Rozwój języka hiszpańskiego w Polsce

Numer JOwS: 
str. 27

Przez okres ponad 20 lat skala nauczania języka hiszpańskiego w polskich szkołach nieustannie się poszerza. Zainteresowanie nauką tego języka rozwija się równolegle do wzrostu jego znaczenia na świecie. Według El español en el mundo. Rocznik Instytutu Cervantesa 2012 hiszpański jest już drugim najczęściej używanym językiem w świecie biznesu oraz w Internecie.

Przyłączenie gimnazjów do programu przyczyniło się w pierwszym roku ich działalności do wzrostu liczby uczniów w sekcji dwujęzycznej z hiszpańskim o 605 osób, dając tym samym liczbę całkowitą 2989, co zostało przedstawione na wykresach poniżej.

468

469

W szkołach, w których funkcjonuje oddział dwujęzyczny z hiszpańskim, pozostali uczniowie uczęszczający do placówki mają możliwość nauki tego języka. Dla wielu z nich staje się on drugim językiem obcym, a dla niektórych nawet pierwszym. Poza uczniami sekcji, 4796 uczniów z 16 szkół dwujęzycznych uczy się hiszpańskiego, co daje łącznie liczbę 7785 uczniów uczących się hiszpańskiego w szkołach z oddziałami dwujęzycznymi powstałymi w ramach porozumienia.

Działania uzupełniające program

Program oddziałów dwujęzycznych rozwija się dynamicznie w szkolnictwie średnim. Jednym z najważniejszych wyzwań, przed jakimi stanęli twórcy programu, był brak wykwalifikowanych nauczycieli zdolnych do nauczania po hiszpańsku przedmiotów obowiązkowych w oddziale dwujęzycznym, zgodnie z wymogami ustawodawstwa polskiego, a konkretnie Ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty z 7 września 2007 r. (DzU z dnia 1 października 2007 r.). Z problemem tym borykają się również nowo powstające oddziały na poziomie gimnazjalnym. Aby rozwiązać tę kwestię, ministerstwa edukacji obu państw wraz z Instytutem Cervantesa rozpoczęły realizację programu Europrof. Program umożliwia nauczycielom przedmiotów innych niż językowe lub językowe poza hiszpańskim w ciągu trzech lat uzyskać odpowiednie kwalifikacje do nauczania części przedmiotu w języku hiszpańskim w przypadku pierwszej grupy lub nabyć uprawnienia do nauczania języka hiszpańskiego, w przypadku drugiej. Po trzech latach nauki nauczyciele osiągają poziom znajomości języka odpowiadający poziomowi C1 w skali Europejskiego systemu opisu kształcenia językowego, co przygotowuje ich do wyzwań edukacji dwujęzycznej. Do dzisiaj zostało przeszkolonych ponad trzystu nauczycieli, a z powodzeniem zakończyło kursy kwalifikujące ponad 70 proc. z nich.

Kształcenie polskich nauczycieli ELE (języka hiszpańskiego jako języka obcego), znakomitych specjalistów, których rola w sukcesie programu oddziałów dwujęzycznych jest kluczowa, wspiera także hiszpańskie Ministerstwo Edukacji, Kultury i Sportu. Dla nauczycieli organizowane są w okresie letnim kursy na kilku hiszpańskich uniwersytetach: w Grenadzie, w Santiago de Compostela, w Salamance oraz na Międzynarodowym Uniwersytecie Menéndez Pelayo w Santander.

Program oddziałów dwujęzycznych, tak jak został pomyślany w chwili powstawania, skupia się nie tylko na części naukowej, ale także na części edukacyjnej. Dlatego też przez lata program był i jest wzbogacany o różnorodne działania zachęcające i wspierające uczniów.

Zapewne z punktu widzenia uczniów najważniejszą zachętą jest możliwość stwarzana przez uczelnie jak np. uniwersytet w Grenadzie, oferujący absolwentom oddziałów dwujęzycznych kształcenie akademickie w Hiszpanii. Ta uczelnia oferuje absolwentom, którzy otrzymali Título de Bachiller, cztery pełne stypendia pokrywające koszty czesnego, zakwaterowania, wyżywienia i materiałów dydaktycznych na cały cykl studiów magisterskich.

Ministerstwo Edukacji, Kultury i Sportu Hiszpanii przyznało ponadto stypendia dla najlepszych uczniów z każdego oddziału, organizowało wyjazdy edukacyjne do Hiszpanii dla uczniów i ich nauczycieli, przeprowadzało najróżniejsze konkursy itd. Wśród różnorodnych działań należy wspomnieć Europejski Festiwal Teatrów Szkolnych. Na etapie ogólnopolskim, odbywającym się w Warszawie, konkurują ze sobą ośmioosobowe grupy teatralne z każdej ze szkół, przedstawiając 45-minutowe adaptacje sztuk autorów hiszpańskich. Przez dwa dni młodzież współzawodniczy, uczestniczy w przedstawieniach, dzieli się doświadczeniami, ale przede wszystkim pokazuje swoje umiejętności interpretacyjne i językowe. Konkurs ma na celu zainteresowanie uczniów teatrem, zaznajomienie ich z hiszpańską tradycją teatralną oraz doskonalenie języka poprzez pracę nad dykcją, wymową i wzbogacaniem słownictwa. Dwie zwycięskie grupy teatralne, zawsze o znakomitym poziomie, reprezentują Polskę na festiwalu organizowanym każdego roku w innym mieście jednego z siedmiu państw Europy Środkowo-Wschodniej uczestniczących w programie oddziałów dwujęzycznych. W czasie trwającego tydzień festiwalu 14 grup żyje teatrem i językiem hiszpańskim: poprzez warsztaty, wycieczki, rozmowy.

Poza teatralnym organizuje się jeszcze inne konkursy, jak na przykład konkurs prac literackich Giner de los Ríos, które są wyraźnym potwierdzeniem sukcesu edukacyjnego i pedagogicznego programu. Poziom prac w każdej kategorii jest z roku na rok coraz wyższy.

Niewątpliwie na szczególną uwagę zasługuje Olimpiada Języka Hiszpańskiego, dzięki swojemu wysokiemu poziomowi i doniosłej roli w rozpowszechnianiu języka hiszpańskiego i jego ogromnego bogactwa historyczno-kulturowego. Konkurs ten, który odbył się już po raz czwarty, i w którym udział wzięło 190 szkół i ponad 1500 osób, cieszy się ogromnym prestiżem i rokrocznie pokazuje znakomite przygotowanie polskich uczniów z zakresu języka hiszpańskiego oraz historii i kultury krajów hiszpańskiego obszaru językowego. Organizowany trzyetapowo z finałem w Poznaniu, ma wsparcie i pomoc ze strony korpusu dyplomatycznego krajów hiszpańskojęzycznych obecnych w Polsce. To wsparcie, zwłaszcza ze strony Biura Radcy ds. Edukacji Ambasady Hiszpanii w Warszawie, jest wyrazem nie tylko wysokiej rangi konkursu, ale także pierwszorzędnej organizacji i ciężkiej pracy całego zespołu Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego UAM w Poznaniu, odpowiedzialnego za jego przebieg. Więcej informacji o olimpiadzie można znaleźć w artykule jej koordynatorki, dr Małgorzaty Spychały.