W Polsce Włochy to my

Numer JOwS: 
str. 44

W tej nieco chełpliwej formule, wykorzystanej w kampanii reklamowej naszych kursów językowych, zawarty został w skrócie sens istnienia Włoskiego Instytutu Kultury, jego misja i cel.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Faktycznie pozycja Instytutu i jego 80-letnia historia, tak bogata w doświadczenia, wydarzenia i inicjatywy, sprawiają, że skojarzenie wszystkiego, co włoskie z naszą placówką jest naturalne i częste u polskich odbiorców. Nakłada to na Instytut wielką odpowiedzialność. Więzi kulturalne między Polską a Włochami są bardzo silne, opierają się na wielowiekowej tradycji. Zainteresowanie językiem i tradycjami naszego kraju w Polsce jest wręcz modelowe, a krąg badaczy, znawców i miłośników kultury włoskiej był zawsze bardzo szeroki. Właśnie wysoka ocena wzajemnych stosunków skłoniła władze obu krajów do utworzenia w 1934 r., w stolicy odrodzonej Polski, Włoskiego Instytutu Kultury oraz powierzenia prowadzenia lektoratów i wykładów z literatury znanym włoskim akademikom i polonistom. Po spowodowanej wojną przerwie oraz w wyniku nowego geopolitycznego podziału Europy i zaostrzenia się stosunków między blokiem wschodnim i zachodnim ponowne ożywienie kontaktów, w tym kulturalnych, między Polską a Włochami było możliwe dopiero w latach 60. XX wieku. Działalność naszej placówki została wówczas wznowiona w Warszawie przy ul. Nowowiejskiej, początkowo jako czytelnia, później jako pełnoprawny Włoski Instytut Kultury, będący wydziałem kultury Ambasady Republiki Włoskiej. Tegoroczne uroczystości, zorganizowane dla uczczenia osiemdziesiątej rocznicy powstania Instytutu, pokazały, jak głębokie jest przywiązanie do tradycji i zasług placówki u wielu Polaków, których wiedza o naszym kraju oraz sentyment do niego zostały ukształtowane na kursach językowych, podczas konferencji, wystaw, pokazów i koncertów.

Profil działalności

Jak wiadomo, Włoski Instytut Kultury jest instytucją rządową, stanowiącą sekcję kulturalną Ambasady Włoskiej i działającą pod kierunkiem włoskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Niewątpliwie w dobie decentralizacji, gdy świat nauki i kultury odchodzi od struktur zbiurokratyzowanych na rzecz bezpośrednich kontaktów i ścisłej integracji, profil naszej instytucji mógłby się wydawać nieco przestarzały, a jego zadania zdezaktualizowane. Jednak rola Włoskiego Instytutu Kultury, również w nowej rzeczywistości, okazuje się niezwykle ważna, nieraz niezastąpiona. Tak samo jak do roku 1989 (a nawet do czasu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej), kiedy kontakty między państwami odbywały się prawie wyłącznie na szczeblu międzynarodowym, tak i dziś wkład Włoskiego Instytutu Kultury w realizację najważniejszych wydarzeń kulturalnych dotyczących Włoch jest absolutnie nieodzowny. Chodzi tu o wielkie wystawy, koncerty, spektakle i pokazy filmowe, wymagające – oprócz znacznych nakładów finansowych – zaangażowania i współpracy ze strony najbardziej prestiżowych instytucji w kraju: teatrów, muzeów, filharmonii, kin, ośrodków naukowych i akademickich. Wystarczy wymienić zaledwie kilka imprez z ostatnich lat: wystawy Muzeum La Farnesina (Pałac Wilanów), Carte Futuriste (Zamek Ujazdowski), Depero Futurysta, obrazy Tycjana i Canaletta oraz Guercino i triumf baroku (Muzeum Narodowe), Malarstwo włoskie 50/60 (Muzeum Narodowe w Krakowie), Eksponaty etruskie (Muzeum Archeologiczne w Krakowie), koncerty orkiestry teatru La Scala z Mediolanu z okazji 150. rocznicy zjednoczenia Włoch (Filharmonia Narodowa), występy Ravy i Bollaniego (Teatr Polski), Cafisa, Milliciego, Buzzurra, Mauro Maura (Polskie Radio), coroczne pokazy filmowe Cinema Italia Oggi w Warszawie (Kino Muranów) i Mittel CineFest w Krakowie (Kino Ars).

Pozytywne efekty pracy Instytutu w Warszawie i jego sekcji w Krakowie w postaci strategicznego inwestowania w kluczowe sektory dydaktyki i kształcenia nauczycieli języka włoskiego są odczuwalne do dziś. Wystarczy spojrzeć na wielką popularność języka włoskiego wśród młodzieży szkolnej i akademickiej. Instytut utracił w tym zakresie rodzaj monopolu wynikającego z uwarunkowań politycznych i ustrojowych. Trudno byłoby dzisiaj policzyć, ile instytucji, ośrodków prywatnych, organizacji społecznych zajmuje się propagowaniem kultury i języka włoskiego w całej Polsce. Często ich działania są dla nas dużą konkurencją.

Jednak i w tej sytuacji, świadczącej o niesłabnącej wśród Polaków popularności i sile przyciągania tego, co włoskie, można (i należy) dopatrywać się pozytywnych efektów wieloletnich wysiłków naszego Instytutu, który poprzez działalność dydaktyczną, stypendia rządowe dla studentów, naukowców i wykładowców, koordynowanie działań lektorów oddelegowanych do pracy w katedrach italianistyki, promowanie i wspieranie nowych ośrodków italianistycznych na uniwersytetach i sekcji włoskich w szkołach średnich, przyczynił się do popularyzacji kultury i języka włoskiego w Polsce oraz kształcenia wykwalifikowanego i zmotywowanego personelu, gotowego sprostać oczekiwaniom italianofilów.

Jeśli zatem kontakty bezpośrednie i nieformalne zastępują stopniowo umowy i protokoły bilateralne, żadna inna organizacja działająca w tym zakresie nie byłaby w stanie spełnić tych samych kryteriów jakości i udzielić swoim partnerom tych samych gwarancji ciągłości i profesjonalizmu w podejmowaniu współpracy. Dzięki swojej pozycji i niekomercyjnemu profilowi Instytut może liczyć na stałą kadrę pracowników nie tylko przygotowanych i z doświadczeniem, lecz również doskonale zintegrowanych z polską i włoską rzeczywistością.

Dla uczniów

Nasze kursy językowe, prowadzone na wszystkich poziomach przewidzianych przez europejskie standardy, od A1 po C2, cieszą się nadal największą popularnością w Polsce. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom wielu środowisk, regularnie uruchamiamy kursy specjalistyczne z różnych dziedzin (prawo, muzyka, teatr, kuchnia i inne).

Po przyjęciu nowych kryteriów i systemów poświadczania znajomości języków obcych tzw. certyfikacja stała się kluczowym zagadnieniem również dla naszego Instytutu, który poświęca od lat wiele uwagi tej problematyce. Zainteresowanie egzaminami certyfikatowymi stale rośnie. Obecnie Instytut w Warszawie, we współpracy z Uniwersytetem dla Cudzoziemców w Sienie, organizuje egzaminy CILS (w ostatniej półrocznej sesji wzięło udział około 40 kandydatów). Sekcja krakowska organizuje egzaminy CELI Uniwersytetu dla Cudzoziemców w Perugii (w ostatniej sesji wzięło udział również 40 kandydatów).

Liczba chętnych na kursy językowe organizowane przez Włoski Instytut Kultury w Warszawie i Krakowie jest nadal bardzo duża, pomimo trudności gospodarczych i społecznych ostatnich lat oraz znacznego wzrostu konkurencyjnej oferty na rynku. Tylko w ostatnim roku zanotowano ponad 700 zapisów w Warszawie i ok. 350 w Krakowie. Przyczyny tego sukcesu tkwią właśnie w charakterze instytucji i jej renomie, długiej i bogatej tradycji oraz w gruntownym przygotowaniu, kwalifikacjach i niezawodności kadry nauczycielskiej.

