Proste przykłady zastosowania TIK na lekcjach języka angielskiego

Numer JOwS: 
str. 113

Jak zaciekawić ucznia lekcją języka obcego, która w dużej mierze opiera się na biernej pracy z podręcznikiem i nauczycielem w roli głównej? Dlaczego wykorzystywanie TIK w trakcie zajęć edukacyjnych jest takie ważne zarówno dla nauczyciela, jak i dla uczniów? Oto pytania, na które zamierzam odpowiedzieć w tym artykule.

Pobierz artykuł w pliku PDF

W obecnych czasach młodzież funkcjonuje na dwóch płaszczyznach. Tej realnej, na którą składa się bezpośredni kontakt z drugą osobą, i tej wirtualnej, w sieci. Nie trzeba dodawać, że płaszczyzna wirtualna dla większości młodych ludzi jest bardziej atrakcyjna. Komputer jest nieodzownym narzędziem i służy jako forma rozrywki, pomoc w nauce, relaks oraz zastępuje kontakt z rówieśnikami. Praca z komputerem nie sprawia uczniom żadnego kłopotu, a środowisko online jest ich naturalnym środowiskiem.

Nowa podstawa programowa nakłada na nauczyciela obowiązek pomocy uczniowi w procesie nauki języka. Nauczyciel przestaje być jedynym źródłem informacji, a jego zadaniem jest wskazanie uczniom narzędzi do samodzielnego pogłębiania wiedzy w wielu dziedzinach. Szkoła ma za zadanie uczyć samodzielności w procesie akwizycji języka obcego, uczyć technik uczenia się, zapamiętywania, a także kształcić do wykorzystywania znajomości języka obcego w trakcie wykonywania różnorodnych prac zespołowych. Kształcenie ogólne na III i IV etapie edukacyjnym ma umożliwić uczniom zdobycie zróżnicowanych umiejętności zawodowych, które w przyszłości będą doskonalone lub modyfikowane. Zgodnie z nową podstawą programową (Szpotowicz i inni 2009) do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego na III i IV etapie edukacyjnym należą:

1) czytanie – umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, w tym tekstów kultury, prowadząca do osiągnięcia własnych celów, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa; (...)
4) umiejętność komunikowania się w języku ojczystym i w językach obcych, zarówno w mowie, jak i w piśmie;
5) umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi;
6) umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji;
7) umiejętność rozpoznawania własnych potrzeb edukacyjnych oraz uczenia się;
8) umiejętność pracy zespołowej.

Dodatkowo w wymaganiach szczegółowych nowej podstawy programowej dla szkół ponadgimnazjalnych czytamy, że uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnej.

Na edukację informatyczną w szkołach składają się zarówno zajęcia z technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK), jak i korzystanie ze zdobytej wiedzy na zajęciach innych przedmiotów. Podstawa programowa nakłada na wszystkich nauczycieli zadanie stwarzania uczniom warunków do poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji ze źródeł multimedialnych, jak również efektywnego posługiwania się technologiami informacyjnymi. Uczniowie powinni wykorzystywać zdobyte przygotowanie informatyczne także na zajęciach języka angielskiego. Nauczyciel może wykorzystać TIK, aby zapewnić im dostęp do materiałów autentycznych, których wybór odpowiada obowiązującym normom wychowawczym.

Czy uczeń czerpie korzyści z lekcji z komputerem? A może jest to dla niego czas na szybkie sprawdzenie wiadomości w skrzynce pocztowej lub na portalach społecznościowych, tak aby nauczyciel nie zauważył? Z doświadczenia wiem, że układ sali komputerowej nie sprzyja utrzymaniu uwagi uczniów. Mimo to wykorzystując proste techniki (np. rozgrzewka), nauczyciel może zainteresować ich tym, co dzieje się na lekcji.

Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych ma wiele korzyści. Po pierwsze, daje uczącym się możliwość aktywnego uczestniczenia w procesie edukacji. Uczeń przestaje być biernym odbiorcą przekazywanej przez nauczyciela wiedzy. Nauczyciel nie jest już jedynym źródłem informacji, jego rola sprowadza się teraz do monitorowania postępów uczniów. Po drugie, zastosowanie tych technologii daje uczniom możliwość aktywnego myślenia, dokonywania wyborów i efektywniejszego spędzenia czasu niż na typowej lekcji prowadzonej przez nauczyciela. Ponadto, gdy TIK są używane jako narzędzie do wspierania uczniów w wykonaniu konkretnych zadań, są oni w stanie samodzielnie zdefiniować swoje cele, podejmować decyzje i oceniać własne postępy.

Marek Konieczniak w swoim artykule Po co komu technologia informacyjna w szkole? pisze, że mimo iż w przeciętnej polskiej szkole występuje odpowiednia liczba komputerów, to nauczyciele nie wykorzystują ich w sposób systemowy i przemyślany. Technologia informacyjna funkcjonuje jako przedmiot szkolny, gdy tymczasem współczesna szkoła nie może już istnieć bez nowych technologii. Aby nie stracić na wiarygodności wśród uczniów, nauczyciel powinien stosować TIK na zajęciach z różnych przedmiotów.

Proste przykłady zastosowania TIK w procesie nauczania

Kiedy zaczynamy pracę z nową klasą, zakładamy tzw. klasowy e-mail, do którego mają dostęp wszyscy uczniowie. Służy on nauczycielowi do przesyłania dodatkowych zadań, które należy wykonać online. Są to materiały do samodzielnej nauki, wybrane i pogrupowane według poziomów zaawansowania uczniów. Kolejnym źródłem są materiały dostępne w Internecie: ciekawe gry językowe i zadania gramatyczne. Najczęściej korzystam z poniższych stron: