Wschód jest bliżej niż myślisz

Numer JOwS: 
str. 12

Centrum Współpracy z Krajami Europy Wschodniej i Kaukazu SALTO EECA wspiera rozwój międzynarodowych przedsięwzięć młodzieży z państw takich jak: Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdawia, Rosja i Ukraina.

Pobierz artykuł w pliku PDF

Skrót SALTO oznacza w języku angielskim Support, Advance Learning and Training Opportunities, czyli Wsparcie, zaawansowane uczenie się i możliwości szkoleniowe. SALTO EECA należy do sieci ośmiu Centrów Zasobów i Współpracy SALTO – międzynarodowych instytucji rozsianych po całej Europie, które poprzez działania informacyjne i szkoleniowe wspierają program „Młodzież w działaniu”.

Program „Młodzież w działaniu” jest jednym z niewielu programów Unii Europejskiej działających w obszarze edukacji i kontaktów międzyludzkich otwartym na obywateli krajów Europy Wschodniej i Kaukazu. Promuje edukację pozaformalną, mobilność i wolontariat młodzieży do 30. roku życia. Dwie z pięciu akcji programu są otwarte na region Europy Wschodniej: Akcja 2. – Wolontariat Europejski oraz Akcja 3. – Młodzież w Świecie, obejmująca dwa rodzaje działań – Wymiany Młodzieżowe oraz Szkolenia i Tworzenie Sieci. Oznacza to, że młodzież i pracownicy młodzieżowi zarówno z tzw. krajów programu (czyli Unii Europejskiej, krajów EFTA oraz z Turcji i Chorwacji), jak i z Europy Wschodniej i Kaukazu mogą brać udział we wspólnych działaniach. Od momentu otwarcia programu na kraje EECA liczba uczestników takich międzyregionalnych projektów stale rośnie.

SALTO EECA zajmuje się promocją programu „Młodzież w działaniu”. Głównymi narzędziami do tego służącymi są działania informacyjne (np. spotkania informacyjne, wizyty studyjne, publikacje w formie papierowej i elektronicznej) oraz działania szkoleniowe (np. kursy, seminaria, fora). Grupą docelową są liderzy i działacze organizacji młodzieżowych zarówno z krajów Europy Wschodniej i Kaukazu, jak i z krajów programu, którzy chcą podnieść jakość swoich projektów oraz szukają partnerów do wspólnych działań.

SALTO EECA udziela także wsparcia eksperckiego przy okazji różnego rodzaju konferencji i seminariów poruszających tematykę współpracy młodzieżowej z krajami Partnerstwa Wschodniego i Rosji. Partnerstwo Wschodnie (PW) jest inicjatywą UE zaproponowaną przez rządy Polski i Szwecji, której celem jest poszerzenie i pogłębienie współpracy Unii Europejskiej z jej sześcioma wschodnimi sąsiadami (czyli z Armenią, Azerbejdżanem, Białorusią, Gruzją, Mołdawią i Ukrainą) w czterech obszarach priorytetowych: demokracji, gospodarki, bezpieczeństwa energetycznego i kontaktów międzyludzkich. Współpraca młodzieży jest włączona do czwartego priorytetu, tzw. Platformy IV. W ramach tej platformy powstał nowy fundusz Eastern Partnership Youth Window wspierający międzynarodową współpracę młodzieżową z krajami PW w ramach programu „Młodzież w działaniu”. Ten dodatkowy fundusz został stworzony na lata 2012-2013. Wniosło to jeszcze jedną istotną zmianę do programu: organizacje z krajów PW mogą odtąd samodzielnie składać wnioski o dofinansowanie projektów w ramach programu „Młodzież w działaniu”.

Przyjrzyjmy się bliżej temu, co oferuje „Młodzież w działaniu” dla młodych ludzi i pracowników młodzieżowych zainteresowanych działaniami w regionie EECA.

