Twórcze sposoby na naukę gramatyki angielskiej

Numer JOwS: 
str. 116

Artykuł jest owocem intensywnej pracy w trakcie kursu Creativity in the Classroom w Bell International College (Cambridge), który odbyłam w ramach doskonalenia zawodowego kadry dla edukacji dorosłych programu Grundtvig.

Long time no see! Present perfect simple i continuous (źródło: Lisbeth Harisson, Bell International College)

Nauczyciel wprowadza uczniów w sytuację: jest rok 2020 (w każdym razie co najmniej 10 lat później od obecnego roku), spacerujesz ulicą i spotykasz kogoś ze swojej grupy. O czym będziecie rozmawiać? Zwykle o tym, co kto robił. Od czego zaczniesz rozmowę? Jakie pytania padną?

  • Long time, no see!/ It’s a small world!/ What have you been doing?/ Have you heard from...?

Uczniowie dostają swoje role na kartkach lub też sami je wymyślają. W rolach należy ująć pewne dokonania w present perfect simple (np. You have opened a language school) oraz czynności w present perfect continuous (jak: You have been working as a pilot for 5 years). Najciekawiej będzie, gdy uczniowie będą mieli role bardzo odległe od ich teraźniejszych zainteresowań. Dzięki temu możemy wprowadzić element zaskoczenia i humoru.

Grupa spaceruje po klasie, uczniowie witają się i rozmawiają z innymi. Następnie siadają i dzielą się najciekawszymi plotkami. Jako ćwiczenie dodatkowe, można poprosić uczniów o napisanie wywiadów lub miniartykułów.

Poziom zaawansowania: B2-C2

This is the news. Strona bierna i struktury typowe w języku prasowym (źródło: Francoise Votocek, Bell International College)

Nauczyciel przynosi gotowe proste nagłówki/tytuły wymyślonych artykułów, np. DOG BITES MAN, ENGLISH TEACHER TO MARRY HER STUDENT, PALACE OF CULTURE PULLED DOWN?

Następnie uczniowie robią burzę mózgów na temat gorących newsów. Nauczyciel podaje lub wspólnie z uczniami przypomina, jakie struktury bierne są często spotykane w wiadomościach. Razem wszyscy dyskutują, dlaczego właśnie strona bierna jest wtedy używana. Uczniowie piszą artykuły do szkolnej gazetki w oparciu o wybrane tytuły. Można też przygotować teksty w formie krótkiego reportażu do telewizji. Przykłady struktur, które mogłyby być użyte:

  • The Palace of Culture is going to be pulled down.
  • It is said / thought / believed that ...
  • An elderly dog has been bitten by a stray dog.
  • Mr X was interviewed by reporters...
  • Yesterday the students were shocked by the news that ...
  • This was announced at the school assembly.
  • The wedding will be held in the school gardens...
  • Preparations are being made.

On one condition. Pierwszy okres warunkowy oraz formułowanie próśb

Każdy uczeń pisze listę przysług, o które chciałby poprosić każdego w grupie. Im bardziej zwariowane i nierealistyczne pomysły, tym lepiej. Następnie, krążąc ze swoją listą po klasie, proszą inne osoby o przysługę. Uczymy wcześniej wyrażeń:

  • Can I ask you a favour?/ Could you do something for me?

Osoby poproszone o wykonanie danej rzeczy mają powiedzieć: Yes, but only if.... Uczniowie powinni wypowiedzieć całe zdanie, jak np.: Yes, I’ll buy you a car, but only if you buy me a flat. Uwrażliwiamy uczniów na to, aby nie używali form czasu przyszłego po if.

Ci bardziej zawansowani niech naprzemiennie używają oprócz if również as long as, providing (that), provided (that). Mogą dodać takie wyrażenia, jak:

I need a favour from you, too/ You will owe me a favour/ If I do this for you, you have to.../ Too much to ask.

Psychic. Mowa zależna, formy czasu przyszłego

Uczniowie, zapoznawszy się z formami czasu przyszłego do przewidywania przyszłości, pod okiem nauczyciela pracują w parach. Jeden ma szklaną kulę, wróży z ręki lub z kart, a drugi pyta o swoją przyszłość. Wróżbiarz wymyśla świetlaną, mocno przesadzoną przyszłość. Następnie osoby te zamieniają się rolami. Bardzo ważne jest, aby uczniowie zapamiętali jak najdokładniej to, co usłyszeli. Odradzamy robienie notatek. W drugiej części ćwiczenia uczniowie piszą do swoich wróżbiarzy list z reklamacjami. W liście powinny znaleźć się zdania w mowie zależnej. Na przykład: You said that I would be rich and I’m still poor; “You told me that I was going to marry within 3 months and I haven’t met anyone. Gotowe listy czyta się na forum grupy, można zrobić konkurs na najdowcipniejszy z nich.

