Sport w szkołach w Europie obowiązkowy, ale mniej ważny

Numer JOwS: 
str. 122

Jak wynika z opublikowanego w marcu raportu sieci Eurydice, wychowanie fizyczne jest przedmiotem obowiązkowym w szkołach we wszystkich krajach Europy, ale często postrzeganym jako mniej ważny niż inne przedmioty.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Raport Wychowanie fizyczne i sport w szkołach w Europie jest jedną z pierwszych ze strony Komisji Europejskiej prób zidentyfikowania słabych i mocnych stron wychowania fizycznego w szkołach w krajach Europy. Raport objął 30 krajów (25 krajów członkowskich UE, Chorwację, Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Turcję). Poniżej kilka najważniejszych płynących z niego wniosków.

Wychowanie fizyczne jest przedmiotem szkolnym we wszystkich krajach

We wszystkich analizowanych programach nauczania na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum wychowanie fizyczne jest przedmiotem obowiązkowym. Badane kraje zdają się zgadzać co do ogólnych celów wychowania fizycznego, jakimi są: fizyczny, osobowy i społeczny rozwój dzieci oraz promocja zdrowego stylu życia. W niektórych krajach, np. w Finlandii, Irlandii i na Cyprze, edukacja zdrowotna jest odrębnym obowiązkowym przedmiotem.

Część krajów, np. Niemcy, Portugalia, Wielka Brytania czy kraje nordyckie, stosuje podejście międzyprzedmiotowe do zajęć WF, co oznacza, że np. niektóre treści z zakresu przedmiotów przyrodniczych czy społecznych są nauczane w ramach wychowania fizycznego i odwrotnie.

Przykłady międzyprzedmiotowego podejścia do WF-u:

  • w Czechach, Niemczech i w Norwegii w ramach zajęć WF uczniowie poznają zasady ruchu drogowego;
  • w krajach nordyckich na lekcjach wychowania fizycznego dzieci uczą się korzystać z mapy i poznają podstawowe zasady orientacji w terenie;
  • Czechy, Grecja i Polska podkreślają wagę przekazywania w trakcie zajęć sportowych wiedzy o wartościach i symbolach olimpijskich;
  • w Słowenii nauczyciele innych przedmiotów od czasu do czasu przerywają lekcje na tzw. minutę dla zdrowia. W trakcie tej krótkiej przerwy uczniowie wykonują proste ćwiczenia motoryczne i relaksują się.

Wśród obowiązkowych dyscyplin sportowych najczęściej występujących w szkołach na pierwszym miejscu znalazły się gry zespołowe, a zaraz po nich ćwiczenia gimnastyczne

Inne popularne dyscypliny to lekkoatletyka, taniec, pływanie i zajęcia rekreacyjne. W czternastu krajach programy nauczania nie wskazują konkretnych obowiązkowych dyscyplin, jakie mają być realizowane w ramach WF-u – decyzję tę podejmuje się na poziomie szkoły, biorąc pod uwagę konkretne warunki, lokalne tradycje, położenie geograficzne oraz zainteresowania uczniów.

363 Pobierz wykres

Liczba godzin wychowania fizycznego jest mniejsza niż liczba godzin innych przedmiotów

Istnieją znaczne różnice pomiędzy krajami oraz pomiędzy poziomami edukacji w wymiarze czasu przeznaczonego w szkołach na wychowanie fizyczne. Niektóre kraje wyznaczają minimalną liczbę godzin zajęć WF na poziomie centralnym, inne natomiast pozostawiają decyzję w tej kwestii szkołom. Na przykład w roku szkolnym 2011/2012 minimalna liczba godzin wychowania fizycznego na poziomie szkoły podstawowej wynosiła 37 w Irlandii i aż 108 we Francji.

Można powiedzieć, że liczba godzin przeznaczanych w szkole na wychowanie fizyczne jest niska w porównaniu z liczbą godzin przeznaczanych na inne przedmioty. Różnica w liczbie godzin WF-u i innych przedmiotów jest szczególnie widoczna na poziomie szkoły podstawowej, gdzie liczba godzin WF-u jest prawie o połowę niższa od liczby godzin matematyki.

363 Pobierz wykres

Pozalekcyjne zajęcia sportowe są popularne w Europie

Dodatkowe zajęcia sportowe oferowane poza oficjalnym planem lekcji, np. zawody czy zajęcia prozdrowotne, organizowane są w celu zapewnienia uczniom dodatkowej możliwości korzystania ze sportu w atrakcyjniejszej formie. Mają poszerzać ofertę zajęć sportowych i uzupełniać lekcje wychowania fizycznego. Z zasady propozycje pozalekcyjne są przeznaczone dla wszystkich uczniów, choć w niektórych krajach organizuje się również specjalne zajęcia ruchowe dla uczniów niepełnosprawnych i potrzebujących szczególnego wsparcia. W niektórych krajach dodatkowe zajęcia sportowe odbywają się w ciągu dnia, a nie po lekcjach. W części krajów stanowią one nawet integralną część szkolnego dnia – np. w Danii w wielu szkołach uczniowie uprawiają poranny bieg przed rozpoczęciem lekcji. W kilku innych krajach uczniowie korzystają z zajęć sportowych organizowanych w czasie długich przerw np. w sali gimnastycznej czy na boisku szkolnym.

Wychowanie fizyczne jest oceniane tak jak inne przedmioty

W większości krajów postępy uczniów w ramach wychowania fizycznego ocenia się tak samo jak w przypadku innych przedmiotów. Jedynie na Malcie i w Norwegii na poziomie szkoły podstawowej oraz w Irlandii na obu poziomach uczniowie na lekcjach WF-u nie są formalnie oceniani. W dwóch krajach (w Belgii i na Islandii) szkoły same decydują, jak będą oceniać uczniów. W pozostałych krajach wynika to z centralnych wytycznych.

Wiele krajów zamierza reformować wychowanie fizyczne

W około jednej trzeciej krajów biorących udział w badaniu planuje się reformy w zakresie wychowania fizycznego. Na przykład w Portugalii i Finlandii planowane jest podniesienie wagi wychowania fizycznego poprzez zwiększenie liczby godzin przedmiotu, a w Grecji i na Węgrzech przygotowywane reformy w zakresie WF-u mają na celu większe zróżnicowanie zajęć sportowych oferowanych przez szkoły.

Raport Wychowanie fizyczne i sport w szkołach w Europie jest dostępny w języku angielskim na stronie www.eurydice.org.pl.

Raport został przygotowany na zamówienie Komisji Europejskiej  przez sieć Eurydice, która składa się z 38 biur krajowych znajdujących się w 33 państwach (państwach członkowskich UE, Chorwacji, na Islandii, w Liechtensteinie, Norwegii, Serbii, Szwajcarii i Turcji). Koordynacją i zarządzaniem Eurydice zajmuje się Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego.