Wielojęzyczność wczesnoszkolna z punktu widzenia rodziców uczniów polskiej szkoły podstawowej

Numer JOwS: 
str. 92

Punkt widzenia rodziców jest czynnikiem istotnym w kształceniu językowym uczniów, bo tak naprawdę to w dużej mierze od nich zależy motywacja dziecka do nauki.

Analiza wyników

Pytanie 1. Czy Pani/Pana zdaniem warto, aby dzieci zaczynały naukę języka obcego w szkole podstawowej (tak – nie – nie mam zdania)? Proszę podkreślić jedną odpowiedź i uzasadnić ją w 1-2 zdaniach.

Analiza odpowiedzi respondentów na to pytanie ankiety daje następujące wyniki. Zdecydowana większość rodziców (126) uważa, że dzieci powinny zaczynać naukę języka obcego w szkole podstawowej. Tylko jedna osoba jest temu przeciwna, a jedna osoba nie ma zdania.

Zdecydowana większość rodziców jest przychylna nauczaniu języków obcych w szkole podstawowej. Uzasadnienia, które rodzice podają, wpisują się w cztery obszary tematyczne: zdolności poznawcze, umiejętności uczenia się, umiejętności uczenia się języków obcych oraz powody praktyczne (nauka, praca, podróże). Zdecydowana większość rodziców kładzie nacisk na plastyczność poznawczą dzieci jako czynnik, który wpływa znacząco na wczesnoszkolną naukę języków obcych. Badani rodzice podkreślają, że dzieci łatwo i szybko zapamiętują i uczą się. P-75 dodaje, że dzieci nie tylko uczą się języka, ale również dowiadują się nowych informacji o krajach docelowych:

P-75: Myślę, że warto, ponieważ dzieci szybko się uczą i zdobywają wiedzę o innych krajach.

P-77 zauważa, że dzieci mają również więcej czasu na naukę:

P-77: (...) łatwość przyswajania wiedzy oraz czas, jaki można poświęcać na naukę.

P-44 wydaje się bardziej świadomy procesu uczenia się i nauczania języków w szkole podstawowej, ponieważ podkreśla fakt, że w nauce dzieci mogą korzystać z podobieństw i różnic pomiędzy językiem ojczystym a językiem obcym, którego się uczą:

P-44: Nauka języka obcego od szkoły podstawowej jest dla dziecka bardzo ciekawa. Dziecko uczy się poprzez skojarzenia, np. z językiem ojczystym. Chłonie język obcy, to co słyszy i widzi, nie zagłębia się w gramatykę i inne zawiłości językowe. To co słyszy jest dla niego pewnikiem.

P-25 podkreśla, że w szkole podstawowej dziecko może łatwo nabyć i rozwinąć kompetencję fonetyczną i fonologiczną:

P-25: Dziecko w tym wieku uczy się bardzo łatwo języków, szybko przyswaja sobie wymowę.

P-101 jest zdania, że dzieci powinny się uczyć języków obcych w szkole podstawowej, ale dopiero, kiedy skończą 11/12 lat – najpierw dziecko musi dobrze poznać swój język ojczysty:

P-101: Warto zaczynać naukę języków obcych w szkole podstawowej. Uważam jednak, że na etapie 5-6 klasy. Moim zdaniem dziecko powinno najpierw poznać język polski.

P-28 jest bardziej sceptyczny, ponieważ nie widzi żadnych efektów nauki języka obcego w trzech pierwszych latach szkoły podstawowej:

P-28: Dziecko może poznać podstawy języka, chociaż nie widzę sensu i efektów nauki w klasach 1-3.

Część rodziców jest zdania, że nauka języków w szkole podstawowej wzmacnia umiejętność uczenia się, w tym umiejętność uczenia się języków obcych. Jak zauważa P-9, nauka języków obcych w szkole podstawowej daje podstawy do późniejszej nauki:

P-9: Ponieważ przyswajalność obcego języka w tym wieku ma największą skuteczność. Wiedza osiągnięta przez ucznia w tym wieku jest trwałą i solidną podstawą do dalszej nauki.

P-68 określa również warunki, jakie muszą być spełnione, aby nauka języka obcego w szkole podstawowej dała dziecku podstawy do dalszej nauki – są to techniki ludyczne:

P-68: Tak, dziecko może uczyć się języka obcego, może dobrze poznać jego podstawy, ale powinno się go uczyć w formie zabawowej.

P-76 dodaje również, że im wcześniej dziecko zacznie uczyć się języków obcych, tym lepiej je pozna w przyszłości:

P-76: Dzieci szybciej uczą się języków. Im wcześniej wprowadzi się naukę języków obcych, tym lepsze wyniki w nauce później.

P-116 jest zdania, że wczesne rozpoczęcie nauki języka prowadzi do jego perfekcyjnego opanowania w przyszłości (zwłaszcza od strony fonetycznej):

P-116: Znajomość i poznawanie nowego języka od osłuchania się pomaga w dalszym przyswajaniu go i perfekcyjnej znajomości.

Część rodziców uważa również, że nauka języków obcych w szkole podstawowej może ułatwić ich dzieciom start w dorosłe życie. Rodzice poddani badaniu są zdania, że znajomość języków jest konieczna we współczesnym świecie, ponieważ umożliwia podjęcie studiów lub pracy za granicą, jak również umożliwia komunikację z obcokrajowcami. Poniżej zostały podane wybrane odpowiedzi osób poddanych badaniu, które argumentują ich punkt widzenia.

