Zalety zintegrowanej nauki języków obcych dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym

Numer JOwS: 
str. 98

Do tradycyjnych sposobów nauczania języka obcego dzieci w wieku przedszkolnym oraz szkolnym należą metody wykorzystujące elementy zabawy i komunikacji w połączeniu z wierszami, piosenkami, wyliczankami. Inne rodzaje nauczania języka obcego, czyli modelowanie, projektowanie itd., są rzadko wykorzystywane w przypadku dzieci. Stosowanie w procesie nauczania dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym języka obcego tylko tradycyjnych metod nie jest w pełni zgodne z celami ich wychowania i nauczania. Celem kształcenia na tym etapie edukacji jest wszechstronny rozwój osobowości i zdolności dziecka.

Zajęcia oparte na zintegrowanym podejściu wywołują u dzieci zainteresowanie językiem obcym i mogą wspierać pozytywną motywację do jego nauki. Integracja działań sprawia, że proces nauczania jest bardziej dostępny i atrakcyjny dla dzieci, przewiduje tworzenie pozytywnej motywacji (Бахталина 1998). Kształcenie oparte na połączeniu języka obcego i różnych rodzajów aktywności najmłodszych może zapełnić lukę, którą zwyczajowo oznacza się jako brak bezpośredniej motywacji w nauce języków obcych (Протасова 2010:111). Dziecko zaczyna się interesować językiem obcym, ponieważ w kształceniu zintegrowanym istnieje możliwość wykorzystania obszarów jego zainteresowań lub preferowanych rodzajów działalności. Zintegrowana nauka języka obcego daje szansę pokazać na żywo język w działaniu, dzięki czemu proces nauczania/uczenia się staje się atrakcyjny dla dziecka (Вронская 2006:6). Poza tym rozszerza treści nauczania dotyczące kultury i historii innego kraju. Dzięki zintegrowanemu nauczaniu staje się możliwe stałe korzystanie z materiałów, które zawierają informacje o innym państwie (w tym materiały autentyczne). Informacje na temat kraju i kultury języka obcego wpływają w ten sposób na niemal wszystkie zajęcia i działają jako tło (Гаделия 2004). Pomaga także przenieść umiejętności i wiedzę zdobyte przez dziecko wcześniej do nowych sytuacji na zajęciach z języka obcego, dzięki czemu uczy, jak się uczyć. Ponadto, pozytywnie wpływa na formowanie gotowości dzieci w wieku przedszkolnym do nauki szkolnej (Гаделия 2004).

Kształcenie zintegrowane (…) sprawia, że opanowanie języka obcego jest częścią składową wiedzy dziecka na temat sposobów eksperymentowania, pozwala mu poczuć się jak kompetentny badacz, właściwy współczesnym użytkownikom źródeł informacji (Протасова 2010:111), a także pozwala rozwiązać nie tylko edukacyjne, ale także życiowe problemy (Pamuła, Sikora-Banasik 2008).

Zintegrowane nauczanie języka obcego może być oparte na integracji: treści nauczania języków obcych i różnych przedmiotów szkolnych; metod nauczania i osobowości ucznia, nauczyciela oraz wszystkich uczniów z danej klasy.

Metodyka kształcenia zintegrowanego języków obcych dzieci może być oparta na współdziałaniu różnych, istotnych dla dziecka, rodzajów działalności prowadzonych w formie gry. Do ważnych typów aktywności dziecięcej należą: działalność produktywna (rysunek, projektowanie, wycinanki), poznawcza, komunikatywna, muzykalna, ruchowa (wykonanie ćwiczeń porannych, zabawy ruchowe itp.), a także działalność związana z przebywaniem w przedszkolu lub szkole. Działalność komunikatywna zajmuje wyjątkowe miejsce, ponieważ towarzyszy każdej innej aktywności i jest warunkiem niezbędnym dla rozwoju języka i mowy dziecka.

Kształcenie zintegrowane nie ogranicza roli zabawy w procesie nauczania języka obcego dziecka w wieku przedszkolnym ze względu na znaczenie tego rodzaju działalności prowadzące do rozwoju dziecka. Zabawa powinna utrzymać swoją wiodącą rolę w takim nauczaniu, dlatego organizowane zajęcia trzeba by prowadzić w formie gry. W takiej sytuacji język obcy jest komponentem metodyki kształcenia językowego, wokół którego jest przeprowadzona systematyzacja. Język obcy jest przedmiotem, do którego systematycznie podłączane są elementy innej działalności: zabawa, zajęcia ruchowe, plastyczne i inne formy aktywności (Бахталина 1998).

