Szkoły: partnerzy przyszłości

Numer JOwS: 
str. 44
Zdjęcie pochodzi ze zbiorów autora artykułu.

Szkoły: Partnerzy przyszłości (PASCH) to projekt międzynarodowej sieci 1,5 modelowych szkół powołany do życia z inicjatywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec w 2008 r. Goethe-Institut w Polsce współpracuje z 9 tzw. FIT-PASCH-SCHULEN, w których w sposób szczególny wspiera naukę języka niemieckiego.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Wsparcie to ma charakter zarówno finansowy, jak i merytoryczny. Należałoby przy tym zaznaczyć, że ze względu na długotrwały charakter i intensywność działań projekt wymaga ponadprzeciętnego zaangażowania uczestniczących w nim placówek. Współpraca pomiędzy Instytutem a szkołami nie byłaby tak owocna, ani w ogóle możliwa, bez przychylności i dobrej woli dyrektorów oraz olbrzymiego zaangażowania nauczycieli języka niemieckiego, którzy wkładają w tę inicjatywę całe swoje serce. Nierzadko poświęcają swój wolny czas na dodatkową pracę nad projektami, których nie da się realizować w ramach regularnych zajęć lekcyjnych, tak jak miało to miejsce w przypadku projektu teatralnego omówionego w artykule.

Szkoły partnerskie zlokalizowane są w ośmiu województwach, głównie we wschodniej części Polski:

  • lubelskie: Gimnazjum nr 1 im. St. Konarskiego w Lublinie;
  • małopolskie: Zespół Szkół w Ropicy Polskiej;
  • mazowieckie: Gimnazjum nr 11 im. I. J. Paderewskiego w Warszawie;
  • podkarpackie: Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II w Przeworsku;
  • podlaskie: Publiczne Gimnazjum nr 16 im. bł. ks. Michała Sopoćki w Białymstoku;
  • pomorskie: Gimnazjum im. K. Jagiellończyka w Trąbkach Wielkich;
  • świętokrzyskie: Zespół Szkół w Stadnickiej Woli;
  • warmińsko-mazurskie: Szkoła Podstawowa nr 9 w Olsztynie oraz Gimnazjum nr 12 w Olsztynie.

Szkoły te otrzymały ze środków PASCH nowoczesne wyposażenie sal dydaktycznych oraz materiały edukacyjne do nauki języka niemieckiego.

Nauczyciele biorą udział w licznych seminariach i warsztatach, a uczniowie w letnich obozach i kursach językowych w Niemczech. Ponadto młodzież ma możliwość zdawania egzaminów FIT 1 i FIT 2 na preferencyjnych warunkach, uczestniczy w imprezach, konkursach, warsztatach (np. teatralnych) oraz ma do dyspozycji platformę internetową.

Stypendia i kursy językowe w Niemczech

W ciągu 5 lat trwania projektu Goethe-Institut przyznał ponad 30 stypendiów dla nauczycieli języka niemieckiego w szkołach FIT-PASCH w Polsce, dzięki czemu mogli oni uczestniczyć w seminariach i kursach z zakresu metodyki nauczania języka niemieckiego, kulturoznawstwa itp. organizowanych przez oddziały Instytutu w Niemczech.

Z kolejnych 30 stypendiów skorzystali nauczyciele przedmiotów innych niż język niemiecki, którzy wraz z germanistami realizują projekty interdyscyplinarne CLILiG (Content and Language Integrated Learning in German). Nauczyciele ci dzięki stypendiom mieli i mają możliwość nauki języka niemieckiego na kursach w Niemczech.

Na szczególną uwagę zasługuje Lehrerakademie organizowana co roku w Berlinie. Podczas tej trwającej tydzień Akademii dla nauczycieli uczestnicy biorą udział w warsztatach metodycznych, mają możliwość hospitowania lekcji w niemieckich szkołach oraz przygotowują koncepcje nowych projektów interdyscyplinarnych (CLILiG). Projekty CLILiG realizowane są co roku we wszystkich 9 szkołach FIT-PASCH.

Stypendia dla uczniów

Nie tylko nauczyciele mają możliwość wyjazdu na stypendium do Niemiec. Co roku uczniowie szkół PASCH wyjeżdżają na trzytygodniowe letnie kursy językowe, co stanowi silny bodziec i dodatkową motywację do nauki języka niemieckiego. Na kursach w różnych ośrodkach Goethe-Institut w Niemczech spotykają się uczniowie szkół PASCH z całego świata – są to dla nich niezapomniane przeżycia, którym towarzyszą pozytywne emocje. Dzieci nawiązują trwałe przyjaźnie. Język niemiecki służy uczestnikom tych spotkań jako narzędzie komunikacji i rozwiązywania problemów w autentycznych sytuacjach językowych.