Dla nauczycieli

Kształcenie i doskonalenie kadry nauczycielskiej było zawsze priorytetowym celem Instytutu. Kierownictwo naszej placówki od początku podjęło się zadania koordynowania tej pracy, począwszy od pionierskich zjazdów italianistów zorganizowanych w Warszawie i Krakowie jeszcze przed 1989 r., po stałą współpracę z ośrodkami administracji centralnej i lokalnej zajmującymi się doskonaleniem nauczycieli. Odpowiednio kierowano, w porozumieniu z ośrodkami italianistycznymi, środki finansowe udostępniane przez stronę włoską na dofinansowanie kursów doskonalących oraz seminariów poświęconych dydaktyce i nauczaniu języka włoskiego jako drugiego, organizowanych przez polskie uczelnie wyższe.

Już od dawna włoskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, wykorzystując do tego celu Włoski Instytut Kultury, stara się wdrożyć, m.in. w Polsce, internetowe kursy doskonalące dla nauczycieli i lektorów języka włoskiego. Są one przeznaczone zarówno dla ośrodków akademickich, jak i innych organizacji zawodowych zrzeszających nauczycieli.

W ostatnich latach Instytut organizował różne spotkania i seminaria poświęcone metodologii nauczania języka włoskiego, podręcznikom i innym pomocom dydaktycznym, na które zapraszano zarówno lektorów własnych, jak i nauczycieli z zewnątrz. W czasie spotkań organizowanych w 2012 r. zaprezentowano podręcznik Domani 1 przygotowany we współpracy z wydawnictwem Alma, a w 2014 r. podręcznik Nuovo contatto opracowany we współpracy z wydawnictwem Loescher.

Jak wspomniano, Instytut traktuje jako strategiczną problematykę doskonalenia nauczycieli języka włoskiego. Ostatnio została podpisana umowa z Uniwersytetem dla Cudzoziemców w Sienie. Umożliwi ona zdawanie w Warszawie egzaminów certyfikatowych z Dydaktyki języka włoskiego dla cudzoziemców DITALS (poziom I i II).

Cykliczne imprezy poświęcone nauce języków obcych (Europejski Dzień Języków, Tydzień Języka Włoskiego na Świecie), organizowane bądź współorganizowane przez Instytut, są znakomitą okazją, zarówno dla ekspertów, jak i dla miłośników Italii, do przyjrzenia się z bliska najnowszym osiągnięciom dydaktyki języka włoskiego. Instytut prowadził również warsztaty doskonalące dla nauczycieli z innych dziedzin. W 2013 r., we współpracy z WCIES, prof. Chiara Schettini z liceum im. Giuseppe Mazziniego w Neapolu prowadziła seminarium dla wykładowców z nauk ścisłych, w tym z nanotechnologii.

Dzięki współpracy z ogólnopolską siecią placówek oświatowych, Instytut utrzymuje stały kontakt z uczniami. Klasy o profilu italianistycznym i ogólnym piszą do nas, zgłaszają różne potrzeby w ramach swojej działalności dydaktycznej i rekreacyjnej, odwiedzają naszą siedzibę. Warto tu zaznaczyć, że w porozumieniu z miejskimi ośrodkami kultury, Instytut planuje prowadzenie kursów językowych, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, w różnych dzielnicach Warszawy.

Dla studentów, uczniów i wszystkich zainteresowanych językiem i kulturą włoską siedziba Instytutu, również dzięki swojej atrakcyjnej lokalizacji, stanowi miejsce spotkań. Bardzo ważną rolę pełni biblioteka, fundament powojennej historii Instytutu, a dziś, ze swoim pokaźnym księgozbiorem (12 tys. woluminów) i dostępem do zasobów elektronicznych, utrzymuje najważniejszą pozycję w tym sektorze, pomimo rozkwitu czytelni specjalistycznych, zwłaszcza w zakładach italianistyki działających na różnych uniwersytetach. Zarówno biblioteka, jak i pozostałe biura naszej placówki starają się pomóc i doradzić we wszystkich sprawach związanych z włoską kulturą, nauką, sportem, życiem codziennym, obyczajami i kuchnią. Tak właśnie Instytut zawsze pojmował swoją misję, wyrażoną mottem:  Włochy… są wszędzie.