P-111: Dzieci szybko się uczą i potrzebują w dzisiejszych czasach od najmłodszych lat języków obcych.

P-26: Jest to inwestycja dziecka w jego przyszłość.

P-36: Lepszy start w dorosłe życie. Lepsze studia.

P-42: (…) w dzisiejszych czasach warto znać język obcy, łatwiej o pracę, łatwiej uczyć się.  

Rodzice, którzy byli przeciwni nauce języków obcych w szkole podstawowej (1 osoba), lub którzy nie mieli na ten temat zdania (1 osoba) nie podali argumentacji swoich odpowiedzi.

Odpowiedzi zacytowane powyżej pokazują, że konieczność wczesnoszkolnej nauki języków obcych jest już obecna w świadomości rodziców. Niemniej jednak należy się zastanowić, czy rodzice są świadomi, na czym ta nauka powinna polegać.

Pytanie 2. Ilu języków obcych Pani/Pana zdaniem powinno się nauczać w szkole podstawowej (0, 1, 2, 3 i więcej)? Proszę podkreślić jedną odpowiedź i uzasadnić ją w 1-2 zdaniach.

Celem drugiego pytania ankiety było zdobycie informacji, ilu języków obcych dzieci powinny się uczyć w szkole podstawowej. Każda z osób poddanych badaniu jest zdania, że dziecko powinno uczyć się języków w szkole podstawowej (nikt z ankietowanych nie wybrał odpowiedzi „0 języków”). 45  osób jest zdania, że dziecko powinno się uczyć jednego języka obcego. 80 ankietowanych uważa, że dzieci powinny się uczyć dwóch języków, a tylko jedna osoba jest przekonana, że dzieci mogłyby się uczyć nawet trzech języków w szkole podstawowej. Dwie osoby nie udzieliły odpowiedzi na pytanie.

Rodzice, którzy są przekonani o tym, że dzieci powinny się uczyć jednego języka obcego w szkole podstawowej, podają następujące argumenty:

nie należy rozpraszać dziecka

P-86: Należy skupić uwagę na jeden język a nałożyć na niego większy nacisk.;

jeden język, ale rzetelnie nauczany

P-111: 1 [język] aby dziecku nie wprowadzać galimatiasu. Jeden a dobrze przekazany.;

lepsza koncentracja dziecka w czasie nauki

P-8: by nie robić mętliku w głowie.;

i tak jest już zbyt dużo materiału do przyswojenia w szkole podstawowej

P-55: Nie ma sensu narzucać im więcej materiału bo i tak mają go dużo.

P-32 zauważa, że nauka więcej niż jednego języka może być szkodliwa dla dziecka:

P-32: Dziecko powinno stopniowo zwiększać ilość przyswajanej wiedzy. Więcej niż jeden język obcy może zwiększyć trudności w uczeniu się.

P-44 jest z kolei zdania, że dziecko powinno najpierw dobrze opanować język ojczysty, zanim zacznie uczyć się więcej niż jednego języka obcego, ponieważ jeśli dziecko uczy się języków należących do różnych rodzin językowych, będzie je mylić i w konsekwencji będzie się czuło zdemotywowane:

P-44: Dziecko powinno poznać dobrze swój język ojczysty. Ucząc się więcej niż jednego języka obcego (należących np. do różnych grup romańskie, germańskie, itp.) [dziecko] napotyka na różne trudności, które powodują zniechęcenie.

Rodzice, którzy uważają, że dzieci powinny się uczyć co najmniej dwóch języków obcych w szkole podstawowej podają następujące argumenty:

znajomość języków obcych jest przydatna w dorosłym życiu: praca/studia za granicą, kontakt z cudzoziemcami

P-50: Ponieważ są wtedy większe możliwości na dalszą przyszłość. Dzieci, gdy znają dwa języki mają lepsze możliwości w przyszłości związane z pracą zarobkową i wyjazdami do innych państw.;

znajomość dwóch języków obcych jest konieczna we współczesnym świecie

P-7: Młodzi ludzie, jeżeli chcą funkcjonować w globalnej społeczności powinni znać co najmniej 2 języki obce.;

dzieci szybko się uczą, więc nauka dwóch języków nie sprawi im trudności

P-45: Dwa języki są bardzo potrzebne, gdyż dzieci uczą się szybko.;

znajomość dwóch języków obcych pomaga w późniejszej nauce

P-39: przynajmniej dwóch języków obcych, wtedy w dalszej nauce jest dziecku łatwiej znając chociaż podstawy.

Tylko jedna osoba uważa, że dzieci w szkole podstawowej mogą się uczyć trzech języków, ponieważ wpływa to pozytywnie na ich rozwój:

P-111: Języki obce są potrzebne, żeby dzieci się rozwijały.

Reasumując, w oczach rodziców wczesnoszkolna nauka języków obcych jest szansą na lepsze życie w przyszłości (praca, studia za granicą, kontakt z cudzoziemcami itp.). Tylko nieliczne osoby widzą w niej szansę na rozwój kompetencji „okołojęzykowych” dziecka, które nie tylko wspierają nabywanie przez nie umiejętności uczenia się, ale również wspierają jego rozwój kognitywny.