Włączenie rodziców w edukację różnojęzyczną i międzykulturową

Numer JOwS: 
str. 19

Skrót FREPA, czyli System opisu pluralistycznych podejść do języków i kultur (ang. The Framework of Reference for Pluralistic Approaches to Languages and Cultures), stałym czytelnikom „Języków Obcych w Szkole” powinien się kojarzyć z tekstem Michela Candeliera i Anny Schröder-Sury (2012), opublikowanym w numerze 4/2012 czasopisma. Koordynatorzy projektu FREPA opisali w artykule zasady funkcjonowania narzędzia powstałego w Europejskim Centrum Języków Nowożytnych (ECML) w Grazu. Eksperci przedstawili możliwości zastosowania narzędzia i wykorzystania go w rozwijaniu kompetencji językowych i wielokulturowych uczniów oraz opisali sposoby upowszechniania projektu.

Katalonia

Ballem el joc perdut (Taniec z rodzicami – Przypominamy zapomniane)

María del Carmen Gonzáles André z Escola Pia Sant Antoni w Katalonii przedstawiła projekt, w który zaangażowani byli nauczyciele różnych przedmiotów. Na lekcjach wychowania fizycznego zorganizowano naukę tradycyjnych tańców katalońskich oraz tańców z krajów uczniów imigrantów lub ich bliskich. Zaangażowano całą społeczność dzielnicy – przedstawicieli wszystkich pokoleń i krewnych dzieci. Początkowo były to pojedyncze zajęcia, na których pojawiał się rodzic uczący dzieci kilku kroków nowego tańca. Wcześniej grono pedagogiczne przygotowywało go do poprowadzenia takiej lekcji. Projekt Ballem el joc perdut rozpoczął się dzięki dwójce zainteresowanych krewnych, a zakończył festiwalem tańca na szkolnym dziedzińcu, w którym wzięło udział 40 rodziców i 200 dzieci.

Organizatorom najwięcej trudności sprawiły problemy językowe w komunikacji z krewnymi dzieci oraz przełamanie obaw rodziców przed zrobieniem pierwszego kroku. Korzyści to przede wszystkim:

  • poczucie współuczestnictwa rodziców w kształceniu swoich dzieci;
  • zacieśnienie kontaktów towarzyskich;
  • dowartościowanie dzieci i ich krewnych w poczuciu, że szkoła jest wielokulturowym i wielojęzycznym miejscem spotkań mieszkańców dzielnicy.

Włochy

The Gate Porta Palazzo – In piazza si Impara

Kolejny pomysł wykraczał poza mury szkoły. Damien Boisset z francuskiej fundacji Approches Cultures & Territoires (ACT) przybliżył przykład z Włoch – In piazza si Impara. W tym roku odbyła się szósta edycja programu walczącego z dyskryminacją etniczną i społeczną. Zrealizowano go w Turynie dzięki pracy wolontariuszy. W dzielnicy Porta de Palazzo podczas 10 tygodni udzielano darmowych lekcji języka włoskiego oraz innych języków z całego świata. Zorganizowano też punkt informacyjny dla imigrantów i dodatkowe atrakcje, jak np. lekcje kaligrafii.

Przykłady dobrych praktyk w Polsce

Polska jest krajem, w którym przeważają rodziny monojęzyczne. Niemniej może pochwalić się ciekawymi inicjatywami, do których należy projekt edukacyjny Cztery strony bajek. Autorka – Martyna Majewska – zrealizowała go przy wsparciu Ambasady Stanów Zjednoczonych. Seria krótkich animowanych bajek sześciu mniejszości (senegalskiej, gruzińskiej, romskiej, ukraińskiej, wietnamskiej i żydowskiej) pomaga w przybliżaniu różnorodności etnicznej najmłodszym uczniom (opowieści są przeznaczone dla widowni w wieku 3-9 lat). Każda bajka jest opracowana w trzech wersjach językowych (w wersji oryginalnej, polskiej i angielskiej). Dodatkowo przygotowano materiały edukacyjne udostępnione na zasadzie Creative Commons, które mogą być wykorzystane przez nauczycieli oraz przez rodziców.

Linki do materiałow:

Spis bajek: Szczęśliwy człowiek – bajka Jacoba Weitznera, tom 27 bajek żydowskich; O Demonicy, Kobiecie i ptaku – senegalska opowieść grupy etnicznej Serer znaleziona na stronie conte-moi.net; O Cyganie i dziewięciu krukach – bajka z tomu Gałązka z Drzewa Słońca Jerzego Ficowskiego; Pan Kotowski – bajka ukraińska, Pan Kot tom Fairy taleskazki, KAZKI; Uczeń i Kamienny Pies – bajka wietnamska; Piękna Tamara – bajka gruzińska.

FREPA dla rodziców w Europie i w Polsce

Uczestnicy warsztatów przyznali, że we wszystkich krajach Europy pojawiają się podobne przeszkody natury instytucjonalnej oraz ideologicznej. Postawa wobec dwu-/wielo-/różnojęzyczności, jak i poglądy, co do roli nauczyciela, grają również istotną rolę. Najczęściej spotykane zastrzeżenia to:

  • brak czasu;
  • przeciążone programy nauczania;
  • niewystarczające kwalifikacje pedagogów;
  • niechęć kadry pedagogicznej;
  • opory rodziców przed angażowaniem się w życie szkoły;
  • obawa przed ksenofobicznym nastawieniem społeczeństwa;
  • poczucie wykluczenia (rodzice monojęzyczni);
  • zagubienie dzieci w wielości kultur;
  • przekonanie o nadrzędności języka ojczystego.

Uczestnicy warsztatów wypracowali konkretne rozwiązania popularyzujące projekt:

  • stopniowe wprowadzanie projektu przy wsparciu doświadczonych kolegów z innych krajów europejskich;
  • wyszukanie w podstawie programowej treści dotyczących włączania elementów kształcenia ku różno-/wielojęzyczności i różno-/wielokulturowości;
  • angażowanie wszystkich nauczycieli, nie tylko językowców;
  • praca z rodzicami już od etapu edukacji przedszkolnej;
  • zaproszenie do współpracy władz i ośrodków decyzyjnych;
  • wieloaspektowe wspieranie imigrantów.