Nową lokalną inicjatywą jest letni obóz językowy (Sprachcamp) dla uczniów PASCH z Polski, Białorusi i Litwy w litewskich Druskiennikach.

Egzaminy FIT

Jednym z wymiernych efektów działania projektu Szkoły: Partnerzy przyszłości jest znacząca liczba uczniów PASCH przystępujących co roku do egzaminów FIT 1 i FIT 2. Do dnia dzisiejszego do egzaminów przystąpiło ponad tysiąc uczniów, z czego ¾ zdało je z wynikiem bardzo dobrym lub dobrym. Uczniowie przystępujący do egzaminów wnoszą tylko połowę opłaty za egzamin, druga połowa finansowana jest ze środków projektu.

Projekt teatralny

Ulubioną inicjatywą są z pewnością projekty teatralne organizowane od początku PASCH – ostatnio był to lokalny projekt teatralny, w którym udział wzięły wszystkie polskie szkoły FIT-PASCH. Projekt przebiegał w kilku etapach. W każdej ze szkół uczniowie utworzyli 10-12-osobowe grupy teatralne, które następnie uczestniczyły w warsztatach z pedagogami teatralnymi z Niemiec. Podczas warsztatów uczniowie tworzyli scenariusz swojej sztuki. Pedagog teatralny przelewał stworzoną przez uczniów historię na papier i rozpoczynały się pierwsze próby. Warto przy tym wspomnieć, że dzięki silnym emocjom towarzyszącym grze aktorskiej, poczuciu tworzenia czegoś, co jest nasze oraz niezwykłej atmosferze warsztatów, uczniowie pozbyli się wszelkich zahamowań i całość komunikacji pomiędzy nauczycielami i młodzieżą odbywała się w języku niemieckim. Nauczyciele tylko w sporadycznych sytuacjach wspierali swoich uczniów tłumaczeniem na język polski.

Po warsztatach z pedagogami teatralnymi w szkołach następował intensywny dwumiesięczny okres prób, w którym rolę nauczycieli z Niemiec musieli przejąć polscy nauczyciele języka niemieckiego. Był to okres uczenia się ról, szlifowania gry aktorskiej według wskazówek niemieckich pedagogów, a także wdrażania nowych pomysłów i rozwiązań.

Zwieńczeniem projektu był finałowy warsztat w Jadwisinie k. Warszawy z udziałem pedagogów z Niemiec, zakończony premierą sztuki.

Historie odgrywane przez uczniów zaczerpnięte zostały z baśni braci Grimm. Były to adaptacje niekonwencjonalne, nowoczesne i awangardowe. Przedstawienia miały minimalistyczną oprawę, bez wyszukanych dekoracji, rekwizytów czy strojów. Widzowie śledzili przedstawienia z zapartym tchem, czasami śmiali się, a czasem płakali. Było to prawdziwe, autentyczne, niewymuszone święto języka niemieckiego.

Ostatnim etapem projektu były premiery przedstawień w szkołach. Podczas organizowanych w placówkach PASCH Dni Bajki i Teatru grupy uczniów wystawiały sztuki przed lokalną publicznością – kolegami i koleżankami, nauczycielami, rodzicami, zaproszonymi gośćmi, w tym młodzieżą z okolicznych szkół. Premierom w szkołach towarzyszyły prezentacje zrealizowanych projektów CLIL, warsztaty prowadzone przez animatorów z Deutsch-Wagen-Tour oraz projekcje filmów w języku niemieckim.

Byli uczniowie PASCH podkreślają często, że udział w projekcie przyczynił się nie tylko do ich rozwoju językowego, pozwalając osiągnąć wysoki poziom znajomości języka, lecz także do rozwoju osobistego, co jest pozytywnym pozajęzykowym efektem tego przedsięwzięcia. Ciekawe badanie, obrazujące, w jaki sposób działanie teatralne przekłada się na wyniki w nauce, przeprowadziła Dorota Niewiadomska, nauczycielka PASCH z Gimnazjum w Trąbkach Wielkich. Zebrała ona wyniki maturalne grupy swoich byłych uczniów, którzy uczestniczyli w projektach teatralnych, i porównała je ze średnimi wynikami innych uczniów tej samej szkoły, województwa oraz całej Polski (por. Wykres 1).

452

Pierwsze dwa słupki pokazują średnią wyników grupy teatralnej (kolor ciemnozielony: poziom podstawowy, kolor jasnozielony: poziom rozszerzony). Kolejne dwa słupki to średnia szkoły, w której uczniowie zdawali maturę, następne średnia województwa i ostatnie dwa wyniki – średnia dla Polski.

Przyszłość projektu

W lutym 2014 r. odbędzie się w Warszawie regionalna Konferencja Dyrektorów Szkół PASCH, w czasie której podpisane zostaną nowe umowy o współpracy pomiędzy szkołami a Goethe-Institut. Więcej informacji o programie PASCH znajdą Państwo na stronie internetowej.