Metodyka zintegrowanego nauczania języka obcego dzieci w wieku przedszkolnym, oparta na połączeniu języka docelowego i działań najmłodszych, wydaje się najbardziej odpowiednia dla możliwości uczniów w tym wieku, przyczyniając się do osiągnięcia głównego celu wychowania i kształcenia dzieci w wieku przedszkolnym harmonijnego i wszechstronnego rozwoju osobowości i, oczywiście, pozwala na zdobycie pierwszych umiejętności w dziedzinie języka obcego i utrzymanie zainteresowania jego nauką.

Wykluczenie praktycznych rodzajów działalności z procesu nauczania języków obcych dzieci w wieku przedszkolnym jest irracjonalne, ponieważ korzystanie na zajęciach z modelowania, malowania, wykonywanie podstawowych poleceń (np. na łonie natury) itp. pozwala wzbogacić proces nauczania ciekawymi metodami i zwiększyć orientację komunikacyjną (Вронская 1999).

Zintegrowane nauczanie języka obcego dzieci może znacząco podnieść skuteczność procesu edukacyjnego, jeśli zostanie oparte na połączeniu dostępnych rodzajów i form działalności, tj. integracja znanych i ciekawych dla dzieci przedmiotów nauczania i działań charakterystycznych dla ich wieku (Бахталина 1998).

Nauczanie języka obcego dzieci, formowanie u nich elementarnych umiejętności stanie się bardziej skuteczne, jeżeli będzie wykorzystywać zorganizowane rodzaje praktycznej, niewerbalnej aktywności, tworzące jednolity system kształcenia i będące źródłem oraz sferą komunikacji dzieci (Вронская 1999). Metodyka nauczania oparta na integracji języków obcych oraz różnego rodzaju niewerbalnych działań może zapewnić włączenie przedmiotu język obcy do struktury procesu edukacyjnego jako części, która pozwala zapewnić jego jednolitość oraz realizować nauczanie języka obcego na równych zasadach i w ścisłym związku z pozostałymi elementami procesu wychowania i kształcenia, a mianowicie: rozwoju mowy, wychowania fizycznego itp. (Вронская 1999).

Oprócz integracji języka obcego i ważnych rodzajów działalności dzieci kształcenie zintegrowane języka obcego może być połączone z konkretną treścią różnych przedmiotów (o czym już była mowa wyżej) lub z jakimś jednym rodzajem działalności. Takie połączenie bardziej pasuje dla nauczania dzieci w młodszym wieku szkolnym.

Przykładami połączenia języka obcego i treści różnych przedmiotów szkolnych są:

  • język obcy i muzyka (np. piosenki, taniec, zapoznanie z instrumentami muzycznymi i ich dźwiękami);
  • język obcy i nauki przyrodnicze (np. zapoznanie z dzikimi i domowymi zwierzętami, przyrodą żywą i nieożywioną);
  • język obcy i zajęcia sportowe (np. wykonanie prostych ćwiczeń zgodnie z instrukcjami nauczyciela, zabawy ruchowe);
  • język obcy i wiedza o społeczeństwie (np. reguły zachowania, etykieta).

Powyższa lista połączeń języka obcego i innych przedmiotów szkolnych nie wyczerpuje wszystkich możliwości i może być systematycznie uzupełniana.

Organizacja nauczania języków obcych w ramach zintegrowanego podejścia może stać się istotnym narzędziem dla poprawy jakości edukacji i przyczynić się do intensyfikacji procesu edukacyjnego, co niewątpliwie pociągnie za sobą pełną realizację celów wychowania i kształcenia oraz pozwoli dzieciom opanować wymagane umiejętności w języku obcym.

Bibliografia

Бахталина, Е.Ю. (1998) Интегрированное обучение английскому языку в детском саду. [дис. канд. пед. наук]. Петрозаводск.

Вронская, И.В. (1999) Методика обучения дошкольников английскому языку в различных видах неречевой деятельности. [дис. канд. пед. наук.]. Санкт-Петербург.

Вронская, И.В. (2006) 105 занятий по английскому языку для дошкольников. Санкт-Петербург: КАРО.

Гаделия, Л.В. (2004) Методика интегрированного обучения иноязычной культуре детей дошкольного и младшего школьного возраста: на Примере интеграции английского языка, рисования, ритмики, музыки и лингвострановедения. [дис. канд. пед. наук.]. Москва.

Протасова, Е.Ю., Родина, Н.М. (2010) Методика обучения дошкольников иностранномуязыку. Москва: ВЛАДОС.

Pamuła, M., Sikora-Banasik, D. (2008) Inteligencje wielorakie na zajęciach języka angielskiego, czyli jak skutecznie i ciekawie uczyć dzieci w młodszym wieku szkolnym. Warszawa: CODN.

Pamuła, M. (2009) Metodyka nauczania języków obcych w kształceniu zintegrowanym. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.