Tajemnica zaczarowanego worka, czyli jak prowadzimy zajęcia warsztatowe z dziećmi w Pracowni Językowej

Numer JOwS: 
str. 77

Jak stworzyć odpowiednie środowisko dla efektywnego rozwoju językowego najmłodszych? Oto sprawdzone rozwiązania i metody lektorów Pracowni Językowej, pomysłodawców świetlicy językowej Happy School Kids.

Kolejnym bardzo ważnym elementem zajęć z małymi uczniami w pracowni jest wykorzystanie aktywności ruchowych, tanecznych i muzycznych, opartych na metodzie reagowania całym ciałem (ang. Total Physical Response). Łączą się one zazwyczaj tematycznie z omawianym utworem literackim lub słownictwem używanym podczas zajęć. Stanowią one również nieodzowną część rozgrzewki językowej na początku zajęć. Niezbędnymi rekwizytami podczas tego rodzaju zabaw są piłki różnych rozmiarów, sznurki, szarfy, chusta do zasłaniania oczu, różne rodzaje instrumentów muzycznych, np. tamburyn, dzwonki, marakasy, ksylofon, instrumenty wykonane przez uczestników zajęć. Dzieci mogą je wyjmować z zaczarowanego worka, próbować odgadnąć, czym jest dany przedmiot, dotykając go przez worek, potrząsając nim. Aktywności ruchowe są bardzo proste. Są to często zabawy, które dzieci poznały w przedszkolu. Wśród wykorzystywanych pojawiają się m.in.:

  • Zabawy typu: Chodzi lisek koło drogi, opierające się na znanych wszystkim zasadach, z tym że w przypadku zajęć w pracowni wykorzystywane są różne znane dziecięce piosenki w języku angielskim lub utwory wymyślone przez nauczyciela, np.: podczas poznawania nazw kolorów dzieci śpiewają piosenkę I can sing a rainbow. Aby ułatwić im zapamiętanie nazw barw pojawiających się kolejno w piosence, nauczyciel kładzie przed nimi narysowaną tęczę z kolorami ułożonymi w tej samej kolejności co w utworze. Dzieci śpiewają i dotykają odpowiedniego koloru;
  • Zabawy z piłką, które stanowią wspaniałą okazję do powtórzenia słownictwa i osłuchania się z nim. Zadaniem dzieci jest złapanie piłki rzuconej przez nauczyciela. Prowadzący podczas rzucania jej wymawia poznane słowa. Umawia się z dziećmi, że nie wolno złapać piłki, gdy usłyszy się ustalony wcześniej wyraz;
  • Zabawa w wyspy – nauczyciel rozkłada na podłodze szarfy-wyspy w ilości o jeden mniejszej niż liczba dzieci. Dzieci „pływają” (spacerują) wokół wysp. Na umówiony sygnał wskakują do szarf. Dziecko, które nie zdąży znaleźć swojej wyspy, musi nazwać przedmiot na ilustracji, powtórzyć za nauczycielem słowo w języku angielskim lub wskazać nazwany przez nauczyciela przedmiot;
  • Zabawy ze sznurkiem – nauczyciel rozkłada sznurek, układa obrazki (flashcards) po obu jego stronach. Następnie prosi dzieci o przeskakiwanie na właściwą stronę, gdy usłyszą dane słowo;
  • Zabawy typu: Raz, dwa, trzy, Baba Jaga patrzy. Treść rymowanki zależy od tematu zajęć, np.: One, two, three, here’s the Witch. One, two, three, please, stay still. Red, blue, green, please touch me.

Spotkania nie mogą obyć się bez zajęć plastycznych, które stanowią jedną z ulubionych aktywności dzieci. Uczestnicy zabaw wykonują prace plastyczne, utrwalając poznane na zajęciach słownictwo. Czasami tworzą wspólną pracę wraz z innymi dziećmi i nauczycielem, lecz zazwyczaj wybierają pracę samodzielną. Wiąże się to z pewnością z tym, że mogą zabrać do domu „dzieła” stworzone indywidualnie. Nauczyciel podsuwa dzieciom pomysły na wykonanie pracy plastycznej, pozwala korzystać z różnorodnych przyborów i materiałów: cekinów, piór, gałązek, liści, kwiatów, naklejek. Organizuje dostęp do papieru różnego rodzaju i o różnej fakturze. Dzieci mogą dowolnie korzystać z nożyczek, farb, plasteliny, gliny. Nauczyciel pomaga im przy wykonywaniu wybranych czynności, jeżeli o to poproszą (używając zdania Help me, please). Prowadzący nie narzuca dziecku sposobu wykonania pracy plastycznej, nie ocenia, dzięki czemu czuje się ono bardzo swobodnie, jest nieskrępowane. Podczas wykonywania prac nauczyciel utrwala poznane na zajęciach słownictwo, śpiewa z dziećmi znane im piosenki, komunikuje się z nimi w języku angielskim. To sprawia, że już po kilku spotkaniach dzieci zaczynają używać słów, wyrażeń, nawet pełnych zdań (ang. chunks of language) dotyczących czynności plastycznych, które wykonują, wplatają słownictwo w języku angielskim podczas rozmów z innymi dziećmi. Oprócz zajęć plastycznych, dzieci mają również czas na zabawę klockami: budują farmę dla zwierząt, domy dla bohaterów książek. W tym czasie nauczyciel ma okazję powtórzyć z każdym dzieckiem poznane słownictwo. Przysłuchuje się również, jakich angielskich słów dzieci używają między sobą podczas zabawy.

