Systematyczne pisanie - jak wpływa na kompetencję komunikacyjną w j. obcym?

Numer JOwS: 
str. 17

Rola pisania w nauczaniu języków obcych jest bardzo różnie interpretowana przez nauczycieli i metodyków. Czy rzeczywiście w dzisiejszych czasach jest ona zbędną umiejętnością i powinniśmy zaniechać jej nauczania?

W kolejnej fazie uczestnicy eksperymentu mieli, podobnie jak w grupie kontrolnej, opisać scenę zakupu z perspektywy pana Hellera. Oto przykładowe teksty:

Herr Heller wird am Sonntag kochen – seine Spezialität der Kalbsbraten. Und seine Frau möchte einen schönen Kuchen backen. Dazu braucht sie Eier. Um die Eier zu kaufen, muss Herr Heller wieder in die Kaufhalle fahren. Das macht aber nichts, er kauft sich noch dabei eine Flasche Wein und ein paar Kleinigkeiten, was seine Frau bestimmt nicht verärgert, denn an seine kleinen Sünden hat sie sich schon längst gewöhnt[15].

Heute machte meine Frau wieder große Einkäufe. Sie ging in die Kaufhalle. Morgen kommen Müllers und ich werde wieder viel Arbeit haben. Meine Frau kocht zwar sehr gut, aber sie räumt dann die Küche nie auf. Ich muss das alles machen. Wie immer vergisst sie etwas und schickt mich in den Laden. Sie wird wieder klagen, dass sie nichts anzuziehen hat, dass Frau Müller ein neues Kleid hat. Das ärgert mich immer.

Der Tag ist schon wieder hin. Die hat schon wieder die Eier vergessen, und wer soll sie holen? Ist doch klar. In den 15 Jahren, die wir schon zusammen sind, musste ich immer die Dreckarbeit machen. Mach das! Mach dies! Wir haben auch festgemacht, dass wir in unserer Ehe die Hausarbeit teilen. Am Anfang hielt sie sich noch daran. Jetzt nicht mehr. Sie kommandiert mich wie bei Militär. Warum ist sie nicht beim Militär? Da könnte sie den armen Soldaten Befehle erteilen. [...]

Autorami cytowanych tekstów zarówno grupy kontrolnej jak i eksperymentalnej były osoby dorosłe, studenci NKJO

Przestawione teksty nawiązują do tekstu wyjściowego, ale są uzupełnione licznymi emocjonalnymi ocenami, komentarzami i refleksjami na temat relacji w małżeństwie Hellerów. Reprodukcja tekstu wyjściowego jest ograniczona do minimum, mimo to napisane teksty w tej grupie są wyraźnie dłuższe, bardziej spójne, potwierdzające samodzielność i kreatywność ich autorów. Odczytywanie tych tekstów wzbudzało u uczestników eksperymentu autentyczną ciekawość i radość, natomiast w grupie kontrolnej widoczny był kompletny brak zainteresowania napisanymi tekstami. Co więcej, uczestnicy grupy eksperymentalnej potwierdzili w przeprowadzonej ankiecie, że tekst wyjściowy był bardzo interesujący i inspirujący, a w grupie kontrolnej ten sam tekst uznano za nieciekawy, a formę pracy z nim za nudną.

Wnioski końcowe

Przedstawione wyżej strategie zmiany struktury podawczej oraz pytania ewokujące inferencje i elaboracje doskonale nadają się do wykorzystania w integracyjnym kształceniu sprawności językowych, dzięki któremu skutecznie rozwijane i utrwalane są wszystkie elementy kompetencji komunikacyjnej w języku obcym i to niezależnie od poziomu językowego. Co więcej, systematyczne pisanie gwarantuje znaczny jej wzrost i to w relatywnie krótkim okresie czasu. Prezentacja interesująco napisanych tekstów wywołuje pozytywne emocje, które motywują uczniów do dalszej aktywności oraz rozwijają kreatywność. Stwarza to znakomite warunki do autentycznej komunikacji w języku obcym, szybszych i trwalszych postępów w jego nauce. Ze względu na częściowo reprodukcyjny charakter zaproponowane formy pisania gwarantują wysoki poziom poprawności gramatycznej i ortograficznej. Ponadto są łatwe w stosowaniu i mogą być wykorzystane w trakcie lekcji lub jako zadanie domowe. Z tego względu zasługują na szczególną rekomendację.

