warunki edukacyjne na lekcji języka hiszpańskiego. Poza tym, stosowana przez nas na zajęciach metoda zadaniowa (enfoque por tareas) wymaga również przeprowadzenia analizy potrzeb dziecka, w celu dostosowania do nich programu nauczania (Zanón 1990).

Biorąc pod uwagę wszystkie te czynniki, przygotowujemy nasz program i podajemy go do wiadomości rodziców. W trakcie roku szkolnego, po zakończeniu każdego działu tematycznego, udostępniamy im raport, w którym opisujemy szczegółowo postępy ich dzieci.

Niektóre badania neurologii kognitywnej dowiodły, że uczniowie są w stanie „zatrzymać” 90 proc. nowo poznanej wiedzy przez pierwsze 24 godziny od wprowadzenia nowego materiału (Kennedy 2006). Oznacza to, że w ciągu 24 godzin od zakończonej lekcji języka powinniśmy zaproponować uczniom ćwiczenia utrwalające, które pomogłyby w zakodowaniu nowych treści w pamięci. W przeciwnym razie, informacje te zostaną utracone. Przygotowujemy więc dla dzieci i ich rodziców ćwiczenia do wykonania w domu, mające na celu wspomaganie procesu pamięciowego, czyli – mówiąc językiem neurologii – tworzenie nowych połączeń neuronowych (Jensen 1998). Po każdej lekcji rodzice otrzymują za pośrednictwem poczty elektronicznej szereg ćwiczeń, które powinny zostać zrealizowane przez dzieci w następnym dniu po lekcji, oraz inne, które dzieci mogą wykonywać w dowolnym czasie pomiędzy poszczególnymi lekcjami. Do tych ćwiczeń należą, między innymi, powtórzenie i utrwalenie piosenki śpiewanej podczas lekcji, gra, w którą dziecko może zagrać na komputerze bądź na tablecie, ćwiczenie na rozumienie ze słuchu do wykonania w języku polskim, rozwijające w sposób pośredni ogólną umiejętność rozumienia ze słuchu. Rodzice udzielają nam informacji zwrotnej dotyczącej proponowanych przez nas zadań. Metoda ta sprawdza się w praktyce, co więcej, sprawia, że wzrasta zaangażowanie dzieci w naukę oraz zainteresowanie rodziców kulturą i językiem hiszpańskim. Widzimy wyraźnie, że zastosowanie tej formy pracy dodatkowej z małymi uczniami wpływa na poprawę frekwencji na zajęciach i wzrost aktywności dzieci na lekcji.

A, czyli wszelkiego rodzaju aktywność

Jedną z podstawowych zasad pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym jest wzbudzenie jego zainteresowania i zachęcenie go do aktywnego udziału w zajęciach. Bezpośrednie zaangażowanie dziecka w proponowane gry, zabawy i ćwiczenia językowe pomaga w przyswajaniu i utrwalaniu nowych treści. Z kolei różnorodność ćwiczeń i częsta zmiana form aktywności pozytywnie wpływają na motywację i koncentrację oraz stymulują proces zapamiętywania. Docierając do dziecka za pomocą obrazów wizualnych i dźwiękowych, za pomocą ruchu i ćwiczeń manualnych, pobudzamy wszystkie jego zmysły i pozwalamy mu na odbiór języka hiszpańskiego poprzez różne kanały percepcji.

Jak wiadomo, każdy człowiek, również przedszkolak, odbiera i poznaje otaczającą go rzeczywistość na swój własny sposób, w zależności od indywidualnych preferencji w zakresie percepcji. Staramy się więc dotrzeć do małych wzrokowców, słuchowców i kinestetyków, pozwalając dzieciom na oswajanie się z językiem hiszpańskim w sposób aktywny. Bawimy się z nimi w rozpoznawanie przedmiotów za pomocą dotyku, używamy zmysłu powonienia i smaku, pozwalamy im gestykulować, tańczyć i imitować nowe dźwięki. W ten sposób bawimy się wspólnie nowo poznawanym językiem. Język hiszpański jest sam w sobie ekspresyjny, radosny i dynamiczny, jego rodzimi użytkownicy dużo gestykulują, a emocje wyrażone słowami przekładają się bezpośrednio na ich mowę ciała. Warto wykorzystać ten atut w pracy z dziećmi, biorąc pod uwagę ich potrzebę ruchu i wyrażania emocji na różne sposoby.

Planując pracę z przedszkolakami, pamiętamy, jak ważne jest dostosowanie rytmu zajęć i różnych typów aktywności do naturalnych potrzeb dzieci. Dopasowujemy więc techniki pracy do warunków i możliwości psychofizycznych naszych małych uczniów. Przedstawiona poniżej tabela pomaga nam w organizacji pracy i doborze odpowiednich rodzajów aktywności.

481