Jedną z ostatnich nowości w Pracowni Językowej jest aktywne włączenie dzieci w przeprowadzanie prostych doświadczeń i eksperymentów związanych z tematyką zajęć: mieszanie barw w mleku za pomocą płynu do naczyń (tzw. kolorowy wir), tworzenie burzy w butelce, kolorowanie białych kwiatów za pomocą barwników, mieszanie różnych „magicznych” substancji, tworzenie śniegu z mąki ziemniaczanej i wody itd. Dzieci znajdują składniki potrzebne do przeprowadzenia doświadczenia w zaczarowanym worku, co potęguje ich ciekawość. Maluchy nie tylko obserwują doświadczenia, ale również biorą w nich aktywny udział.

W czasie zajęć nauczyciel wykorzystuje także krótkie (zazwyczaj około 5-minutowe) bajki, filmy w języku angielskim, w których pojawia się poznane słownictwo. Jest to bardzo dobry moment na wyciszenie dzieci, odpoczynek po różnorodnych zabawach. Ten rodzaj aktywności pojawia się zazwyczaj na końcu zajęć: dzieci oglądają film, podnoszą rękę, gdy usłyszą znane słowo (nazwę koloru, zwierzęcia, wyrażenie itd.). Jednocześnie, włączenie filmu jest dla nich sygnałem, że zajęcia dobiegają końca, że zaraz spotkają się z rodzicami.

Minimalny czas trwania zajęć warsztatowych organizowanych w semestrze to 90 minut. Dzięki starannemu przygotowaniu aktywności, często zdarza się, że po zakończonych zajęciach dzieci nie chcą opuścić świetlicy. Ważnym czynnikiem ograniczającym zmęczenie maluchów jest prowadzenie zajęć warsztatowych w małych grupach (do 8 osób).

Zajęcia organizowane w ramach półkolonii trwają od godziny 8 do 17 i są podzielone na bloki. Tu również jeden opiekun przypada na około 8 osób. W pierwszym bloku nacisk położony jest na naukę przez zabawę: po omówieniu tematu dnia, nauczyciel za pomocą zabaw wprowadza i utrwala słownictwo i przydatne wyrażenia. Drugi blok to realizacja projektu grupowego związanego z tematem dnia i prezentacja rezultatów. Trzeci blok skupia się na ćwiczeniu rozumienia ze słuchu (np. oglądanie fragmentu bajki, filmu), co jest również okazją na wyciszenie po posiłku. Wreszcie czwarty blok to powtórzenie treści zrealizowanych w czasie dnia i zabawy odprężające na zakończenie zajęć. W środku dnia przewidziany jest posiłek oraz gry i zabawy na powietrzu. W tej części dnia grupie towarzyszy często native speaker.

Obecność osoby, która wymusza komunikację w języku obcym, jest nie do przecenienia dla rozwoju językowego dzieci. Dzięki aktywnościom, w których rolę nauczyciela spełnia native speaker, nie tylko oswajają się one z rodzimym akcentem danego kraju anglojęzycznego, ale również są w podobnej sytuacji, w jakiej znajdą się podczas wyjazdów zagranicznych: muszą porozumieć się z osobą, która nie posługuje się językiem polskim. Powoduje to stymulowanie naturalnej wypowiedzi ustnej, przełamywanie blokady językowej i utrwalanie odruchu używania języka angielskiego w czasie zajęć. Trzeba uważać na element frustracji, jaki może pojawić się, kiedy bariera komunikacyjna dla małego ucznia jest zbyt duża. Konieczne jest uwrażliwienie native speakera na zwrócenie szczególnej uwagi na takie momenty i odpowiednie zareagowanie, najlepiej w formie zgłoszenia się z danym uczniem do polskiego nauczyciela.

Połączenie różnego rodzaju zajęć sprawia, że każdy maluch znajduje aktywność, która sprawia mu przyjemność. Dzieci szybko przyswajają słownictwo tematyczne, a także uczą się budowania pełnych zdań, których używają w różnych sytuacjach w pracowni. Obcowanie z literaturą sprawia również, że dzieci zapamiętują zwroty pojawiające się w utworach literackich. Poza tym kształtują w sobie zamiłowanie i szacunek do książek. Ich bardzo emocjonalne podejście do historii czytanych w języku angielskim bywa czasami zaskakujące i jest dowodem na to, że rozumieją przebieg wydarzeń w nich przedstawionych.

Obserwowanie doskonałych rezultatów wśród najmłodszych sprawia, że wkładamy coraz większy wysiłek w przygotowanie zajęć, które są przyjemnością zarówno dla rozradowanych uczniów, jak i dla usatysfakcjonowanych nauczycieli.

Bibliografia

  • Elis, G., Brewster, J. (2014) Tell it Again! The Storytelling Handbook for Primary English Language Teachers. British Council.
  • Moon, J. (2006) Children Learning English. Macmillan.
  • Reilly, V., Ward, S. M. (1997) Very Young Learners, seria Resource Books for Teachers. Oxford University Press.