Bibliografia

Pełna bibliografia artykułu w pliku PDF.


[1] Wadą obowiązujących przepisów jest to, że orzeczenie o dysleksji, dysgrafii itp. nie zobowiązują ucznia do podjęcia stosownej terapii, natomiast gwarantują pewne przywileje na egzaminach.

[2] W bardzo krytycznym artykule Szkoła buja w obłokach J. Hartman formułuje następującą tezę: Nie wiem, jaki odsetek absolwentów szkół średnich w Polsce umie napisać poprawnie kilka zdań po polsku. Wiem, że wśród studentów na pierwszych latach studiów jest to nieco ponad 50 proc. Wśród tych, którzy nie umieją pisać, większość po prostu nie zna ortografii, gramatyki i interpunkcji, ale od biedy może się wysłowić. [...] Oprócz półanalfabetów mamy jednak wśród studentów analfabetów prawdziwych. Jest ich z pewnością nie mniej niż 10 proc. Osoby te zdolne są jedynie zapisać ciąg kulfonów nieukładających się w zdania, ze szczątkową strukturą gramatyczną, bez wielkich liter i kropek, bez podmiotów i orzeczeń, bez sensu. Są to absolwenci polskich liceów i techników, posiadacze matur, starych bądź nowych, bez różnicy. W: Gazeta Wyborcza 09.04.2011 online.

[3] Średnia europejska obejmuje najczęściej nauczany język. Według ESLC w większości krajów pierwszym najczęściej nauczanym językiem obcym jest angielski, drugim najczęściej nauczanym językiem jest niemiecki.

[4] Są to głównie teksty użytkowe: SMS, e-mail, notatka, pozdrowienia, życzenia ogłoszenie, ankieta, krótki list prywatny.

[5] Upowszechnienie Internetu, a przede wszystkim e-learningu spowodowało, że komunikacyjna rola pisania ponownie wzrosła.

[6] W podjętym projekcie przedmiotem badań empirycznych jest oddziaływanie pisania kreatywnego na kompetencję komunikacyjną studentów na kierunku niefilologicznym.

[7] Podobne stanowisko reprezentuje Zając (2008:79).

[8] W ramach badania PISA 2009 ustalono, że wszyscy uczniowie w Polsce, tj. 38,5 proc. badanej próby, którzy osiągnęli I lub II poziom kompetencji w czytaniu (maksymalnie 479 punktów), podali, że czytają wyłącznie pod przymusem, a samo czytanie uznają za stratę czasu.

[9] Zadając ćwiczenia dot. zmiany struktury podawczej tekstu wyjściowego, należy zwrócić uwagę na to, by zmieniona struktura podawcza dialogu nie miała charakteru mowy zależnej (X zapytał..., Y odpowiedział...).

[10] Więcej na temat kooperacyjnego pisania w Faistauer 1997.

[11] Wasserwelten, Juma, nr 3/97, s. 26.

[12] Inferencja to rodzaj wnioskowania na podstawie posiadanej wiedzy.

[13] Elaboracje to rozwinięcie informacji (tematu) w oparciu o posiadaną wiedzę.

[14] W angielskojęzycznej literaturze przedmiotu nazywa się je wh-question-words, w niemieckojęzycznej – W-Fragen.

[15] Wersja w języku angielskim:

On Saturday Mr. Heller is going to make his special roast. His wife would like to bake a delicious cake. Therefore, she needs some eggs. In order to buy eggs, Mr. Heller has to go to the department store again. But he doesn’t mind. He takes the opportunity to buy wine and a few little things, which won’t annoy his wife because she got used to his little sins.

---

78 79 Fotografia ©Nita Winter