Ram pam pam. Uczymy języka hiszpańskiego dzieci w wieku przedszkolnym

Numer JOwS: 
str. 116

Język hiszpański pojawia się coraz częściej wśród języków nauczanych w przedszkolach. Nauczyciele podejmujący pracę z małymi dziećmi, które nie potrafią jeszcze pisać ani czytać, stają przed ogromnym wyzwaniem dydaktycznym: jak efektywnie, atrakcyjnie i w sposób przemyślany pracować z przedszkolakami na zajęciach z języka hiszpańskiego. Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie, dzieląc się własnymi doświadczeniami i refleksjami w tym zakresie.

W stosowanym przez nas programie nauczania bierzemy pod uwagę zarówno wyniki ankiety przeprowadzonej wśród rodziców, jak i treści, strategie nauczania i działania stymulujące przyswajanie języka hiszpańskiego. Z góry przyjmujemy jednak, że program jest tylko bazą, która może ulec modyfikacji w związku z potrzebami naszych uczniów.

482

Każda jednostka lekcyjna programu zawiera następujące elementy:

  • piosenkę, która stanowi centralny punkt każdego spotkania i pozwala na płynne połączenie tematu spotkania z muzyką i tańcem;
  • opowiedzianą lub odczytaną historyjkę, w której pojawia się narrator oraz postaci wchodzące ze sobą w interakcję;
  • słownictwo nauczane poprzez akcję, przez co rozumiemy używanie ruchu, mimiki, dużej ilości gestów lub znaków (niekiedy zapożyczonych z języka migowego), oraz aktywny udział dziecka w zajęciach;
  • rymy i rytmiczne powtórzenia, które sprzyjają lepszemu zapamiętywaniu materiału;
  • aktywności związane z czynnościami manualnymi i ruchem ciała, takie jak: rysowanie, kolorowanie, wycinanie, przyklejanie, taniec i zabawa ruchowa;
  • łączenie prostych poleceń ze słownictwem i wyrażeniami wprowadzanymi podczas zajęć (metoda reagowania całym ciałem).

Każdy blok tematyczny ma swoje odrębne cele, treści i specyficzne materiały dydaktyczne. Składa się z około 7-8 lekcji, w zależności od potrzeb, i opiera się na stopniowym wprowadzaniu, prezentowaniu i utrwalaniu zagadnień, według starannie przemyślanej koncepcji przedstawionej na Schemacie 2.

480

Jak już wspominaliśmy, szczególne znaczenie dla efektywnej realizacji naszych lekcji języka hiszpańskiego ma utrwalenie i uporządkowanie informacji przyswojonych na zajęciach. Doskonale pomaga nam w tym lapbook, czyli kreatywne i skuteczne narzędzie używane głównie przez rodziny, których dzieci uczą się w domu (homeschoolers). Jest to rodzaj tematycznej książeczki, wykonanej na bazie teczki papierowej, złożonej w formie tryptyku. W jej wnętrzu przyklejamy różnego rodzaju rysunki, zdjęcia, diagramy, schematy, kieszonki z obrazkami w środku, otwierane okienka, rozkładane papierowe harmonijki i specjalne książeczki. Lapbook zawiera więc atrakcyjne wizualnie materiały ułatwiające komunikację z dzieckiem w języku hiszpańskim i kontekstualizację wprowadzonych na zajęciach treści. Książeczki te przygotowujemy częściowo na lekcji, częściowo w domu, przy współpracy z rodzicami. Do głównych zalet użycia tego narzędzia, z dydaktycznego punktu widzenia, należą:

  • zebranie w jednym miejscu kserokopii małego formatu, których używamy na lekcjach;
  • dobranie i wyselekcjonowanie z wyprzedzeniem różnorodnych materiałów, które zostaną wykorzystane na zajęciach;
  • częściowe zindywidualizowanie nauczania: każde dziecko wycina, przykleja i rysuje poszczególne elementy swojej książeczki, nadając jej odrębny charakter;
  • efektywne wykorzystanie strefy odpoczynku (zważywszy, że dzieci w wieku przedszkolnym potrafią skupić uwagę na jednej czynności maksymalnie przez 10 minut, zastosowanie zadań manualnych na zajęciach jest wręcz konieczne; pozwalają one na odpoczynek po wysiłku intelektualnym, jakim jest wprowadzenie nowego materiału, wspierają rozwój sprawności manualnych i motoryki, co z kolei wspomaga rozwój zdolności do skupiania uwagi);
  • wskazanie najważniejszych informacji i zagadnień, które dziecko powinno zapamiętać z zajęć;
  • aktywne zaangażowanie rodziców we współtworzenie książeczki;
  • wykonywanie etapami rozmaitych drobnych zadań prowadzących do realizacji zadania końcowego.

