Wielojęzyczność wczesnoszkolna z punktu widzenia rodziców uczniów polskiej szkoły podstawowej

Numer JOwS: 
str. 92

Punkt widzenia rodziców jest czynnikiem istotnym w kształceniu językowym uczniów, bo tak naprawdę to w dużej mierze od nich zależy motywacja dziecka do nauki.

Wczesnoszkolna nauka języków obcych w Europie

Głównym celem europejskiej polityki językowej jest wzmocnienie podstawowej kompetencji językowej obywateli Unii, zwłaszcza przez nauczanie przynajmniej dwóch języków obcych od najmłodszych lat. Echa tych postulatów znajdują się w wielu dokumentach europejskich m.in. Nowa strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności (2005), Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2006), Rezolucja Rady w sprawie europejskiej strategii na rzecz wielojęzyczności (2008). Co więcej, w dokumentach poświęconych przedszkolnemu lub wczesnoszkolnemu nauczaniu języków obcych (np. Guide stratégique pour un apprentissage efficace et durable des langues au niveau préscolaire 2011) wymienia się korzyści, jakie odnoszą dzieci, które wcześnie zaczęły naukę języków. Są one zbieżne z korzyściami, jakimi dysponuje osoba wielojęzyczna i które zostały przedstawione w poprzednim podrozdziale artykułu. Należy zwrócić również uwagę na fakt, że w ciągu ostatniego dziesięciolecia znacząco wzrosła liczba uczniów uczących się języków w szkole podstawowej. Poniższa tabela pokazuje tę tendencję wzrostową.

Wczesnoszkolna nauka języków obcych w Polsce

Polska polityka językowa wpisuje się w dyrektywy unijne. Od roku szkolnego 2008/2009 nauka jednego języka obcego jest obowiązkowa dla wszystkich uczniów klasy I szkoły podstawowej w wymiarze 90 minut tygodniowo (2 jednostki lekcyjne). Poniższa tabela pokazuje, w jaki sposób wzrosła liczba uczniów uczących się języków obcych w szkole podstawowej po wprowadzeniu nowej Podstawy programowej[1].

Podstawa programowa szczegółowo precyzuje treści, które obowiązują na tym poziomie edukacyjnym na lekcji języka obcego. Wymagania te mogą być podzielone na dwie grupy: kompetencje językowe w dosłownym tego słowa znaczeniu oraz kompetencje „okołojęzykowe”, które dotyczą procesu uczenia się języków obcych, i które niejako wspomagają rozwój kompetencji językowych. Poniższe tabele przedstawiają te wymagania.

Kompetencje językowe

Kompetencje „okołojęzykowe”[2][3]

Powyższe tabele pokazują, że składowe kompetencji językowej w dosłownym jej słowa znaczeniu są relatywnie ograniczone. Wartością dodaną nauki języka obcego w szkole podstawowej wydaje się zatem rozwój kompetencji „okołojęzykowych”, których zadaniem jest dać podwaliny do nauki języków obcych w przyszłości.

Badanie empiryczne

Cel i hipoteza badania

Celem badania, którego wyniki zostaną przedstawione w tej części artykułu, było zdiagnozowanie, w jaki sposób rodzice uczniów szkoły podstawowej postrzegają nauczanie i uczenie się języków obcych na tym etapie edukacyjnym. Hipoteza badawcza zakładała, że rodzice są przychylni nauczaniu języków obcych w szkole podstawowej, niemniej jednak główną wartość procesu glottodydaktycznego stanowi dla nich kompetencja językowa w dosłownym tego słowa znaczeniu, a kompetencje „okołojęzykowe” nie są brane pod uwagę.

Narzędzie badawcze

Narzędziem użytym w badaniu była ankieta, która składała się z dwóch pytań półotwartych (typu Wybierz jedną z proponowanych odpowiedzi i krótko ją uzasadnij) i jednego otwartego. Pytanie pierwsze miało na celu zbadać, czy i dlaczego (tak/nie/nie mam zdania + argumentacja) rodzice są przychylni nauczaniu języków obcych w szkole podstawowej. W drugim pytaniu opiekunowie mieli za zadanie wybrać liczbę języków, których ich zdaniem dzieci powinny uczyć się w szkole podstawowej (1, 2, 3 i więcej + argumentacja). W trzecim pytaniu rodzice zostali poproszeni o podanie argumentów, dla których dzieci powinny uczyć się języków obcych. Na końcu ankiety mieściła się metryczka, w której respondenci mieli podać swój wiek, płeć oraz rodzaj wykształcenia (podstawowe, zawodowe, średnie, wyższe).

Grupa badawcza

Ankieta została przeprowadzona w listopadzie 2012 r., w czasie comiesięcznego zebrania z rodzicami w szkole podstawowej, która znajduje się w mieście liczącym około 50 tys. mieszkańców. Rozdanych zostało 200 ankiet, z których wypełniono 128. Badaniu poddano 82 kobiety i 31 mężczyzn. 5 osób nie udzieliło odpowiedzi. 11 respondentów znajdowało się w przedziale wiekowym 20-30 lat, 69 ankietowanych miało między 30 a 40 lat, 38 badanych miało więcej niż 40 lat. 5 osób nie podało swojego wieku. 7 ankietowanych legitymowało się wykształceniem podstawowym, 23 zawodowym, 47 wykształceniem średnim. 41 osób badanych miało wykształcenie wyższe. 5 osób nie określiło swojego wykształcenia.