Tendencies. Tend to

Warto posłużyć się tutaj korpusem losowanych zdań z użyciem danego słowa lub wyrażenia (British National Corpus) lub słownikiem kolokacji. Wyjaśniamy uczniom, jak używa się wyrażenia tend to, oraz informujemy ich, że jest ono bardzo często stosowane w potocznym angielskim. Zadaniem uczniów jest układanie dialogów (small talk) z użyciem tego wyrażenia. Dla ułatwienia wybieramy temat, np. Sunday in spring. Gdy zastrzeżemy, żeby każdy użył tego wyrażenia trzy razy, może zrobić się wesoło. Oto przykład dialogu, który można zamienić w skecz z charakterystycznymi postaciami:

  • Hi, have you noticed? It tends to rain whenever I want to ride a bike.
  • No, not really. I tend to sit at home and watch TV on Sunday.
  • Oh, yeah, old people tend to be so boring...
  • Sure, and these youngsters tend to complain a lot.

On the axis. Powtórzenie i zestawienie czasów (źródło: Bowkett 2000)

Jest to dobre ćwiczenie na zestawienia czasów przeszłych i przyszłych, ale można je też wykonać w czasie present simple. Nauczyciel rysuje pionowo oś czasu, wypisując różne daty, od początku XX wieku, a może nawet od starożytności, do wyimaginowanej daty w przyszłości. Uczniowie wypisują najważniejsze, ich zdaniem, osiągnięcia cywilizacyjne w konkretnej dziedzinie (np. transport, komunikacja międzyludzka, medycyna, podbój kosmosu). Następnie wymyślają, co zostanie wynalezione w przyszłości. Później grupa tworzy krótki tekst do encyklopedii przyszłości, pamiętając o użyciu czasów narracyjnych i time expressions.

Have you ever...? Użycie it must be, would like i pytań w present perfect (źródło: Gerngross G., H. Puchta 1994)

Zadawanie pytań zaczynających się od Have you ever...? może wydać się nam mocno wyeksploatowane, lecz dzięki proponowanemu ćwiczeniu można zmienić tworzenie pytań w bardziej twórcze zadanie. Nauczyciel czyta swoje przykłady zdań. Następnie rozdaje uczniom kartki do uzupełnienia według uznania.

  • I’d like to.../ I wouldn’t like to.../ It must be interesting to.../ It must be fun to.../ It must be exciting to.../ It must be boring to.../ It must be difficult to...

Uczniowie potem porównują swoje pomysły w małych grupach, podkreślają czasowniki użyte we własnych zdaniach i wpisują formy past participle. Następnie na zasadzie „mingling” (chodzenie po klasie i zagadywanie różnych osób) pytają się siebie nawzajem Have you ever...? z użyciem formy past participle podkreślonych czasowników. Należy zwrócić szczególną uwagę uczniów na to, że w takich pytaniach jedyną możliwą formą go jest been, a nie gone. Słowo ever też nie jest obowiązkowe, więc polecamy od czasu do czasu je odrzucić, aby język był mniej szkolny, a bardziej naturalny.

Zatem jeśli uczeń A ma zdanie: It must be fun to go on a rollercoaster, zadaje on następnie uczniom B i C pytanie: Have you (ever) been on a rollercoaster?. Uczniowie odpowiadają, mogą się też odwdzięczyć krótkim pytaniem Have you?.

Possibly maybe. Czasowniki modalne do dedukcji

Nauczyciel pokazuje kawałek zdjęcia znanej osoby, mogą to być same usta i broda albo ucho. Uczniowie zgadują, kto to może być, używając czasowników modalnych: it may/might/could be...

Następnie, gdy dokładamy kolejne fragmenty zdjęcia, portret staje się już rozpoznawalny. Gdy nasze przypuszczenia stają się coraz bardziej pewne, używamy: it must be... / it can’t be... Gdy w końcu ujawnimy całą twarz, wtedy nie używamy już czasowników modalnych, ale po prostu czasownika be (It is Brad Pitt).

Zamiast fragmentu zdjęcia możemy pokazać jakieś interesujące zdjęcie nieznanej osoby znalezione w czasopiśmie (doskonale sprawdzają się zdjęcia z czasopism o tematyce społecznej). Klasa zgaduje, kim może być ta osoba, czym się zajmuje, w jakim jest wieku, czy ma przyjaciół. Często pojawiają się zupełnie zaskakujące interpretacje, a uczniowie bardzo chcą się dowiedzieć czegoś o człowieku ze zdjęcia. Dlatego warto mieć towarzyszący artykuł i streścić uczniom prawdziwe informacje o bohaterze zdjęcia.

Podobnie będzie z zastanawianiem się nad tajemniczym zdjęciem jednej lub dwóch osób. Im mniej wiadomo, tym lepiej, dlatego znowu proponujemy zacząć od kawałków. Można użyć wtedy czasowników modalnych w formie continuous: She might be feeling sick, She can’t be holding the boy’s hand; a także w czasie przeszłym: He can’t have washed for a few days.