M, czyli muzyka

Jak już wiadomo, spotkanie z piosenką w języku hiszpańskim stanowi centralny i szczególnie ważny element każdej jednostki dydaktycznej przewidzianej w naszym programie nauczania. Zastosowanie muzyki i piosenek z jednej strony wynika z naturalnej potrzeby dziecka związanej z wyrażaniem swoich emocji poprzez śpiew i ruch, z drugiej strony, spełnia wiele innych istotnych funkcji, takich jak m.in. naturalne przyswajanie poprawnej wymowy, akcentu i intonacji.

Na lekcjach używamy głównie piosenek dla dzieci zaczerpniętych z podręczników do nauki języka hiszpańskiego lub z kanału YouTube (np.: Calico Spanish, Grupo Encanto, Rockalingua, Luis Pescetti). Zamieszczone w Internecie teledyski dają dodatkowo możliwość wizualizacji treści piosenki lub zapoznania się z gotowymi układami taneczno-choreograficznymi dopasowanymi do poszczególnych utworów.

Pracując na lekcji z piosenką, stosujemy zazwyczaj ten sam model. W pierwszej kolejności wprowadzamy słownictwo i wyrażenia pojawiające się w piosence za pomocą wszelkich możliwych środków, które pozwalają na wyjaśnienie ich znaczenia bez tłumaczenia słów na język polski. Wykorzystujemy więc prawdziwe przedmioty, materiały wizualne: fotografie i obrazki; dźwięki, zapachy i smaki oraz gesty, mimikę i ruch. Szczególnie ważne jest wprowadzanie elementów ruchowych, gdyż później, podczas odsłuchania lub odśpiewania piosenki, nasi mali uczniowie używają przyswojonych wcześniej gestów do zilustrowania treści utworu.

Jeżeli dana jednostka lekcyjna przewiduje nie tylko odsłuchanie, lecz także odśpiewanie utworu wraz z dziećmi, uczymy najmłodszych słów piosenki i powtarzamy je krótkimi sekwencjami, za pomocą różnych technik (głośno, cicho, szybko, wolno, rytmicznie, indywidualnie, grupowo, z podziałem na małe grupy itp.). Pamiętamy, aby powtarzaniu słów piosenki towarzyszyły odpowiednie gesty. Nie wprowadzamy ich dopiero podczas śpiewu, ale ćwiczymy je wcześniej, starając się, aby od początku były one integralną częścią piosenki, już na etapie przyswajania tekstu.

Odsłuchanie lub odśpiewanie piosenki wiąże się zawsze ze wspólnym tańcem i gestykulacją. Nasi uczniowie w sposób aktywny uczestniczą w ruchowym zilustrowaniu treści piosenki i chętnie się angażują w tego typu zabawy. Ważne jest, aby nauczyciel współuczestniczył w tej zabawie przez cały czas trwania piosenki, a nie tylko pokazywał dzieciom gesty, które powinny wykonywać, kiedy usłyszą muzykę. Pamiętając, że nauczyciel jest dla dzieci punktem odniesienia i wzorem do naśladowania, zawsze bierzemy czynny udział w śpiewaniu i odtwarzaniu przewidzianej do danego utworu choreografii. Poza tym, warto pamiętać, że wspólne śpiewanie i taniec sprzyjają także integracji grupy i wzmacniają poczucie przynależności do niej.

Po odśpiewaniu piosenki przechodzimy z kolei do zadań mających na celu utrwalenie i powtórzenie nowo poznanych treści, a także ich użycie w konkretnych kontekstach. Realizujemy wraz z uczniami swego rodzaju podsumowanie, które może przyjmować rozmaite formy: od rozumienia ze słuchu i zadań przewidujących użycie metody reagowania całym ciałem, poprzez zadania plastyczne i manualne, gry i zabawy, aż do prób produkcji w języku obcym.