Wymiany Młodzieżowe to projekty, w ramach których co najmniej dwie grupy osób w wieku 13-30 lat pochodzących z różnych krajów spotykają się, by wspólnie zrealizować projekt na interesujący je temat: czy to społeczny, artystyczny, czy też ekologiczny albo sportowy. Możliwości są nieograniczone, projekty mogą być dwu-, trój- lub wielostronne i mogą być realizowane zarówno w krajach programu, jak i w krajach sąsiedzkich. Co ważne, wymiana młodzieżowa to jednorazowe spotkanie, a nie wymiana w dosłownym tego słowa znaczeniu. Sam projekt musi spełniać warunki wymienione w Przewodniku po programie „Młodzież w działaniu”. Grupa młodzieży może aplikować o grant we własnym imieniu, potrzebuje jednak organizacji lub instytucji non-profit (jaką może być stowarzyszenie lub szkoła), która użyczy jej osobowości prawnej oraz pomoże w kwestiach formalnych. Wymiany młodzieżowe są najpopularniejszymi spośród działań, które w ramach programu można zrealizować z partnerami z Europy Wschodniej i Kaukazu. Od początku funkcjonowania programu, czyli od 2007 r., granty otrzymało ponad 800 takich projektów, w których uczestniczyło przeszło 25 tys. osób.

Jak w praktyce wygląda taka wymiana młodzieżowa? Przykładem dobrej praktyki może być azersko-polski projekt Skarby morza – bursztyn i ropa naftowa zrealizowany w Trójmieście, dzięki któremu grupa młodzieży z obu państw miała szansę poszerzyć i skonfrontować swoją wiedzę na temat życia na wybrzeżach Morza Kaspijskiego i Bałtyckiego. W programie znalazły się warsztaty fotograficzne oraz warsztaty na temat edukacji międzykulturowej skupione na kwestiach mniejszości etnicznych, a także uprzedzeń i stereotypów wobec Polaków i Azerów.

Kolejnym ciekawym przedsięwzięciem był zrealizowany we Lwowie projekt Słońce jest w każdym człowieku, w którym wzięła udział młodzież z Ukrainy, Estonii, Mołdawii, Azerbejdżanu, Włoch i Polski. Głównym tematem wymiany był dialog międzykulturowy i zapobieganie dyskryminacji. Uczestnicy inicjatywy dyskutowali na temat tolerancji i sposobów jej promowania, zaprezentowania swoich kultur i poznania kultur pozostałych państw. Poza tym zorganizowano wystawę fotograficzną, prezentowaną najpierw we Lwowie, a później w szkole w Biłgoraju oraz wspólne malowanie graffiti promującego tolerancję i dialog międzykulturowy.

Więcej przykładów dobrych praktyk (w języku angielskim) można znaleźć na stronie SALTO.

Działania typu szkolenia i tworzenie sieci są przeznaczone dla osób pracujących z młodzieżą, liderów i działaczy organizacji młodzieżowych. Istnieje tutaj możliwość zorganizowania różnego rodzaju międzynarodowych szkoleń poruszających zagadnienia z zakresu pracy z młodzieżą. Wizyty studyjne oraz staże typu job shadowing umożliwiają poznanie metod pracy stosowanych w różnych krajach i organizacjach. Istnieje także szansa na rozwinięcie sieci kontaktów, które w przyszłości mogą zaowocować wspólnymi projektami (działania służące tworzeniu przedsięwzięć partnerskich). Można też zorganizować wizytę przygotowawczą, czyli spotkanie mające na celu zaplanowanie i przygotowanie projektu. Często jeden zrealizowany projekt staje się punktem wyjścia do następnego: młodzież, która spotkała się podczas szkolenia, postanawia przygotować projekt dla wolontariuszy, którzy z kolei zorganizują wymianę młodzieżową dla lokalnej społeczności. I tak, na zasadzie śnieżnej kuli, sieć powiązań między organizacjami z różnych krajów staje się coraz gęstsza, a liczba zaangażowanych osób rośnie z roku na rok.

Jedną z flagowych imprez SALTO EECA promujących współpracę z krajami Europy Wschodniej i Kaukazu jest Eastern Express. SALTO organizuje ją regularnie już od wielu lat we współpracy z różnymi narodowymi agencjami programu „Młodzież w działaniu”. Gromadzi ona pracowników organizacji młodzieżowych z różnych krajów, którzy podczas tygodniowych warsztatów nie tylko udoskonalają swoje umiejętności, ale także zyskują możliwość zaplanowania przyszłych wspólnych projektów. Poza tym dla wszystkich zainteresowanych wymianami młodzieżowymi organizowane jest – już na poziomie ogólnoeuropejskim – cykliczne szkolenie BiTriMulti wprowadzające w tematykę międzynarodowych projektów młodzieżowych.