Wszystko zaczyna się w przedszkolu – nauka języka obcego dla dzieci

Numer JOwS: 
str. 8

W ostatnich latach, zgodnie z zaleceniami Rady Europy oraz Komisji Europejskiej – instytucji zajmujących się budowaniem wspólnej polityki językowej – wiele państw w Europie obniżyło wiek rozpoczynania obowiązkowej nauki pierwszego języka obcego. W coraz większej liczbie krajów nauka ta rozpoczyna się już w przedszkolu.

W trakcie przygotowywania poniższych propozycji ćwiczeń dla przedszkolaków uczących się języków obcych, inspirowałam się krakowską metodą symultaniczno-sekwencyjną Jagody Cieszyńskiej (2001, 2014) i pracami oraz pomocami dydaktycznymi stworzonymi przez jej współpracowniczki, Martę Korendo i Agnieszkę Balę, a także opublikowanymi przeze mnie materiałami do pracy na zajęciach językowych adresowanych do małych dzieci (Pamuła 2001).

Oto kilka wybranych ćwiczeń, które mogą stać się inspiracją dla nauczycieli uczących języka obcego w przedszkolu:

1. Ćwiczenia rozwijające percepcję wzrokową (zapamiętywanie kolejności, znaków):

  • Nauczyciel pokazuje i nazywa trzy obrazki. Dzieci układają swoje obrazki w kolejności, powtarzają za nauczycielem nazwy.
  • Nauczyciel czyta ilustrowaną historyjkę, dzieci mają za zadanie ułożyć w kolejności ilustracje.

2. Ćwiczenia rozwijające percepcję słuchową (zapamiętywanie kolejności dźwięków, wyrazów):

  • Nauczyciel przedstawia sekwencję dźwięków, np. tych, które wydają zwierzęta – dzieci powtarzają je.
  • Nauczyciel podaje sylaby do powtórzenia – dzieci powtarzają je chórem, a potem indywidualnie.
  • Nauczyciel podaje 2-3 proste polecenia do wykonania. Dzieci je wykonują w kolejności (trudność zadania musi być dopasowana do wieku i możliwości dzieci).
  • Ćwiczenia językowo-muzyczne, np. wyklaskiwanie wyliczanek, piosenek, wystukiwanie rytmu piosenek, recytowanie wyliczanek w różnym tempie, z różną dynamiką.

3. Ćwiczenia rozwijające percepcję ruchową (wykonywanie sekwencji ruchów):

  • Dzieci uczą się wyliczanki z przyporządkowanymi do niej ruchami.
  • Nauczyciel mówi wyliczankę i pokazuje ruchy do tekstu. Dzieci naśladują ruchy nauczyciela.
  • Nauczyciel mówi wyliczankę i pokazuje ruchy, w połowie wyliczanki przestaje je pokazywać i dzieci kontynuują wykonywanie gestów samodzielnie.
  • Nauczyciel mówi wyliczankę i pokazuje ruchy, lecz kilkakrotnie zatrzymuje się w trakcie recytacji. Dzieci wykonują brakujący ruch.
  • Poruszanie marionetką „mówiącą” w języku obcym.
  • Poruszanie kukiełkami w teatrzyku.

4. Ćwiczenia porządkowania świata od lewej do prawej (por. Cieszyńska 2001):

  • Układanie historyjki obrazkowej.
  • Układanie przedmiotów/obrazków.

5. Ćwiczenia umiejętności dokonywania obrotów w przestrzeni:

  • Dopasowywanie cieni na obrazku do kolorowego obrazka.
  • Zabawy z lustrem.
  • Gra w dopasowywanie odwróconych liter, sylab.

6. Ćwiczenia analizy i syntezy wzrokowej lub słuchowej:

  • Dzielenie wyrazu na sylaby.
  • Układanie wyrazu z sylab.
  • Jaką głoskę słyszysz na początku/na końcu wyrazu?
  • Pary wyrazów podobne/niepodobne.

7. Ćwiczenia kategoryzowania:

  • Układanie przedmiotów/obrazków według instrukcji.
  • Wykorzystywanie do kategoryzacji materiałów kulturowych.
  • Układanie postaci według kolejności występowania w książeczce.

8. Ćwiczenia pamięci (słuchowe i wzrokowe):

  • Memory.
  • Zapamiętywanie wyliczanek, wierszyków.

9. Ćwiczenia ujmowania różnic i podobieństw między przedmiotami:

  • Odgadywanie różnic między obrazkami.
  • Poszukiwanie obrazków podobnych.

Nauczmy dzieci w przedszkolu podstawowej komunikacji w języku obcym i wrażliwości językowej. Pokażmy dzieciom, że ta komunikacja nie odbywa się w próżni i nie jest uczeniem się nazywania świata na nowo. Proponujmy im zadania, które znają, i adaptujmy je do potrzeb zajęć językowych. Nauczyciel prowadząc zajęcia językowe dla przedszkolaków, powinien zdawać sobie sprawę z możliwości poznawczych i językowych dziecka i zadbać o jego całościowy rozwój. Nauka języka w przedszkolu powinna być znakomitej jakości, bo to moment, w którym tworzy się podstawy i motywację do przyszłej nauki nie tylko języka.

Bibliografia

  • Bennett, M.J. (1993) Towards Ethnorelativism: A Development Model of Intercultural Sensitivity. W: R. M. Paige (red.) Education for the Intercultural Experience. Yarmouth ME: Intercultural Press.
  • Bouffard, Th., Bouchard, M., Denoncourt, I., Goulet, G., Couture, N. (2005) Influence of Type of Goals and Self-efficacy on Self-regulation on a Problem Solving Task. W: „International Journal of Psychology”, nr 40, 373-384.
  • Cieszyńska, J. (2001) Nauka czytania krok po kroku. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.
  • Cieszyńska, J., Korendo, M. (2007) Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od trzeciego miesiąca życia do szóstego roku życia. Kraków: WE Wydawnictwo Edukacyjne.
  • Gardner, R.C. (2010) Motivation and Second Language Acquisition: The Socio-Educational Model. New York: Peter Lang.
  • Hofstede, G. (2000) Kultury i organizacje. Warszawa: PWE.
  • MEN (2014) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 maja 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. [online] [dostęp 10.02.2014].
  • Miodunka, W.T. (2004) Kompetencja socjokulturowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Zarys programu nauczania. W: W.T. Miodunka (red.) Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Kraków: Universitas, 97-117.
  • Okoń, W. (2007) Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
  • Pamuła, M. (2003) Metodyka nauczania języków obcych w kształceniu zintegrowanym. Warszawa: Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna.
  • Pamuła, M. (2002) Wczesne nauczanie języków obcych – integracja języka obcego z przedmiotami artystycznymi w młodszych klasach szkoły podstawowej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
  • Rada Europy (2003) Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie. Warszawa: CODN.
  • Stafford, J.R., Bowman, R., Ewing, T., Hanna, J., Lopez-De Fede, A. (red.) (1997) Building Culture Bridges. Bloomington. W: National Educational Service.


[1] Etnocentryzm moglibyśmy zdefiniować za Bennettem (2004) jako przekonanie danej grupy kulturowej o tym, że wyznawane przez nią wartości i standardy kulturowe są bardziej wartościowe niż te wyznawane przez inne grupy.